ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), Hürmüz Boğazı’ndaki helikopter kazasının ardından İran’a karşı misilleme saldırıları düzenledi. ABD saldırıları yaklaşık 4 saat sürdü ve İran’ın hava savunma sistemleri, yer kontrol istasyonları ve gözetleme radarı tesisleri hedef alındı.
İran, ABD’nin Bahreyn’deki 5. Filosu ve Ürdün’deki Muvaffak Salti Askeri Üssü dahil 21 hedefi vurduğunu ve bir MQ-9 Reaper İHA’sını düşürdüğünü açıkladı. Hürmüz Boğazı’nda yaşanan helikopter kazası, Ortadoğu’da pimini çektiği büyük bir krizin fitilini ateşledi. ABD ve İran güçleri arasında gece saatlerinde başlayan karşılıklı saldırılar, bölgeyi bir anda savaşın eşiğine getirdi.

ABD’DEN GECE YARISI “MİSİLLEME” OPERASYONU

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), düşen Apache helikopterinin ardından harekete geçerek İran’a karşı misilleme saldırıları düzenlediğini açıkladı. Operasyonun “meşru müdafaa” kapsamında yapıldığını belirten CENTCOM, “Bu operasyon İran’ın haksız saldırganlığına orantılı bir yanıt niteliğindedir” ifadelerini kullandı.
Bu açıklamaların hemen ardından İran medyası; Hürmüzgan eyaletine bağlı Sirik şehri, Keşm Adası ve Bender Abbas bölgelerinde şiddetli patlama seslerinin duyulduğunu bildirdi. Olayların sıcağı sıcağına ABD Başkanı Donald Trump’tan da flaş bir açıklama geldi. ABC kanalına konuşan Trump, operasyonu doğrulayarak şu ifadeleri kullandı:

“Tepki vermek çok önemli. Bir helikopteri düşürdüler ve şu anda misilleme yapıyoruz.”

CENTCOM: SALDIRI DALGASI 4 SAAT SÜRDÜ

Sabaha karşı operasyonun detaylarını paylaşan CENTCOM, başlatılan saldırıların tamamlandığını ve yaklaşık 4 saat sürdüğünü bildirdi. Açıklamada, ABD Hava Kuvvetleri ve Donanmasına ait savaş uçaklarından atılan hassas güdümlü mühimmatların kullanıldığı belirtildi. Saldırıda Hürmüz Boğazı yakınlarındaki İran hava savunma sistemleri, yer kontrol istasyonları ve gözetleme radarı tesislerinin vurulduğu aktarılarak, operasyonun uluslararası ticari gemilere yönelik saldırılara da bir yanıt olduğu vurgulandı.

İRAN CEVAPSIZ BIRAKMADI: ABD ÜSLERİNE İHA VE FÜZE YAĞMURU

ABD’nin gece yarısı operasyonuna Tahran yönetiminden yanıt gecikmedi. İran Devrim Muhafızları Ordusu, saldırılar sonrası ABD’nin Ortadoğu’daki stratejik üslerinin hedef alındığını duyurdu. Yapılan resmi açıklamada, ABD’nin bölgedeki deniz ve hava üslerinde toplam 21 hedefin vurulduğu belirtildi.

İran’ın misilleme dalgasında şu kritik noktalar hedef alındı:
Bahreyn’deki ABD 5. Filosu: İnsansız hava araçları (İHA) sürüsüyle yoğun saldırı altına alındı.
Ürdün’deki Muvaffak Salti Askeri Üssü: Balistik füzelerle hedef alındı. İddialara göre, F-35 savaş uçaklarının bulunduğu hangarlar da dahil olmak üzere 4 önemli hedef imha edildi.

“ABD İHA’SI DÜŞÜRÜLDÜ” İDDİASI

ABD’nin saldırılarını “sahte bahanelerle” düzenlediğini savunan İran tarafı, ABD füzelerinin Sirik kentinde askeri hedeflerden ziyade 2 su deposunu vurduğunu ve 1 iletişim kulesine hasar verdiğini iddia etti. Öte yandan krizin boyutunu büyütecek bir diğer gelişme de ülkenin güneyindeki Buşehr eyaletinde yaşandı. İran, ABD ordusuna ait teknoloji harikası MQ-9 Reaper tipi bir insansız hava aracını (İHA) düşürdüğünü tüm dünyaya ilan etti. Bölgede tansiyon en üst seviyede seyrederken, gözler tarafların atacağı bir sonraki adıma çevrildi.

İran 2 ülkeyi birden vurdu yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Dünya Gıda Programı’nın (WFP) Filistin’deki gıda ve nakit yardımı başvuruları için kullandığı öz kayıt uygulamasına (SRA) 14 Mayıs’ta yetkisiz erişim sağlandığı tespit edildi. Yardım kuruluşundan 31 Mayıs’ta Telegram aracılığıyla yapılan açıklamada, isimler, kimlik ve cep telefonu numaraları ile konum verilerini içeren hassas bilgilerin “yetkisiz aktörler” tarafından ele geçirildiği duyuruldu.

Ancak bilgilerin çalınmasına neden olan ihmal ile ilgili bir detay, Cenevre merkezli The New Humanitarian haber portalına konuşan isimsiz bir muhbirden geldi. Muhbire göre, sızıntıdan tam 48 saat önce bağımsız bir uzman, SRA’daki güvenlik açıklarına dikkat çekerek WFP’nin şikâyet mekanizması aracılığıyla kurumu acil olarak uyarmıştı.WFP sözcüsü, Filistinlilerin gıda ve nakit yardımı alabilmek için doğrulama sonrası kayıt yaptırmasına olanak tanıyan uygulamaya yönelik bir soruşturma yürütüldüğünü belirtti. Sızıntıdan iki gün önce gelen uyarıya rağmen ihlalin neden önlenemediğine dair herhangi bir açıklama yapılmadı.

Yardım için başvuran 600 bin Filistinlinin bilgileri çalındı yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi hattında tansiyon savaş seviyesine ulaştı. ABD’nin İran’a ait Keşm Adası’na düzenlediği hava saldırısına misilleme yapan İran Devrim Muhafızları Ordusu, Kuveyt ve Bahreyn’de Amerikan askerlerinin konuşlu olduğu stratejik üsleri ve ABD 5. Filo Karargâhı’nu füze ve kamikaze insansız hava araçlarıyla (İHA) hedef aldığını duyurdu.

Körfez bölgesinde Washington ile Tahran arasındaki gerilim, karşılıklı askeri darbelerle topyekûn bir bölgesel çatışma riskini tetikledi. İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC), sabaha karşı yaptığı resmi açıklamada, ABD Silahlı Kuvvetleri’nin İran egemenlik alanını ihlal etmesine karşılık, bölge ülkelerindeki Amerikan askeri varlığına yönelik çok namlulu yoğun füze saldırıları başlattığını ilan etti. Çatışmaların merkez üssü küresel petrol ticaretinin kalbi sayılan Hürmüz Boğazı ve çevresi oldu.

KRİZİN FİTİLİ HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA ATEŞLENDİ

Askeri kaynaklardan edinilen bilgilere göre, tarafları sıcak çatışmaya götüren olaylar zinciri gece saatlerinde Hürmüz Boğazı yakınlarında başladı. Bölgedeki askeri tırmanışın kronolojik seyri şu şekilde gerçekleşti:
Tanker Vuruldu: ABD unsurları, Hürmüz Boğazı yakınlarında seyreden İran’a ait bir petrol tankerine füze saldırısı düzenledi.

İran’dan Misilleme: İran Deniz Kuvvetleri, tankere yapılan saldırıya yanıt olarak bölgede bulunan ABD ve İsrail bağlantılı “Panaya” adlı ticari gemiyi füzelerle hedef aldı.

Keşm Adası Hedef Alındı: Gelişme üzerine ABD Hava Kuvvetleri, İran’ın stratejik öneme sahip Keşm Adası’nın güneyinde yer alan Devrim Muhafızları’na ait bir askeri iletişim kulesini hava bombardımanıyla imha etti.
Bölgesel Füze Taarruzu: İran Devrim Muhafızları Hava Kuvvetleri, adaya yapılan saldırıyı “açık bir egemenlik ihlali ve saldırganlık” olarak niteleyerek Kuveyt ve Bahreyn’deki ABD üslerine eş zamanlı füze ve İHA operasyonu başlattı.

BAHREYN’DEKİ 5. FİLO KARARGÂHI VE KUVEYT ÜSLERİ HEDEFTE

Devrim Muhafızları Ordusu, Kuveyt’te Amerikan işgal güçlerine ev sahipliği yapan askeri üslerin hassas güdümlü füzelerle tam isabetle vurulduğunu, tahkimatların ve sığınakların imha edildiğini iddia etti. Operasyonun en kritik bacağını ise ABD’nin Orta Doğu’daki deniz operasyonlarını yönettiği Bahreyn’deki 5. Filo Karargâhı oluşturdu. Tahran, söz konusu ana üssün balistik füzeler ve kamikaze İHA’lar ile ağır bombardıman altına tutulduğunu açıkladı.

TAHRAN’DAN BÖLGE ÜLKELERİNE NET UYAN: “VURKAÇ DÖNEMİ BİTTİ”

İran askeri kanadından yapılan açıklamada, topraklarını ve hava sahasını ABD ordusunun İran’a yönelik operasyonlarına açan bölge ülkelerine sert ve net bir uyarı gönderildi: “Terörist Amerikan güçlerine topraklarını açanlar, bu pervasız maceraların korkunç sonuçlarına katlanmak zorunda kalacaklar. Bölgede vurkaç dönemi tamamen sona ermiştir. Hürmüz Boğazı’nın güvenliğinin bozulmasının, saldırgan Amerikan ordusu için faturası çok ağır olacaktır.”

ABD’NİN KÖRFEZ’DE İRAN’A YÖNELİK SALDIRILARI

İran basını, Hürmüz Boğazı yakınında İran’a ait Keşm Adası’nda patlama sesleri duyulduğunu bildirmişti. Haberlerin ardından Kuveyt ordusu, topraklarının füze ve insansız hava aracı (İHA) saldırılarına uğradığını açıklamıştı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) da İran’ın Hark Adası’na doğru hareket eden bir petrol tankerini füze saldırısıyla hedef aldığını duyurmuştu.

Körfez’de tansiyon yükseldi: İran’dan ABD üslerine misilleme yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

ABD ile İran arasında nisan ayında varılan kırılgan ateşkes yeni bir saldırı haberiyle bir kez daha sarsıldı. ABD Merkez Komutanlığı, hafta sonu İran’daki bazı askeri hedeflerin vurulduğunu açıkladı. Açıklama, Kuveyt’in saldırıya uğradığını duyurmasından kısa süre sonra geldi. CENTCOM’dan yapılan açıklamada, İran’ın Goruk kentinde ve Keşm Adası’nda bulunan, insansız hava araçları için kullanılan radar ve komuta kontrol merkezlerinin hedef alındığı bildirildi. ABD, saldırının “meşru müdafaa” kapsamında gerçekleştirildiğini savundu.Açıklamada, operasyonun İran’ın son dönemdeki “saldırgan eylemlerine” yanıt olarak düzenlendiği ifade edildi.

ABD: İNSANSIZ HAVA ARACININ DÜŞÜRÜLMESİNE CEVAP

CENTCOM, İran’a yönelik saldırıların gerekçeleri arasında uluslararası sularda faaliyet gösteren bir ABD MQ-1 insansız hava aracının düşürülmesini de gösterdi. Washington, İran’ın bölgedeki ABD unsurlarına ve deniz trafiğine yönelik faaliyetlerinin karşılıksız bırakılmayacağını belirtti.

ATEŞKES ÜÇÜNCÜ KEZ SARSILDI

ABD’nin son saldırıları, Tahran ile Washington arasında nisan ayında varılan ateşkesin üçüncü kez ihlal edilmesi olarak değerlendiriliyor.Önceki iki olayda da taraflar karşılıklı saldırıların önemini düşük göstermiş, ateşkesin tamamen çökmesini engellemişti.
Ancak son gelişme, Washington ile Tahran arasında kalıcı ateşkes sağlanması ve Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiğinin yeniden normale dönmesi için yürütülen diplomatik temasların ortasında yaşandı.

TRUMP: “İRAN GERÇEKTEN ANLAŞMA YAPMAK İSTİYOR”

ABD Başkanı Donald Trump ise son gelişmelerin ardından yaptığı açıklamada İran’la anlaşma ihtimaline ilişkin iyimser mesaj verdi. Truth Social hesabından paylaşım yapan Trump, “İran gerçekten bir anlaşma yapmak istiyor” dedi. Trump, müzakerelere yönelik eleştirileri de hedef alarak, hem Demokratların hem de bazı Cumhuriyetçilerin farklı yönlerden baskı yaptığını belirtti.

“ARKANIZA YASLANIN VE RAHATLAYIN”

Trump, paylaşımında müzakere sürecine dair eleştirilere tepki göstererek, “Daha hızlı ya da daha yavaş hareket etmem gerektiğini, savaşa girmem ya da girmemem gerektiğini söylemeleri işimi ve müzakere etmemi çok daha zor hale getiriyor” ifadelerini kullandı. ABD Başkanı, “Sadece arkanıza yaslanın ve rahatlayın, sonunda her şey yoluna girecek. Her zaman öyle olur” dedi. Trump’ın paylaşımında Kuveyt’e yönelik saldırıya ya da hafta sonu İran’da düzenlenen ABD saldırılarına doğrudan değinmemesi dikkat çekti.

DİPLOMASİ VE GERİLİM AYNI ANDA İLERLİYOR

Son gelişmeler, ABD ile İran arasında bir yandan anlaşma arayışının sürdüğünü, diğer yandan sahadaki askeri gerilimin devam ettiğini gösterdi. Washington, İran’ın nükleer programı, Hürmüz Boğazı’nın güvenliği ve bölgedeki Amerikan unsurlarına yönelik saldırılar konusunda daha güçlü güvenceler isterken, Tahran da yaptırımların hafifletilmesi ve ekonomik kaynaklara erişim talebini sürdürüyor. Kırılgan ateşkesin yeni saldırılara rağmen korunup korunamayacağı ise önümüzdeki günlerde tarafların vereceği mesajlara bağlı olacak.

ABD’den İran’a yeni saldırı: Goruk ve Keşm adaları vuruldu yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

İran ile ABD arasında bölgede tırmanan gerilim yeni bir aşamaya geçti. İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD’nin İran’ın güneyindeki Bender Abbas çevresine düzenlediği hava saldırısına karşılık verildiğini duyurdu Devrim Muhafızları tarafından yapılan yazılı açıklamada, ABD’nin şafak vakti Bender Abbas Havalimanı çevresindeki bir noktayı hedef aldığı, bunun ardından saldırının kaynağı olduğu belirtilen ABD hava üssünün vurulduğu bildirildi.

“SALDIRGANLIK CEVAPSIZ KALMAYACAK”

Açıklamada, saldırıya verilen yanıtın “ciddi bir uyarı” niteliğinde olduğu vurgulandı.Devrim Muhafızları, “Bu yanıt, düşmanın saldırganlığının cevapsız kalmayacağını bilmesi için ciddi bir uyarıdır ve tekrarı halinde yanıtımız daha kararlı olacaktır. Saldırının sonuçlarının sorumluluğu saldırgana aittir” ifadelerini kullandı.
Hedef alınan ABD hava üssünün hangi ülkede bulunduğuna ilişkin bilgi paylaşılmadı.

KUVEYT’TEN FÜZE VE İHA SALDIRISI AÇIKLAMASI

İran’ın açıklamasının ardından bölgede ABD hava üssüne ev sahipliği yapan ülkelerden Kuveyt, füze ve insansız hava aracı saldırısıyla karşı karşıya kaldığını duyurdu.Kuveyt ordusu tarafından yapılan açıklamada, saldırının hedef aldığı noktalara ilişkin ayrıntı verilmedi.

BENDER ABBAS ÇEVRESİNDE PATLAMA SESLERİ DUYULMUŞTU

İran devlet televizyonu, sabaha karşı ülkenin güneyindeki Bender Abbas’ın doğusundan üç patlama sesi duyulduğunu bildirmişti. ABD ordusu ise bölgedeki ABD güçleri ve ticari deniz trafiği için tehdit oluşturduğu gerekçesiyle İran’ın güneyindeki askeri bir bölgeye hava saldırısı düzenlediğini açıklamıştı.

BÖLGESEL GERİLİM YÜKSELİYOR

Son gelişme, ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı, bölgedeki askeri üsler ve deniz trafiği üzerinden artan gerilimin daha da tırmandığını gösterdi.İran’ın ABD hava üssünü hedef aldığını duyurması ve Kuveyt’in füze ile İHA saldırısı açıklaması, bölgedeki çatışma riskinin yalnızca İran topraklarıyla sınırlı kalmayabileceğine işaret etti.

İran’dan Misilleme Saldırısı Devrim Muhafızları ABD Hava Üssünü Vurdu yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Güney Asya’nın en popüler turizm merkezleri arasında yer alan Sri Lanka, Türk pasaportuna sahip seyahatseverler için önemli bir kolaylık kararına imza attı. Kolombo yönetimi tarafından alınan yeni karar doğrultusunda, Türk vatandaşlarından ülkeye turistik amaçlı girişlerde tahsil edilen 50 dolarlık giriş ücreti resmi olarak uygulamadan kaldırıldı. 25 Mayıs 2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe giren bu adımla birlikte, Türk vatandaşlarının vizesiz, kapıda vize, e-vize uygulamalarıyla ya da çipli kimlik kartlarını kullanarak seyahat edebildiği küresel destinasyon sayısı 100 sınırını aşmış oldu.

KARARIN GEREKÇESİ: TURİZM GELİRLERİNİ ARTIRMAK VE REKABET
Sri Lanka hükümetinin attığı bu stratejik adımın arka planında ekonomik ve operasyonel hedefler yer alıyor. Kolombo yönetiminin, bu muafiyet hamlesiyle ülkeye daha fazla yabancı turist çekmeyi, turizm kaynaklı döviz girdilerini artırmayı ve sınır kapıları ile havalimanlarındaki pasaport kontrol işlemlerini daha hızlı hale getirmeyi amaçladığı ifade edildi.

Turizm uzmanları, son dönemde özellikle Asya kıtasındaki ülkeler arasında turistik cazibeyi artırmaya yönelik rekabetin büyük bir ivme kazandığına dikkat çekiyor. Tayland ve Malezya gibi bölgenin önde gelen seyahat rotalarının attığı benzer teşvik edici adımların ardından, Sri Lanka’nın da bu hamleyle bölgesel turizm rekabetine dahil olduğu belirtiliyor.

SEYAHAT EDECEKLERE ÖNEMLİ UYARILAR: SINIR KONTROLLERİ DEVAM EDİYOR
Vize muafiyetleri ve giriş ücretlerinin kaldırılması seyahat süreçlerini kolaylaştırsa da uzmanlar, bu durumun sınır kapılarındaki denetimlerin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmediği konusunda vatandaşları uyarıyor.

Sri Lanka’ya seyahat edecek Türk vatandaşlarının, pasaport kontrolü esnasında herhangi bir aksaklık yaşamamaları adına şu hususlara dikkat etmesi gerektiği hatırlatılıyor:

Ülkeden çıkış yapılacağını gösteren dönüş uçak biletinin ibraz edilmesi,
Konaklama yapılacak yerlere ait otel rezervasyon belgelerinin hazır bulundurulması,

Seyahat süresince harcamaları karşılamaya yetecek düzeyde yeterli maddi imkana sahip olunduğunu gösteren belgelerin sunulması.

Vizesiz ülkelere bir yenisi daha eklendi: Sri Lanka Türk vatandaşlarından ücret almayacak yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Financial Times’ta yer alan habere göre ABD güçleri, pazartesi gecesi İran’daki füze fırlatma alanlarını ve Hürmüz Boğazı’ndaki bazı İran teknelerini hedef aldı. Saldırılar, taraflar arasında 60 günlük yeni bir ateşkes zemini oluşturulmaya çalışıldığı sırada gerçekleşti.

RUBİO: İLERLEME SAĞLAYIP SAĞLAYAMAYACAĞIMIZA BAKACAĞIZ
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, saldırıların ardından yaptığı açıklamada, Washington’ın İran’la yürüttüğü arka kanal görüşmelerinin devam edeceğini söyledi.Rubio, Hindistan’da gazetecilere yaptığı açıklamada, ilk mutabakat metnindeki ifadeler üzerinde yoğun bir görüşme trafiği olduğunu belirterek, “Birkaç gün sürebilir. Başkan iyi bir anlaşma yapmak istiyor. Ya iyi bir anlaşma olacak ya da anlaşma olmayacak” dedi.

ABD: SALDIRILAR MEŞRU MÜDAFAA KAPSAMINDA YAPILDI
ABD Merkez Komutanlığı, Hürmüz Boğazı’ndaki İran teknelerine yönelik saldırıların “meşru müdafaa” kapsamında yapıldığını savundu.

ABD ordusu, İran teknelerini boğaza mayın döşemeye çalışmakla suçladı. ABD Merkez Komutanlığı Sözcüsü Tim Hawkins, “ABD güçleri bugün İran güçlerinden gelen tehditlere karşı askerlerimizi korumak için Güney İran’da meşru müdafaa saldırıları gerçekleştirdi” açıklamasını yaptı.

Hürmüz Boğazı, normal koşullarda dünya petrol ve gaz ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik geçiş noktası olarak öne çıkıyor.

İRAN: ABD İHA’SI DÜŞÜRÜLDÜ
İran Devrim Muhafızları ise salı günü yaptığı açıklamada ABD’ye ait bir MQ-9 insansız hava aracının düşürüldüğünü duyurdu.

Devrim Muhafızları, ABD’yi ateşkes ihlallerine karşı uyarırken, İran’ın karşılık verme hakkını saklı tuttuğunu bildirdi.

PETROL FİYATLARI YÜKSELDİ
Saldırıların ardından petrol fiyatları salı günü yükselişe geçti. Pazartesi günü Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılabileceği yönündeki anlaşma beklentileriyle gerileyen petrol fiyatları, yeni saldırılar sonrası yeniden tırmandı.

Hürmüz Boğazı, normal koşullarda dünya petrol ve gaz ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik geçiş noktası olarak öne çıkıyor.

İRAN: ABD İHA’SI DÜŞÜRÜLDÜ
İran Devrim Muhafızları ise salı günü yaptığı açıklamada ABD’ye ait bir MQ-9 insansız hava aracının düşürüldüğünü duyurdu.

Devrim Muhafızları, ABD’yi ateşkes ihlallerine karşı uyarırken, İran’ın karşılık verme hakkını saklı tuttuğunu bildirdi.

PETROL FİYATLARI YÜKSELDİ
Saldırıların ardından petrol fiyatları salı günü yükselişe geçti. Pazartesi günü Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılabileceği yönündeki anlaşma beklentileriyle gerileyen petrol fiyatları, yeni saldırılar sonrası yeniden tırmandı.
Uluslararası gösterge Brent petrol yüzde 3,8 artışla varil başına 99,83 dolara yükselirken, ABD tipi ham petrol WTI yaklaşık 93 dolar seviyesinde işlem gördü.

TRUMP: YA BÜYÜK ANLAŞMA YA HİÇ ANLAŞMA
ABD Başkanı Donald Trump, hafta sonu Washington ile Tahran’ın anlaşmaya yakın olduğu mesajını vermişti.

Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda İran’la müzakerelerin “iyi ilerlediğini” belirterek, “Ya herkes için büyük bir anlaşma olacak ya da hiç anlaşma olmayacak. O zaman savaş alanına ve çatışmaya geri dönülür, hem de eskisinden daha büyük ve güçlü şekilde. Bunu kimse istemez” ifadelerini kullanmıştı.

ANLAŞMA TASLAĞINDA HÜRMÜZ VE URANYUM BAŞLIĞI
Habere göre İran Meclis Başkanı ve başmüzakereci Muhammed Bakır Kalibaf ile Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, anlaşmanın son ayrıntılarını görüşmek üzere Katar’a gitti.

Üzerinde çalışılan taslağa göre İran, Hürmüz Boğazı’nın kademeli olarak yeniden açılmasına izin verecek ve boğazdaki mayınları temizleyecek. Görüşmeler hakkında bilgi sahibi kaynaklara göre İran, 60 günlük süre boyunca gemilerden geçiş ücreti almayacak.

ABD’den İran’a yeni saldırı: Müzakereler sürerken Hürmüz’de gerilim tırmandı yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Yakalananlardan Biri Ankara Gar Saldırısı ile Bağlantılı

MİT’in istihbari çalışmaları sonucunda, Türkiye’den Suriye’ye geçerek DEAŞ terör örgütüne katılan Türk kökenli şahıslar tespit edildi. Yapılan istihbari çalışmalar sonucu bu şahısların DEAŞ bünyesinde faaliyet gösterdiği ortaya çıkarıldı. Ayrıca söz konusu şahısların geçmişte Türkiye’de gerçekleştirilen birçok terör eylemi içerisinde yer aldığı da belirlendi.

Yakalanan DEAŞ’lı 10 teröristten birinin, 109 kişinin hayatını kaybettiği Ankara Garı saldırısının failleri ile bağlantılı olduğu da ortaya çıktı.

Suriye’de Sınır Ötesi Operasyon

MİT, DEAŞ mensubu 10 şahsın Suriye’de olduğunu tespit etmesi üzerine Suriye İstihbarat Servisi ile iletişime geçti. Kurulan koordine sonucu sahada çalışmalar yürütülmeye başlandı. Yürütülen çalışmalar neticesinde şahısların yerleri tespit edildi. Teröristlerin hareketleri adım adım izlendi.
Düzenlenen operasyon ile DEAŞ’lı 10 terörist Suriye’de yakalanarak Türkiye’ye getirildi. MİT ve Emniyet Genel Müdürlüğü TEM Daire Başkanlığı’nın yürüttüğü ortak çalışmalar sonucunda 9 DEAŞ mensubu sorgularının ardından çıkarıldıkları mahkemece tutuklandı, birinin ise gözaltı süreci uzatıldı.

DEAŞ’lı 10 terörist Emniyet’te verdikleri ifadelerinde;

– DEAŞ tarafından verilen eylem talimatlarına,
– DEAŞ bünyesinde aldıkları silahlı ve dini eğitimlere,
– DEAŞ adına gerçekleştirdikleri propaganda faaliyetlerine,
ilişkin hususları aktardı.

DEAŞ bünyesinde faaliyet yürüten 10 şahısların Kırmızı Bülten ile aranan şahıslar:

* DEAŞ’ın Türkiye’den Sorumlu İstihbarat sözde emiri Ali Bora; 2014’te DEAŞ’a katılmak amacıyla Suriye’ye geçti. DEAŞ içerisinde farklı birimlerde görev aldı. Pek çok çatışmaya katıldı. Faruk Ofisi (Türkiye Vilayeti) içerisinde görev aldı. Sözde Türkiye Vilayeti unsurlarınca TSK güçlerine yönelik düzenlenen 3 ayrı eylemin planlayıcıları arasında yer aldı.

* 2015’te 109 kişinin ölümüyle ve yüzlerce insanın yaralanması ile sonuçlanan Ankara Gar saldırısını düzenleyen DEAŞ’lı teröristlerle irtibatlı olan Ömer Deniz Dündar; 2014’te DEAŞ’a katılmak için Suriye tarafına geçti. DEAŞ içinde farklı birimlerde görev aldı. Pek çok çatışmaya katıldı. DEAŞ’ın Faruk Ofisi (Türkiye Vilayeti) içerisinde görev aldı. DEAŞ’ın 2015’te düzenlediği Ankara Garı saldırısı failleri ile bağlantılı olduğu tespit edildi. Ayrıca, terör örgütünün Türkiye’ye yönelik gerçekleştirdiği birçok saldırı ile de bağlantılı olduğu ortaya çıktı.

2017 yılında Türkiye’de olası eylemlerin önüne geçilmesi için düzenlenen operasyonlar sırasında yakalanan, intihar kemerli 2 saldırganın üzerlerinde yer alan bomba düzeneklerine yönelik yapılan parmak izi tespitinde Ömer Deniz Dündar’ın da parmak izine rastlandı.

* Hüseyin Peri; 2014 yılında DEAŞ’a katılmak için Suriye’ye geçti. DEAŞ içerisinde sağlık birimde faaliyet yürüttü. 2015’te PYD/YPG unsurları tarafından yakalanarak cezaevinde kaldı. PYD/YPG ile DEAŞ arasında gerçekleştirilen esir takısında serbest bırakıldı. Serbest bırakılması sonrasında 2019’a kadar DEAŞ’ın sağlık biriminde faaliyetlerine devam etti.

* Kadir Gözükara; DEAŞ’a bağlı faaliyet yürüten DOKUMACI Grubu lideri Mustafa Dokumacı’nın yönlendirmesi ile 2015’te DEAŞ’a katılmak amacıyla Suriye’ye geçti. Engelli olmasından dolayı DEAŞ içerinde silahlı faaliyetlerde bulunmadı ama Suriye’ye gelen DEAŞ unsurlarının lojistik ihtiyaçlarını karşılamada görev aldı. M. Dokumacı’nın yönlendirmesi ile 2021’e kadar medya faaliyetlerini yürüttü.

* Abdullah Çobanoğlu; çatışma bölgelerinde faaliyet göstermek üzere 2016’da Suriye’ye geçti. Suriye alanında selefi/tekfiri görüşü benimseyen gruplar içerisinde silahlı olarak faaliyet gösterdi. Bulunduğu araca yönelik gerçekleştirilen EYP’li saldırıda bacağını kaybetti. 2020’de DEAŞ’a biat ederek Faruk Ofisine bağlı şekilde medya biriminde görev aldı.

* Hakkı Yüksek; DEAŞ’a katılmak için 2016’da Suriye’ye geçiş yaptı. DEAŞ içerisinde silahlı olarak faaliyetlere ve çatışmalara katıldı. DEAŞ’ın kontrol sahasını kaybetmesi üzerine örgütün hücre yapılanması içerisinde faaliyetlerini sürdürdü. Bir dönem Faruk Ofisi (Türkiye Vilayeti) içerisinde faaliyetlerine devam etti. DOKUMACI Grubu lideri Mustafa Dokumacı’nın yardımcılığını yaptı, özel işlerini dahi yürüttü.

* Kadir Demir; çatışma bölgelerinde faaliyet göstermek üzere 2016’te Şanlıurfa’dan Suriye’ye geçiş yaptı. İdlib ve mücaviri alanlarda selefi/tekfiri gruplar ile birlikte faaliyet gösterdi. 2017’de DEAŞ’a biat ederek Faruk Ofisi (Türkiye Vilayeti) içerisinde idari sorumlu olarak faaliyet gösterdi. Faruk Ofisi tarafından gerçekleştirilen eylemler ile bağlantılı olduğu tespit edildi.

* Çekdar Yılmaz; DEAŞ’a katılmak amacıyla 2017’de Suriye’ye geçiş yaptı. DEAŞ içerisinde aldığı askeri eğitimler akabinde silahlı unsur olarak İdlib bölgesinde faaliyet gösterdi. 2018’de DEAŞ Faruk Ketibesi’ne katılarak medya biriminde faaliyetlerine devam etti.

* Murat Özdemir; DEAŞ’a katılma amacıyla 2017’de Suriye’ye geçiş yaptı. İdlib bölgesinde DEAŞ içerisinde silahlı eylemlere katıldı. Örgütün kontrol sahasını kaybetmesi akabinde Faruk Ofisi (Türkiye Vilayeti) içerisinde faaliyetlerine devam etti. Ayrıca Esad Rejimine karşı DEAŞ bünyesinde faaliyet yürüttü.

* İshak Günci; DEAŞ’a katılmak üzere 2017’de Suriye’ye geçiş yaptı. DEAŞ içerisinde silahlı unsur olarak çatışmalara katıldı. Faruk Ofisi içerinde görev aldı. Esad Rejimine karşı havan atışlarına katıldı. DEAŞ içindeki faaliyetlerini yakalanana kadar sürdürdü.

MİT’ten sınır ötesinde DEAŞ operasyonu yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

The Economist, CHP’nin 38. Olağan Kurultayı hakkında verilen mutlak butlan kararını Türkiye’de muhalefete yönelik baskı sürecinin yeni ve ağır bir aşaması olarak değerlendirdi. Dergide yayımlanan makalede, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan yönetiminin son yıllarda Türkiye’de demokrasinin alanını daralttığı, ana muhalefet partisi CHP’nin ise özellikle yargı süreçleri üzerinden baskı altında tutulduğu savunuldu.
Makalede, CHP Genel Başkanı Özgür Özel’in daha önce The Economist için kaleme aldığı yazıda, Türkiye’de muhalefetin serbest seçim görüntüsü altında yargı yoluyla kuşatıldığını anlattığı hatırlatıldı. Özel’in bu süreci “serbest rekabetten çevrelemeye geçiş” olarak tarif ettiği aktarıldı.

“SON HAMLE 21 MAYIS’TA GELDİ”

The Economist’e göre Erdoğan yönetiminin muhalefete yönelik son hamlesi, 21 Mayıs’ta mahkemenin CHP kurultayına ilişkin verdiği kararla geldi. Makalede, mahkemenin Özgür Özel’i CHP Genel Başkanlığı görevinden uzaklaştırdığı, bu kararın partiyi kargaşaya sürüklediği, Türkiye’yi tek adam yönetimi yolunda daha ileri taşıdığı ve borsada sert düşüşe yol açtığı belirtildi. Mahkemenin, Özel’in 2023 sonunda Kemal Kılıçdaroğlu’na karşı kazandığı CHP liderlik yarışının sonucunu geriye dönük olarak iptal ettiği ifade edildi. Kararın gerekçesi olarak kurultaydaki usulsüzlük iddialarının gösterildiği aktarıldı.

KILIÇDAROĞLU YENİDEN GÖREVE GETİRİLDİ

Makalede, Kemal Kılıçdaroğlu’nun 2023 cumhurbaşkanlığı seçiminde Erdoğan karşısında yenilgiye uğradığı, ardından CHP Genel Başkanlığı’nı Özgür Özel’e kaybettiği hatırlatıldı. The Economist, mahkeme kararının ardından Kılıçdaroğlu’nun yeniden CHP lideri olarak görevlendirildiğini yazdı. Özel’in ise karara karşı itiraz sürecini başlattığı belirtildi.

“DAVA BAŞINDAN BERİ SİYASİYDİ”

Makalede, birçok analistin bu davayı başından itibaren siyasi nitelikli gördüğü ifade edildi. Değerlendirmeye göre, sürecin amacı CHP’yi genel seçimler öncesinde zayıflatmak. The Economist’e konuşan siyaset bilimci Seren Selvin Korkmaz’ın değerlendirmesine de yer verildi. Korkmaz, iktidarın CHP’yi bölmeyi, parti içi mücadeleyi kışkırtmayı ve seçim kazanmasını imkânsız hale getirmeyi hedeflediğini söyledi.

PİYASALARDA SERT SATIŞ

The Economist, kararın yatırımcılar açısından da şok etkisi yarattığını yazdı. Makalede, kararın açıklandığı gün Türkiye borsasının yüzde 6’dan fazla değer kaybettiği, paniği önlemek için devre kesicilerin çalıştığı ve Merkez Bankası’nın Türk lirasını savunmak için yaklaşık 6 milyar dolar harcadığının tahmin edildiği belirtildi.

CHP’NİN YEREL SEÇİM BAŞARISI HATIRLATILDI

Dergi, Özgür Özel yönetimindeki CHP’nin 2024 yerel seçimlerinde AK Parti’ye karşı büyük bir başarı elde ettiğini hatırlattı. Makalede, bu sonucun CHP’nin 1970’lerden bu yana sandıktaki en güçlü performanslarından biri olduğu belirtildi. Ancak bu başarıdan sonra partiye yönelik baskının arttığı ifade edildi.

İMAMOĞLU VE CHP’Lİ BELEDİYE BAŞKANLARI VURGUSU

The Economist, CHP’nin cumhurbaşkanı adayı olarak belirlediği İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun bir yılı aşkın süredir cezaevinde olduğunu hatırlattı. Makalede, İmamoğlu hakkındaki yolsuzluk ve casusluk suçlamalarının siyasi nitelikli olduğu değerlendirmesine yer verildi. Ayrıca yüzlerce CHP’li yöneticinin ve 20’den fazla belediye başkanının gözaltına alındığı ya da tutuklandığı belirtildi.

“CHP’NİN BAŞI KESİLDİ”

The Economist, son kararla CHP’nin doğrudan liderlik düzeyinde hedef alındığını yazdı. Makalede, partinin kaosa hazırlandığı, Kılıçdaroğlu’nun mahkeme kararıyla kendisine sunulan görevi kabul ettiği ve CHP içindeki desteğinin daha da azaldığı değerlendirmesi yapıldı. Dergi, Özel’in bu karara karşı mücadele edeceğini açıkladığını ancak sürecin onu yeni bir parti kurmaya zorlayabileceğini yazdı. Böyle bir ihtimalin de Erdoğan’ın işine yarayabileceği belirtildi.

“CHP GÜÇLÜ BİR MARKA”

Makalede, Mustafa Kemal Atatürk tarafından kurulan CHP’nin Türkiye’nin en eski partisi olduğu ve hâlâ güçlü bir siyasi marka değeri taşıdığı vurgulandı The Economist, bu nedenle CHP’nin bölünmesinin ya da etkisizleştirilmesinin yalnızca parti içi bir kriz değil, Türkiye’de muhalefetin geleceği açısından da ağır sonuçlar doğurabileceğini yazdı.

“GERÇEK MUHALEFET KALMAYABİLİR”

The Economist’in değerlendirmesine göre Erdoğan, Türkiye’de demokrasinin büyük bölümünü zaten zayıflatmış durumda. Ancak buna rağmen seçmenlerin sandık yoluyla iktidarı değiştirebileceğine dair umut taşıdığı belirtildi. Makalede, mevcut gidişatın sürmesi halinde Türk seçmenlerin yakında oy verebilecekleri gerçek bir muhalefet seçeneğinden yoksun kalabileceği yorumu yapıldı.

Muhalefetin seçime girebileceği gerçek bir alan kalmayabilir yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

21 Mayıs 1864…
Tarihin sayfalarına sadece bir savaşın sonu olarak değil, bir milletin hafızasına kazınan büyük bir felaket olarak geçti. Çarlık Rusyası’nın Kafkasya’yı işgal planının son halkası olan Çerkes Sürgünü, aradan geçen 162 yıla rağmen hâlâ dinmeyen bir acı olarak hafızalardaki yerini koruyor.

Bugün dünyanın dört bir yanına dağılan milyonlarca Çerkes için 21 Mayıs, yalnızca bir tarih değil; sürgünün, gözyaşının, kaybedilen yurtların ve Karadeniz’in karanlık sularında can veren binlerce insanın matem günüdür.

KAFKASYA’DA BAŞLAYAN BÜYÜK DİRENİŞ
yüzyıl boyunca sıcak denizlere inme politikası izleyen Çarlık Rusyası, Kuzey Kafkasya’yı ele geçirmek için yıllarca süren kanlı operasyonlar yürüttü. Adige, Abaza, Ubıh, Çeçen ve Dağıstan halkları yıllarca bu işgale karşı direndi.

Kafkas dağlarında verilen mücadele yalnızca toprak savunması değildi. Bu savaş; dilin, kültürün, inancın ve yaşam biçiminin korunma savaşıydı.

Ancak Rus orduları, köyleri yakarak, tarım alanlarını yok ederek ve sivilleri hedef alan baskılarla bölge halkını teslim almaya çalıştı. Tarihçiler tarafından “etnik temizlik” olarak tanımlanan süreçte yüz binlerce insan anayurtlarından koparıldı.

21 MAYIS 1864: RESMİ SÜRGÜN KARARI

21 Mayıs 1864 tarihinde Rus orduları Kbaada Vadisi’nde — bugünkü Soçi bölgesinde — zafer töreni düzenledi. Bu tarih, Çerkes halkı için sürgünün resmileştiği gün olarak kabul edildi.

Rus yönetimi, Kafkas halklarına iki seçenek sundu:

Ya Rus hakimiyetini kabul edip iç bölgelere sürüleceklerdi,
Ya da Osmanlı topraklarına gönderileceklerdi.

Binlerce aile, yüzyıllardır yaşadıkları toprakları geride bırakmak zorunda kaldı. İnsanlar yanlarına sadece taşıyabilecekleri kadar eşya alabildi. Geride mezarlar, evler, hatıralar ve bir milletin kökleri kaldı.

KARADENİZ’DE ÖLÜM YOLCULUĞU

Sürgünün en büyük trajedilerinden biri Karadeniz’de yaşandı.

Limanlara doldurulan insanlar, kapasitesinin çok üzerinde yolcu taşıyan gemilere bindirildi. Açlık, susuzluk ve salgın hastalıklar nedeniyle binlerce kişi yollarda hayatını kaybetti.

Bazı kaynaklara göre sürgün sırasında hayatını kaybedenlerin sayısı yüz binlerle ifade ediliyor.

Karadeniz kıyılarında günlerce bekletilen insanlar arasında çocuklar, yaşlılar ve kadınlar çoğunluktaydı. Gemilerde tifüs ve kolera salgınları yayıldı. Ölenlerin bir kısmı denize atıldı. Karadeniz’in suları, sürgünün sessiz mezarlığına dönüştü.

Bugün Trabzon, Samsun, Sinop ve Sakarya hattındaki birçok kıyı bölgesinde Çerkes sürgününün izleri hâlâ anlatılıyor.

OSMANLI TOPRAKLARINDA YENİ BİR HAYAT

Hayatta kalabilen Çerkesler Osmanlı Devleti’nin farklı bölgelerine yerleştirildi. Anadolu, Balkanlar, Orta Doğu ve Filistin coğrafyasında yeni yaşam alanları oluşturuldu.

Samsun’dan Kayseri’ye, Düzce’den Kahramanmaraş’a kadar birçok bölgede Çerkes köyleri kuruldu.

Ancak sürgün yalnızca fiziki bir göç değildi. İnsanlar dillerini, kültürlerini ve sosyal yapılarını koruyabilmek için uzun yıllar mücadele verdi.

Özellikle Ubıh halkı sürgünün ardından büyük ölçüde dağıldı. Ubıhça dili ise yıllar içerisinde yok oldu. Bu durum, sürgünün yalnızca insan kaybı değil, kültürel bir yıkım olduğunu da ortaya koydu.

“SOYKIRIM” TARTIŞMALARI VE TARİHİ YÜZLEŞME

Çerkes diasporası ve birçok tarihçi, yaşananları “soykırım” olarak tanımlıyor.

Bugün dünyanın pek çok ülkesinde Çerkes toplulukları 21 Mayıs’ta anma yürüyüşleri düzenliyor, kaybedilen hayatlar için dualar okunuyor.

Özellikle Türkiye’de yaşayan milyonlarca Çerkes, sürgünün uluslararası alanda tanınması için çağrılarını sürdürüyor.

Rusya ise olayları resmi olarak “zorunlu göç” olarak tanımlıyor. Ancak tarihsel belgeler, sivillerin sistematik biçimde bölgeden çıkarıldığını ve büyük insan kayıplarının yaşandığını ortaya koyuyor.

ÇERKESLERİN HAFIZASINDA BİTMEYEN YARA

Aradan geçen 162 yıla rağmen sürgünün acısı hâlâ kuşaktan kuşağa aktarılıyor.

Çerkes ailelerde anlatılan hikâyeler birbirine benziyor:

Yakılan köyler…
Yolda kaybedilen çocuklar…
Karadeniz’de kaybolan gemiler…
Bir daha dönemeyen insanlar…

Bugün birçok Çerkes için anayurt kavramı hâlâ güçlü bir aidiyet anlamı taşıyor. Diasporada yaşayan genç kuşaklar, kültürlerini koruyabilmek için derneklerde dil eğitimi alıyor, halk dansları ve geleneksel yaşam biçimlerini yaşatmaya çalışıyor.

TÜRKİYE’DE HER YIL ANMA TÖRENLERİ DÜZENLENİYOR

Türkiye’nin birçok ilinde her yıl 21 Mayıs tarihinde anma programları düzenleniyor.

Samsun, sürgün gemilerinin ulaştığı önemli şehirlerden biri olması nedeniyle anmalarda özel bir yere sahip bulunuyor. Sahillerde meşaleler yakılıyor, Karadeniz’e siyah çelenkler bırakılıyor.

Anma törenlerinde en çok duyulan cümle ise şu oluyor:

“Unutmadık, unutturmayacağız.”

TARİHİN EN BÜYÜK İNSANLIK DRAMLARINDAN BİRİ

Çerkes Sürgünü, yalnızca bir halkın değil insanlık tarihinin en büyük trajedilerinden biri olarak kabul ediliyor.

Bugün hâlâ dünyanın dört bir yanına dağılmış milyonlarca Çerkes, atalarının yaşadığı acıyı hafızalarında taşımaya devam ediyor.

Karadeniz’in dalgaları ise 162 yıldır aynı sessizliği fısıldıyor:

Bir halk yurdundan koparıldı…
Ve o acı hiç dinmedi.

162 YILDIR DİNMEYEN ACI: ÇERKES SÜRGÜNÜ yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.