Artan hayat pahalılığı, düşen alım gücü ve işsizlik, Türkiye’de milyonlarca vatandaşı ek gelir arayışına yönlendirirken, bu durum dijital dolandırıcılık şebekelerinin de en önemli gelir kapılarından biri haline geldi. Uzmanlar, ekonomik sıkıntının arttığı dönemlerde “kolay para kazanma” vaatlerinin daha fazla karşılık bulduğunu belirtirken, sosyal medya üzerinden yayılan sahte reklamlar, sanal oyunlar, görev tamamlama uygulamaları, yatırım ve bahis vaatleriyle binlerce kişinin mağdur edildiğine dikkat çekiyor. Adalet istatistikleri de dolandırıcılık suçlarında son yıllarda belirgin artış yaşandığını ortaya koyuyor.

Geçim sıkıntısı vatandaşın risk alma eşiğini düşürüyor

Ekonomistler, yüksek enflasyon, kira ve temel yaşam giderlerindeki artış nedeniyle birçok vatandaşın maaşıyla geçinemediğini, ikinci hatta üçüncü gelir kaynağı aramaya başladığını ifade ediyor.

Bu süreçte sosyal medya platformlarında karşılaşılan;

“Evden çalış, günlük 5 bin TL kazan”,
“Oyun oynayarak para kazan”,
“Görev tamamla, yüksek kazanç elde et”,
“Yatırımını bir haftada ikiye katla”

gibi reklamlar özellikle ekonomik darboğaz yaşayan vatandaşların ilgisini çekiyor. Ancak görünen fırsatların önemli bir kısmının organize dolandırıcılık ağı olduğu belirtiliyor.

Denize düşen yılana sarılıyor

Sosyologlara göre ekonomik kriz yalnızca cüzdanları değil, insanların karar verme mekanizmalarını da etkiliyor.

Borçlarını ödeyemeyen, kredi kartı yükü altında ezilen veya ailesinin ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanan kişiler, normal şartlarda inanmayacakları vaatlere yönelmeye başlıyor.

Toplumda sıkça kullanılan “Denize düşen yılana sarılır.” sözü bugün dijital dünyada farklı bir anlam kazanmış durumda.

Vatandaşlar kısa sürede gelir elde edebilmek için riskli uygulamalara yönelirken, çoğu zaman elindeki son birikimini de dolandırıcılara kaptırıyor.

Sahte reklamlar profesyonelce hazırlanıyor

Uzmanlara göre günümüz dolandırıcıları artık amatör yöntemler kullanmıyor.

Yapay zekâ destekli videolar, ünlü isimlerin görüntülerinin taklit edilmesi (deepfake), sahte banka siteleri, profesyonel mobil uygulamalar ve sosyal medya reklamları sayesinde vatandaşların güveni kazanılıyor.

Bazı dolandırıcılık ağları ilk etapta küçük miktarlarda ödeme yaparak güven oluşturuyor, ardından daha yüksek yatırımlar talep ederek ortadan kayboluyor. Özellikle sosyal medya ve mesajlaşma uygulamaları üzerinden yayılan bu yöntemlerde mağdurların önemli maddi kayıplar yaşadığı bildiriliyor.

Sanal oyunlardan görev uygulamalarına kadar uzanan tuzak

Son dönemde en sık karşılaşılan dijital dolandırıcılık yöntemleri arasında şunlar yer alıyor:

Sanal oyunlarda para kazandırma vaadi,
Oyun içi eşya satışı dolandırıcılığı,
Görev tamamlama uygulamaları,
Sahte yatırım platformları,
Kripto para kazanç vaatleri,
Sanal bahis ve casino reklamları,
Sosyal medya fenomenlerini taklit eden sahte hesaplar,
Yapay zekâ ile hazırlanmış sahte tanıtım videoları.

Dolandırıcılar, vatandaşların umutlarını hedef alırken psikolojik güven oluşturduktan sonra yüksek miktarda para talep ediyor.

Uzmanlardan kritik uyarılar

Siber güvenlik uzmanları, vatandaşların sosyal medya reklamlarına güvenerek para göndermemesi gerektiğini vurguluyor.

Özellikle;

Kesin kazanç vaat eden ilanlar,
Çok kısa sürede yüksek gelir sözü veren sistemler,
Ön ödeme isteyen uygulamalar,
Kimlik ve banka bilgisi talep eden platformlar,
Lisansı ve resmî kaydı bulunmayan yatırım siteleri

yüksek risk taşıyor.

Uzmanlar ayrıca, resmî kurumların hiçbir zaman sosyal medya mesajları üzerinden para talep etmeyeceğini ve şüpheli durumlarda ilgili kurumlarla doğrudan iletişime geçilmesi gerektiğini belirtiyor.

Ekonomik kriz dolandırıcılık sektörünü de büyütüyor

Uzman değerlendirmelerine göre ekonomik belirsizlik arttıkça dolandırıcılık yöntemleri de çeşitleniyor.

Kolay para kazanma hayali, geçim sıkıntısıyla birleştiğinde dolandırıcıların işini kolaylaştırıyor. Vatandaş yalnızca parasını değil, kişisel verilerini, banka hesaplarını ve dijital güvenliğini de riske atıyor.

Ekonomik sıkıntılar devam ettikçe, dijital dolandırıcılıkla mücadelenin yalnızca güvenlik tedbirleriyle değil; finansal okuryazarlığın artırılması, bilinçlendirme çalışmaları ve etkin hukuki yaptırımlarla desteklenmesi gerektiği değerlendiriliyor.

TALAT TOSUN ÖZEL HABER

GEÇİM DERDİ DİJİTAL TUZAKLARA İTİYOR! yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilen yeni düzenlemeyle en düşük emekli maaşı 23 bin 552 TL’ye yükseltildi. Yasal sürecin tamamlanmasının ardından milyonlarca emekli zamlı maaşlarını almaya başlayacak. Son beş yılda yapılan artışlar ise emekli aylıklarında dikkat çeken bir değişimi ortaya koyuyor.

Türkiye’de milyonlarca emekliyi ilgilendiren en düşük emekli aylığı düzenlemesinde önemli bir aşama geride kaldı. Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu’nda kabul edilen kanun teklifiyle en düşük emekli maaşı 20 bin TL’den 23 bin 552 TL’ye çıkarıldı. Düzenlemenin yürürlüğe girebilmesi için Cumhurbaşkanı’nın onayı ve Resmî Gazete’de yayımlanması bekleniyor.

Yeni düzenleme, özellikle kök maaşı düşük olduğu için en düşük emekli aylığı üzerinden ödeme alan yaklaşık 5 milyondan fazla emekliyi doğrudan ilgilendiriyor. Yasal sürecin tamamlanmasının ardından zamlı maaşların yanı sıra oluşacak maaş farklarının da ayrıca hesaplara yatırılması bekleniyor.

En Düşük Emekli Maaşı 23 Bin 552 TL Oldu

TBMM’de kabul edilen düzenleme kapsamında en düşük emekli aylığı yaklaşık yüzde 17,8 oranında artırılarak 23 bin 552 TL’ye yükseltildi. Böylece en düşük emekli maaşında 3 bin 552 TL’lik artış gerçekleşmiş oldu.

Yetkililer, yeni tutarın yürürlüğe girmesiyle birlikte emeklilerin maaş ödemelerinin güncelleneceğini, yasal süreç nedeniyle oluşacak fark ödemelerinin ise Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından belirlenen takvim doğrultusunda hesaplara aktarılacağını belirtiyor.

Zamlı Maaşlar Ne Zaman Hesaplara Yatacak?

Kanunun Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından Sosyal Güvenlik Kurumu ödeme takvimini duyuracak. Temmuz ayı maaşlarını eski tutar üzerinden alan emeklilere ise yeni maaş ile eski maaş arasındaki farkın ayrıca ödenmesi bekleniyor.

Ödeme tarihleri, emeklilerin tahsis numaralarına göre kademeli olarak gerçekleştirilecek. SGK’nın yasal sürecin tamamlanmasının ardından ayrıntılı ödeme takvimini kamuoyuyla paylaşması bekleniyor.

Kök Maaş Uygulaması Devam Edecek

Uzmanlar, en düşük emekli maaşı düzenlemesinin kök maaş sistemini değiştirmediğine dikkat çekiyor. Kök maaşı belirlenen seviyenin altında kalan emekliler, yasal destek sayesinde en düşük emekli aylığı üzerinden ödeme almaya devam edecek. Kök maaşı yeni taban aylığın üzerinde bulunan emeklilerin maaşları ise kendi hesaplamalarına göre belirlenmeye devam edecek.

Emekliler Yasal Sürecin Tamamlanmasını Bekliyor

TBMM’den geçen düzenleme emekliler tarafından memnuniyetle karşılanırken, gözler şimdi Resmi Gazete’de yayımlanacak karara çevrildi. Düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte hem zamlı maaşlar hem de oluşacak fark ödemeleri milyonlarca emeklinin hesabına yatırılacak.

Ekonomi çevreleri ise yılın ikinci yarısında enflasyon verileri, bütçe dengesi ve sosyal güvenlik harcamalarının emekli maaşlarına yönelik yeni düzenlemelerde belirleyici olmaya devam edeceğini değerlendiriyor.

Son 5 Yılda En Düşük Emekli Maaşı Nasıl Değişti?

Son yıllarda en düşük emekli maaşı, enflasyon, refah payı düzenlemeleri ve sosyal destek politikaları kapsamında birçok kez artırıldı. Son beş yıldaki değişim şu şekilde gerçekleşti:

• 2022: En düşük emekli maaşı 2 bin 500 TL olarak uygulandı.
• 2023: Ocak ayında 5 bin 500 TL’ye, Temmuz ayında ise 7 bin 500 TL’ye yükseltildi.
• 2024: Yılın ilk yarısında 10 bin TL olan en düşük aylık, Temmuz düzenlemesiyle 12 bin 500 TL’ye çıkarıldı.
• 2025: Ocak ayında 14 bin 469 TL’ye yükselen en düşük emekli maaşı, Temmuz ayında 16 bin 881 TL oldu.
• 2026: Ocak ayında 20 bin TL olarak belirlenen en düşük emekli aylığı, Temmuz ayında kabul edilen düzenlemeyle 23 bin 552 TL’ye yükseldi.

Bu verilere göre 2022 yılında 2 bin 500 TL seviyesinde bulunan en düşük emekli maaşı, 2026 Temmuz düzenlemesiyle yaklaşık 9,4 katına ulaşmış oldu.

En düşük emekli maaşı belli oldu yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye’de süt ve süt ürünleri sektöründe faaliyet gösteren Tahsildaroğlu markasına ait bir peynir çeşidinde insan sağlığını tehdit eden listeria bakterisi belirlendi.

16 Haziran 2026 tarihinde, bir zincir marketten satın aldığı peyniri tükettikten sonra gıda zehirlenmesi şikayetiyle hastaneye başvuran kanser hastası bir vatandaşın ihbarı üzerine adli ve idari süreç başlatıldı. İhbarın ardından Kocaeli İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ekipleri, şüpheli ürüne ve satışı gerçekleştiren markete yönelik denetim gerçekleştirdi.

BAKTERİLİ PARTİ ÜRÜNLERİ TOPLATILDI VE İMHA EDİLDİ
Ekonomim’in haberine göre, zehirlenmeye yol açtığı değerlendirilen 400 gramlık “Tahsildaroğlu Klasik Kırık Beyaz Peynir” ürününün ilgili parti numarasından alınan numunelerin laboratuvar analizlerinde, ciddi sağlık sorunlarına neden olabilen listeria bakterisi tespit edildi.

Tarım ve Orman Bakanlığı yetkilileri, bakteri tespit edilen parti numarasına sahip ürünlerin tamamı hakkında toplatma kararı alındığını ve söz konusu ürünlerin piyasadan toplanarak imha edildiğini açıkladı.Öte yandan, bakteri tespit edilen Seri ile aynı gün ve aynı tesiste üretildiği ifade edilen ancak farklı parti numarası taşıyan diğer süt ürünleri için herhangi bir kısıtlama kararı alınmadığı, bu ürünlerin satışına devam edildiği öğrenildi

LİSTERİA BAKTERİSİNİN SAĞLIK RİSKLERİ VE BELİRTİLERİ
Pastörize edilmemiş süt ürünleri, az pişmiş etler ve dondurulmuş gıdalarda görülebilen listeria bakterisi; özellikle hamileler, bebekler, yaşlılar ve bağışıklık sistemi zayıf olan kronik hastalar için yüksek risk taşıyor.

Uzmanlar, listeria enfeksiyonunun başlıca belirtilerini şu şekilde sıralıyor:

Ateş, üşüme ve titreme

Şiddetli baş ve kas ağrıları

Mide bulantısı, kusma ve ishal

İleri vakalarda denge kaybı ve bilinç bulanıklığı

Ünlü peynir markasında bakteri alarmı yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Daha önce hesaplama yöntemlerinin standartlaştırılması, akıllı eksper atama sistemine geçilmesi, ilave başvuru şartının kaldırılması ve yasa dışı hasar aracı kurumlarının engellenmesine yönelik adımları atan kurum, beşinci maddede yer alan Alo 193 Ortak Hasar İhbar Merkezi’ni (OHİM) kurdu.

TRAFİK VE KASKO İHBARLARI TEK MERKEZDEN YÖNETİLECEK
NTV’nin haberine göre, teknik altyapı çalışmalarının tamamlanmasının ardından 1 Eylül 2026 tarihi itibarıyla hizmet vermeye başlayacak olan merkez, tüm sigorta şirketlerini tek bir sistem altında toplayacak. Vatandaşlar, kaza veya hasar durumlarında ilgili sigorta şirketini ayrı ayrı aramak yerine, ihbarlarını doğrudan Alo 193 hattı üzerinden gerçekleştirebilecek. İlk etapta sistem üzerinden yalnızca zorunlu trafik sigortası ve kasko branşlarına ait ihbarlar kabul edilecek.

YASA DIŞI YAPILAR İÇİN ŞİKAYET HATTI OLACAK
Araç sahipleri, kaza sonrasındaki süreçlerde kendilerini rahatsız eden, usulsüz komisyon ve aracılık faaliyetinde bulunan yasa dışı yapıları da Alo 193 hattı üzerinden SEDDK’ye bildirebilecek. Bu adımla, hak kayıplarının önüne geçilmesi ve süreçlerin doğrudan sigorta şirketleri ile hak sahipleri arasında yürütülmesi hedefleniyor.

Araç hasar ihbarlarında tek numara dönemi yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

İklim krizi ve çevresel tahribatın en somut göstergelerinden biri olan plastik kirliliği, küresel deniz ekosistemlerini tehdit etmeye devam ediyor. Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) ve Türk Deniz Araştırmaları Vakfı (TÜDAV) raporlarından derlenen verilere göre, denizlerde ve okyanus yataklarında 100 ila 199 milyon ton arasında plastik çöp bulunuyor. Bu miktara her yıl ortalama 11 milyon metrik ton yeni plastik atık ekleniyor.

PLASTİK KİRLİLİĞİNDE MEVCUT DURUM VE BİYOÇEŞİTLİLİĞE ETKİLERİ
UNEP verilerine göre açık denizlerde her kilometrekareye ortalama 13 bin plastik parçası düşüyor. Okyanuslardaki plastik atıkların yalnızca yüzde 1 ila 5’lik kısmı yüzeyde bulunurken, yüzde 95’lik devasa bölümü dip yüzeyine çöküyor ya da mikroplastik parçacıklarına dönüşüyor.

Atıkların yüzde 70-80’lik kısmı karasal kaynaklardan nehirler ve kıyı şeritleri aracılığıyla denizlere taşınıyor. Fiziksel aşınmayla parçalanan mikroplastikler marine canlılar tarafından yutularak besin zinciri vasıtasıyla insan sağlığını da riske atıyor.

Canlı Kayıpları: Plastik atıklar nedeniyle her yıl 100 binden fazla deniz memelisi ve kaplumbağa ile 1 milyondan fazla deniz kuşu yaşamını yitiriyor.

Mide İçeriği Tespiti: Bilimsel araştırmalar, deniz kuşlarının yaklaşık yüzde 90’ının, deniz kaplumbağalarının ise yüzde 52’sinin midesinde plastik materyal bulunduğunu gösteriyor.

Geleçek Öngörüsü: Mevcut tablonun sürmesi halinde 2050 yılında okyanuslardaki plastik ağırlığının toplam balık ağırlığını geçebileceği tahmin ediliyor.

DOĞADA YOK OLMA SÜRELERİ VE MİKROPLASTİKLERİN ISINMAYA ETKİSİ
Dünya Gazetesi’nin haberine göre, plastik türevlerinin doğada çözünme süreleri türlerine göre değişkenlik gösteriyor. Misinaların doğada yok olması 600 yılı bulurken, plastik şişeler ve çocuk bezleri 450 yıl, lastik ayakkabılar 50-80 yıl, plastik poşetler ise 10-20 yıl boyunca varlığını sürdürüyor.

Diğer yandan Çinli ve Amerikalı bilim insanlarının Büyük Pasifik Çöp Yaması üzerinde yaptığı son araştırmalar, havaya karışan renkli mikroplastiklerin şeffaf olanlara kıyasla 75 kat daha fazla güneş ışığını emerek küresel ısınmaya doğrudan katkı sağladığını ortaya koydu.

TÜRKİYE’DEKİ TABLO VE DOA (DEPOZİTOSU OLAN AMBALAJLAR) PROJESİ
Türkiye’nin plastik atık ithalatı, Ticaret Bakanlığı verilerine göre 2018’deki 437 bin ton seviyesinden 2024 yılında yaklaşık 1,29 milyon tona yükseldi.

Atıkların kaynağında ayrıştırılması amacıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Türkiye Çevre Ajansı tarafından yürütülen Depozito Bilgi Sistemi / DOA (Depozitosu Olan Ambalajlar) uygulamasıyla, pet şişe, cam ve alüminyum içecek ambalajlarının geri dönüştürülmesi hedefleniyor. Yılda 25 milyar adet ambalajın geri kazanımıyla ülke ekonomisine 30 milyar TL’lik katma değer sağlanması planlanıyor.

Her gün 2 bin kamyon dolusu plastik mavi sulara karışıyor yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Küresel petrol piyasalarındaki dalgalanmaların yurt içi akaryakıt fiyatlarına etkisini sınırlamak amacıyla uygulanan “eşel mobil sistemi” için çıkış planı yayımlandı. Resmî Gazete’de yer alan düzenlemeye göre, bütçe yükünü azaltmak ve mali disiplini güçlendirmek amacıyla ÖTV destek oranlarında kademeli bir indirime gidilecek.

Yeni mevzuat uyarınca, yurt içi rafineri fiyatlarındaki artışların yüzde 50’sinin ÖTV’den karşılanması uygulaması 31 Temmuz’a kadar mevcut haliyle devam edecek. Takvimin ikinci aşaması olan 1 Ağustos – 30 Eylül döneminde bu destek oranı yüzde 25’e düşürülecek. 1 Ekim 2026 tarihi itibarıyla ise eşel mobil sistemi tamamen yürürlükten kalkacak. Düzenlemede ayrıca, uluslararası piyasalarda rafineri çıkış fiyatlarının düşmesi halinde, indirim tutarı kadar ÖTV artışı yapılarak fiyat düşüşünün öncelikle vergi gelirlerine yansıtılması hükme bağlandı.

JEOPOLİTİK RİSKLER AKARYAKIT FİYATLARINI YÜKSELTTİ
Dünya Gazetesi’nin haberine göre, söz konusu kararın yayımlandığı dönemde, Orta Doğu eksenli jeopolitik gerilimler ve Hürmüz Boğazı’ndaki lojistik arz endişeleri ham petrol fiyatlarında yukarı yönlü hareketliliği beraberinde getirdi. Küresel maliyet artışlarına bağlı olarak yurt içinde bu hafta benzinin litre fiyatında 2,69 lira, motorinin litre fiyatında ise 3,12 lira artış gerçekleşti. Cari maliyet artışının yaklaşık yarısı, halen yürürlükte olan eşel mobil sistemi kapsamında ÖTV’den feragat edilerek tüketiciye yansıtılmadı.

GÜNLÜK ÖTV DESTEĞİ MALİYETİ 240 MİLYON TL
Sektör paydaşlarının ve ekonomi yönetiminin yaptığı hesaplamalara göre, sistemin bütçe ve tüketici üzerindeki mali etkileri şu şekildedir:

Araç Başına Destek: Mevcut ÖTV indirimi sayesinde 50 litrelik bir depo baz alındığında, motorin kullanan araç sahipleri yaklaşık 156 lira, benzin kullananlar ise yaklaşık 135 liralık ek maliyet artışından korunmuş oldu.

Kamusal Maliyet: Türkiye genelindeki günlük toplam benzin ve motorin tüketim verileri dikkate alındığında, eşel mobil sistemi üzerinden sağlanan ÖTV desteğinin kamu maliyesine günlük yükü yaklaşık 240 milyon lira seviyesinde seyrediyor.

Akaryakıtta ÖTV desteği 1 Ekim’de sona eriyor yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

TBMM, yaz tatili öncesindeki yoğun mesaisini bu hafta da sürdürecek. Genel Kurul’un salı günü, en düşük emekli aylığının artırılmasını da içeren torba kanun teklifini görüşmeye başlaması planlanırken, teklifte otomobillerde ÖTV sisteminden aday sürücülere uygulanacak yaptırımlara, siber güvenlikten turizm sektörüne sağlanacak prim desteğine kadar birçok düzenleme yer alıyor.

SİBER GÜVENLİK BAŞKANLIĞI’NIN YETKİLERİ GENİŞLİYOR
Siber güvenlik alanında yeni düzenlemelerin yer aldığı teklife göre, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na (BTK) geçmişte konjonktürel olarak yüklenen siber savunma, alan adı yönetimi, internet altyapı denetimi ve yasal iletişimin tespiti/analizi gibi tüm stratejik yetkiler Siber Güvenlik Başkanlığı’na devredilecek. Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Siber Güvenlik Başkanlığı, güvenlik kurumlarının talebi üzerine veya resen tedbir kararı alabilecek. Bu kararlar erişim sağlayıcılar ve veri merkezleri tarafından en geç iki saat içinde uygulanacak ve 24 saat içinde hakim onayına sunulacak. Yükümlülüğünü yerine getirmeyen platform ve işletmelere ihlal başına 20 bin liradan 100 bin liraya kadar idari para cezası verilecek. Ayrıca internet “trafik bilgisi” tanımına “kaynak ve hedef” ibaresi eklenerek milli siber tehdit istihbaratının algoritmik ağ analiz kapasitesi yasal güvenceye kavuşturulacak.

KAMUDA KIDEM ŞARTI 10 YILA ÇIKIYOR
Teklifle, Devlet Memurları Kanunu’nda yapılan değişiklikle kamu yönetimindeki hiyerarşik yapı da sıkılaştırılacak. Memur statüsündeki daire başkanı ve dengi idareci kadrolarına atanabilmek için aranan hizmet kıdemi şartı 5 yıldan 10 yıla çıkarılacak.

BELEDİYELERE AYDINLATMA DESTEĞİ SÜRECEK
Elektrik Piyasası Kanunu’nda yapılan düzenlemeyle, mahalli idarelerin sokak lambası gibi genel aydınlatma giderlerine merkezi yönetim bütçesinden sağlanan desteğin süresi 31 Aralık 2030’a kadar uzatılıyor. Ancak kamu maliyesindeki yükü dengelemek için belediyelerin bütçesinden yapılacak kesinti oranlarında da artışa gidildi. Genel bütçe vergi gelirleri payından yapılan aydınlatma kesintisi, büyükşehirler ve il özel idareleri için yüzde 10’dan yüzde 30’a, diğer belediyeler için ise yüzde 5’ten yüzde 15’e yükseltilecek.

SANAYİ VE TURİZME DESTEK PAKETİ
Teklifle, imalat sanayinde istihdamı koruyan işletmelere, kaynağı İşsizlik Sigortası Fonu’ndan sağlanan sigortalı başı teşvik programlarının süresi 2 yıl daha uzatılarak 31 Aralık 2028 olarak belirlendi. Öte yandan, çevre ülkelerdeki siyasi gelişmeler ve güvenlik riskleri nedeniyle doluluk oranları düşen turizm sektöründe de Kültür ve Turizm Bakanlığı belgesine sahip konaklama tesislerine, 2026 yılı Mayıs-Aralık döneminde bildirdikleri sigortalıların prim gün sayısı üzerinden günlük 116,67 lira aylık yaklaşık 3 bin 500 lira prim desteği mahsup yoluyla aktarılacak.

SİNEMA SEKTÖRÜNE YENİ FİNANSMAN MODELİ
Türk sinemasının finansman yapısını genel bütçeye bağımlı olmaktan kurtarmak amacıyla yeni bir gelir kalemi de düzenlemeyle birlikte oluşturuldu. Sinema sektörü destekleri Kültür ve Turizm Bakanlığı döner sermayesinin kullanım alanına dahil edildi. Bu doğrultuda, koşullu erişim sağlayan medya hizmet sağlayıcıları ile internet üzerinden yayın yapan dijital platform işletmecilerinin yıllık net satışlarının yüzde 2’si doğrudan Bakanlık döner sermaye hesabına sinema desteği olarak aktarılacak.

DRİFT VE MAKAS ATANLARA YENİ YAPTIRIM
Teklifle Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararları doğrultusunda Karayolları Trafik Kanunu’nda bazı maddeler yeniden düzenlendi. Trafik güvenliğini ağır şekilde tehlikeye düşüren drift ve makas atma ihlalleri de artık doğrudan aday sürücü belgesinin iptal nedenleri arasında sayılacak.

SİVİL HAVACILIKTA YENİ DÜZENLEMELER
Türk Sivil Havacılık Kanunu’nda yapılan değişiklikle, sadece arama-kurtarma ekipleriyle sınırlı olan acil durum hükümleri, uçak kaçırma veya bomba ihbarı gibi durumlarda “zor durumda kalan” tüm hava araçlarını, uçuş ekiplerini ve yolcuları kapsayacak şekilde genişletildi. Ayrıca, hava sahasına girişi uygun görülmeyen araçların engellenmesi veya çıkarılmasına yönelik “önleme talimatı” ifadesinin kapsamı da teklifle netleştirildi. Düzenlemeyle ayrıca, Türk sivil hava araçlarının yabancı devletlerin hava sahasındaki önleme talimatlarına uyması da zorunlu hale getirilirken, kurallara uymayan tüzel kişilere uygulanacak idari para cezaları caydırıcılık adına tam 5 katı olarak uygulanacak.

OTOMOBİLDE ÖTV SİSTEMİ DEĞİŞİYOR
Torba kanun teklifine Plan ve Bütçe Komisyonu’nda verilen önergeyle otomobillerde Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) sisteminde değişiklik yapıldı. ÖTV Kanunu’na “motor silindir hacmi,” ibaresinden sonra gelmek üzere “çekiş sistemi” ibaresi eklendi. Buna göre, motor hacminin yanı sıra aracın çekiş sistemi de ÖTV oranını belirleyen kriterlerden biri olacak. Böylece aynı motor hacmine sahip 4×2 ve 4×4 araçlar farklı vergi oranlarına tabi tutulabilecek. Kanun teklifinde, hangi çekiş sistemine hangi ÖTV oranının uygulanacağına ilişkin herhangi bir oran ya da sınıflandırma bulunmuyor. Oranları belirleme yetkisi Cumhurbaşkanı’nda olacak.

KOMİSYONLARDA YOĞUN GÜNDEM
Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’taki Okul Olaylarını ve Dijital Riskleri Araştırma Komisyonu bu hafta iki toplantı yapacak. Komisyonda salı günü Adalet, Sağlık, Ulaştırma ve Altyapı, Gençlik ve Spor ile Aile ve Sosyal Hizmetler bakanlıkları ve Diyanet İşleri Başkanlığı yetkilileri dinlenecek. Çarşamba günü ise komisyonda Kahramanmaraş ve Şanlıurfa milletvekilleri tespit, görüş ve önerilerini dile getirecek.

TBMM’de salı ve çarşamba günleri partilerin grup toplantılarının yapılması planlanıyor.

GÖZLER ‘ÇERÇEVE YASA’DA
Öte yandan, TBMM’nin yaz tatiline girmesine sayılı günler kala gözler çözüm süreciyle ilgili “çerçeve yasa”ya çevrildi. AK Parti yetkililerinin Meclis tatile girmeden sunulmasının planlandığını açıkladığı “çerçeve yasa” ile ilgili geçen hafta hızlanan temas trafiğinin bu hafta da devam etmesi bekleniyor. İmralı Heyeti’nin çarşamba veya perşembe günü adaya giderek terör örgütü PKK lideri Abdullah Öcalan ile görüşeceği bildirildi. Bu ziyarette çerçeve yasa taslağında öngörülen düzenlemelerin görüşülmesi bekleniyor. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’un da siyasi partilere ziyaret turu yaparak bilgi vereceği ve uzlaşıyla çıkması konusunda destek isteyeceği belirtiliyor.

Uzlaşıya varılması halinde taslağın Adalet Komisyonu’na sunulması ve ardından Genel Kurul’a gelmesi öngörülüyor. Bu süreç nedeniyle TBMM’nin çalışmalarının ağustosun ilk veya ikinci haftasına kadar uzayabileceği belirtiliyor.

Emekli aylığı ve torba teklif masada yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye’de çocuk işçiliği, mesleki eğitim modellemeleri ve iş güvenliği sorunları adli ve akademik raporlarla yeniden gündeme taşındı. İSİG Meclisi’nin uzun vadeli istatistikleri ile Kocaeli’nin Gebze ilçesinde MESEM öğrencileriyle gerçekleştirilen saha araştırması, çocuk işçiliğinin yapısal boyutunu ve maruz kalınan hak ihlallerini ortaya koydu.

İSİG VERİLERİ: 13 YILDA EN AZ 852 ÇOCUK İŞ CİNAYETİ
İSİG Meclisi tarafından derlenen verilere göre, 2013 yılından günümüze kadar geçen süreçte en az 852 çocuk işçi çalışırken yaşamını yitirdi. Hayatını kaybeden çocuklara ilişkin demografik ve sektörel dağılım verileri şu şekilde:

Cinsiyet ve Uyruk Dağılımı: Hayatını kaybedenlerin 730’u erkek, 122’si kız çocuğudur. Yaşamını yitiren çocukların 98’inin mülteci veya göçmen statüsünde olduğu belirlendi.

Yaş Grubu: Ölümlerin 291’i 5-14 yaş arasındaki çocukları kapsarken, 561’i ise 15-17 yaş grubunda gerçekleşti.

Sektörel Dağılım: İş kazası kaynaklı ölümlerin %52’si tarım ve ormancılık alanında meydana geldi. Bu sektörü %13 ile inşaat ve yol, %8 ile konaklama, %7 ile metal ve %3 ile gıda işkolları takip etti.

GEBZE MESEM ANKETİ: UZUN ÇALIŞMA SAATLERİ VE ŞİDDET İDDİALARI
Cumhuriyet’in haberine göre, Öğrenci Sendikası’nın hazırladığı MESEM Raporu kapsamında, Gebze’de eğitim alan ve sanayide istihdam edilen 14-18 yaş grubundaki 926 öğrenciyle bir anket çalışması yapıldı. Öğrencilerin beyanlarına dayanan araştırmada şu veriler öne çıktı:

Çalışma Süreleri: Ankete katılan öğrencilerin %58,1’i haftanın yedi günü çalıştığını belirtirken, %70,9’u günlük çalışma sürelerinin 12 saati aştığını ifade etti.

İş Kazaları ve Sağlık: Öğrencilerin %90,5’i çalışma sürecinde en az bir kez iş kazası geçirdiğini beyan etti. Kaza geçirenlerin %89,9’u ise olayın ardından bir sağlık kuruluşuna/hastaneye götürülmediğini kaydetti.

Kurumsal Denetim ve Eğitim: Katılımcıların %88,9’u işyerlerinde düzenli bir denetim mekanizmasının bulunmadığını, %91,4’ü kendi meslek alanları dışındaki işlerde çalıştırıldığını ve %89,6’sı bu yoğunluk nedeniyle teorik okul eğitimlerine düzenli devam edemediğini bildirdi.

Psikolojik ve Fiziksel Koşullar: Öğrencilerin %97,8’i iş ortamında küfür veya hakarete, %96,8’i ise fiziksel şiddete maruz kaldığını beyan etti.

“NİTELİKLİ İŞGÜCÜ HEDEFİ, UCUZ İSTİHDAMA DÖNÜŞTÜ”
Çocuk işçiliği alanındaki akademik çalışmalarıyla tanınan araştırmacı-yazar Özgür Hüseyin Akış, mevcut tabloyu yasal ve ekonomik düzlemde değerlendirdi. Mesleki eğitim sisteminin, 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu’nda yapılan değişikliklerin ardından tamamen piyasa odaklı bir yapıya büründüğünü belirten Akış, şu tespitlerde bulundu:

“MESEM modeli, başlangıçta sanayinin ihtiyaç duyduğu kalifiye ara eleman ve nitelikli işgücünü yetiştirmek amacıyla yapılandırıldı. Ancak mevcut işleyiş, bu sistemi kalifiye eleman üretiminden ziyade, çocukların yasal korumadan uzak bir biçimde ucuz işgücü olarak konumlandırıldığı bir mekanizmaya dönüştürdü. 2017-2023 yıllarını kapsayan Çocuk İşçiliği ile Mücadele Ulusal Programı yürütülürken, eş zamanlı olarak MESEM uygulamalarının bu şekilde yaygınlaştırılması yapısal bir çelişkidir. Devlet teşvikiyle desteklenen bu model, güvenlik açıklarını da beraberinde getirmektedir. Nitekim 2023 yılından bu yana en az 20 MESEM öğrencisi iş kazalarında hayatını kaybetmiştir.”

Sorunun sadece sektörel veya vicdani çağrılarla çözülemeyeceğini vurgulayan Akış, çocuk işçiliğinin engellenmesi için yoksullukla mücadele edilmesi, kamucu ekonomik politikalara dönülmesi ve eğitim sisteminin eşit, parasız ve kamusal hak temelinde yeniden yapılandırılması gerektiğini ifade etti.

13 yılda en az 852 çocuk çalışırken hayatını kaybetti yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Küresel akıllı telefon pazarı, bellek çipi tedarikinde yaşanan yapısal sorunlar ve artan maliyetlerin etkisiyle yılın ikinci çeyreğinde ağır bir daralma yaşadı. Counterpoint Research tarafından açıklanan verilere göre, küresel akıllı telefon sevkiyatları yıllık bazda yüzde 11 oranında gerileyerek 2013 yılından bu yana kaydedilen en zayıf ikinci çeyrek performansını sergiledi. Bellek çipi kıtlığının etkisiyle giriş ve orta segment cihazların maliyetlerindeki yükseliş, tüketici talebini ciddi oranda zayıflattı.

BELLEK ÜRETİCİLERİNDE “YAPAY ZEK” ÖNCELİĞİ ARZI KISITLADI
Akıllı telefon sektöründe fiyatları yukarı çeken temel etken, bellek üreticilerinin üretim stratejilerindeki değişim oldu. Bellek üreticileri, tüketici elektroniği sektöründen gelen talebi ikinci plana atarak, yapay zekâ veri merkezlerinin hızla artan donanım gereksinimlerine öncelik verdi. Bu durum, telefon üreticileri için temel bileşenlerin tedarikini zorlaştırırken, artan bileşen maliyetleri özellikle fiyat hassasiyeti yüksek olan giriş ve orta segment telefonlarda fiyat artışlarını beraberinde getirdi.

Analistler, bellek çipi kıtlığının kısa vadede çözülmesinin zor olduğunu ve bu krizin 2027 yılına kadar sürebileceğini öngörüyor. Bu durumun bir sonucu olarak, önümüzdeki aylarda akıllı telefon fiyatlarında yeni zamların kaçınılmaz olduğu belirtiliyor.

PAZARIN ZİRVESİNDE SAMSUNG, PAYINI ARTIRAN APPLE
Dünya’nı haberine göre; küresel pazardaki sert daralmaya rağmen üreticilerin performanslarında farklılıklar gözlendi:

SAMSUNG YENİDEN LİDER: Yüzde 24’lük pazar payına ulaşan Samsung, sektörün yeniden en büyük üreticisi konumuna yükseldi. Şirketin Galaxy S26 serisinin güçlü satış grafiği ve Hindistan ile Orta Doğu gibi stratejik pazarlarda uyguladığı sınırlı fiyat artışı politikası, liderliğin geri kazanılmasında temel etken oldu.

APPLE’DAN REKOR PAZAR PAYI: Genel düşüş eğilimine rağmen Apple, sevkiyatlarını yüzde 3 oranında artırmayı başararak küresel pazar payını yüzde 20 ile rekor seviyeye taşıdı. Premium iPhone modellerine olan talebin güçlü kalması ve şirketin fiyat politikasını koruması bu başarıyı destekledi. Ancak analistler, artan maliyet baskıları nedeniyle Apple’ın yakın gelecekte fiyat artışına gitmek zorunda kalabileceği uyarısında bulunuyor.

ÇİNLİ ÜRETİCİLER MALİYET BASKISINDAN SERT ETKİLENDİ
Dünyanın en büyük beş akıllı telefon üreticisi arasında yer alan Xiaomi, Oppo ve Vivo, pazardaki daralmadan en çok etkilenen markalar oldu. Söz konusu üreticilerin portföylerinde giriş ve orta segment modellere daha fazla ağırlık vermeleri, bellek maliyetlerindeki yükselişten doğrudan zarar görmelerine yol açtı. Artan bileşen maliyetlerini fiyatlarına yansıtmak zorunda kalan bu markalar, uygun fiyatlı cihaz arayışındaki tüketicilerin talebini karşılamakta güçlük çekti.

YILIN GERİ KALANI İÇİN BEKLENTİLER KARAMSAR
Counterpoint Research, küresel akıllı telefon sevkiyatlarındaki düşüş eğiliminin yılın geri kalanında da devam edeceğini öngörüyor. Araştırma şirketi, yıl genelinde sevkiyatların yüzde 14 oranında azalacağı yönündeki tahminini koruyor. Sektör genelindeki bu daralma, sadece bugünü değil, bellek çipi kıtlığının 2027’ye kadar sürebilecek olması sebebiyle uzun vadeli üretim ve fiyatlandırma stratejilerini de baskı altına alıyor.

Akıllı telefon pazarında 13 yılın en ağır darbesi yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

İçişleri Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı, yurt dışında yaşayan ve Türkiye’ye yabancı plakalı araçlarıyla gelen gurbetçi vatandaşlar için mevzuat değişikliğine gitti. Yapılan ortak çalışma neticesinde, yabancı plakalı taşıtların Türkiye’deki kullanım şartları esnetildi.

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, “Gurbetçi vatandaşlarımıza önemli bir kolaylık sağladık.” diyerek yeni dönemin detaylarını kamuoyuyla paylaştı.

SAHİBİ DIŞINDAKİ KİŞİLERİN ARAÇ KULLANIMINA İZİN VERİLECEK
Mevcut uygulamada yabancı plakalı taşıtların yalnızca adına tescil edildiği kişi tarafından kullanılmasına izin veriliyordu. Yeni düzenlemeyle birlikte, belirli şartların yerine getirilmesi halinde, tescil sahibi dışındaki kişilerin de aracı kullanabilmesinin önü açıldı.

Yeni uygulamanın hayata geçirilmesiyle, gurbetçilerin Türkiye’de bulundukları süre zarfında sıklıkla karşılaştıkları idari para cezası yaptırımları ve araç bağlama gibi bürokratik sorunların büyük ölçüde ortadan kaldırılması hedefleniyor.

ALTSOY VE ÜSTSOY İÇİN YENİ KULLANIM ESNEKLİĞİ
İki bakanlığın koordinasyonunda hazırlanan düzenlemenin en dikkat çekici maddelerinden biri, araç sahiplerinin aile bireylerine tanınan kolaylık oldu.

Yeni karara göre, gurbetçilerin adına tescilli olan yabancı plakalı araçlar; araç sahibinin Türkiye sınırları içerisinde bulunması kaydıyla, kendisi fiziksel olarak araçta yer almasa dahi şu kişiler tarafından serbestçe kullanılabilecek:

Yurt dışında ikamet etmekte olan eşi,

Anne ve babası,

Büyükanne ve büyükbabası (üstsoyu),

Çocukları ve torunları (altsoyu).

SÜRÜCÜ YOLCULUKTA DEĞİLKEN VE ACİL DURUMLARDA KULLANIM KOŞULLARI
Düzenleme kapsamında, taşıt sahibinin bizzat araçta seyahat etmesi durumunda da kullanım izinleri genişletildi:

YURT DIŞINDA YERLEŞİK KİŞİLER: Araç sahibinin taşıtın içerisinde bulunması şartıyla, ikamet adresi yurt dışında olan herhangi bir kişi aracı sürebilecek.

TÜRKİYE’DE YERLEŞİK KİŞİLER (ACİL DURUMLAR): Acil durumlarda, yine araç sahibinin taşıtta fiziken bulunması kaydıyla, Türkiye’de yerleşik olan kişiler de yabancı plakalı aracı sevk ve idare edebilecek.

TEMEL HEDEF: TRAFİK GÜVENLİĞİ VE KONFORLU YOLCULUK
Mevzuatta yapılan bu yapısal değişikliğin pratik faydalarına da değinildi. Özellikle uzun karayolu yolculukları yaparak Türkiye’ye gelen gurbetçi vatandaşların seyahatleri esnasında sürücü değişikliği yapabilmelerine olanak tanınması amaçlanıyor. Bu sayede sürücü yorgunluğunun azaltılması ve buna bağlı olarak trafik güvenliğinin artırılması hedefleniyor.

Yabancı plakalı araç kullanımında yeni dönem başladı yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.