https://zerowasteday.zerowastefoundation.com.tr/ adresinden yayın hayatına başlayan platform; sıfır atık yaklaşımını çevresel, ekonomik ve sosyal boyutlarıyla ele alan, politika yapıcılardan gençlere, özel sektörden yerel yönetimlere kadar geniş bir paydaş yelpazesine hitap eden bütüncül bir dijital referans merkezi olarak tasarlandı.

Bu platform, yalnızca bilgilendirme amaçlı bir web sitesi değil; küresel ölçekte davranış değişikliği, politika uyumu ve sistemsel dönüşümü destekleyen stratejik bir dijital etkileşim alanı niteliği taşıyor.

30 MART: KÜRESEL ÖLÇEKTE TARİHÎ BİR KARAR

30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü, Sıfır Atık Hareketi’nin kurucusu, Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı ve Sıfır Atık Vakfı Onursal Başkanı Emine Erdoğan Hanımefendi’nin güçlü vizyonu ve öncülüğünde şekillenen küresel bir sürecin somut çıktısıdır.

Türkiye’nin ana sunuculuğunda 14 Aralık 2022 tarihinde Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda kabul edilen karar ile 30 Mart’ın “Uluslararası Sıfır Atık Günü” ilan edilmesi, sürdürülebilirlik tarihinde önemli bir dönüm noktası olarak kayda geçmiştir.

Bu karar; atık krizinin yalnızca çevresel bir sorun değil, aynı zamanda kalkınma, kaynak güvenliği ve iklim politikalarıyla doğrudan bağlantılı küresel bir mesele olduğunu teyit eden güçlü bir diplomatik kazanım niteliği taşımaktadır.

KAPSAMLI İÇERİK MİMARİSİ İLE BİLGİ, ÇÖZÜM VE EYLEM ODAKLI YAKLAŞIM

Sıfır Atık Vakfı tarafından geliştirilen platform; atık oluşumunun kaynağında önlenmesi, doğal kaynakların korunması ve döngüsel ekonomi temelli üretim-tüketim modellerinin yaygınlaştırılması başlıklarında kapsamlı bir içerik mimarisi sunmaktadır.

Platformun misyon ve vizyon bölümleri; sıfır atık yaklaşımını yalnızca atık yönetimi çerçevesinde değil, sürdürülebilir kalkınma paradigmasının temel bileşeni olarak konumlandırmaktadır. Çevresel etkilerin azaltılması, ekonomik verimlilik ve sosyal sorumluluk ilkeleri birlikte ele alınarak bütüncül bir çerçeve sunulmaktadır.

“Çözümler” başlığı altında;

• Doğadan ilham alan tasarım yaklaşımları
• Atık oluşumunu kaynağında azaltan üretim modelleri
• Döngüsel ekonomi temelli inovatif hammadde alternatifleri
• Geri dönüştürülebilir ve yeniden kullanılabilir ürün sistemleri

“Doğal”, “geri dönüşüm” ve “inovatif” kategorilerinde detaylandırılarak kullanıcılarla buluşturulmaktadır. Bu içerikler, özellikle üretici sektörler ve girişimciler için politika uyumlu ve uygulamaya dönük bir referans kaynağı niteliği taşımaktadır.

“Atık türlerini tanıyın” bölümü ise; farklı atık kategorilerini bilimsel veriler ışığında ele alarak kaynağında ayrıştırmanın kritik rolünü vurgulamaktadır. Günlük yaşamda karşılaşılan atık türlerinin doğru sınıflandırılması ve yönetimi konusunda temel bilgi sunularak, bireysel farkındalık ile sistemsel etki arasında güçlü bir bağ kurulmaktadır.

“SENİN ROLÜN HANGİSİ?”: DÖNÜŞÜMÜN ÇOK PAYDAŞLI HARİTASI

Platformun öne çıkan bölümlerinden biri olan “Senin Rolün Hangisi?” başlığı, sıfır atık yaklaşımını bir çevre politikası olmanın ötesinde bir yaşam biçimi ve yönetişim modeli olarak konumlandırmaktadır.

Bu bölümde;

• Bireyler
• Gençler
• Özel sektör temsilcileri
• Yerel yönetimler
• Atık yönetimi sektörü
• Akademi ve sivil toplum

gibi farklı paydaşlara özel içerikler sunularak, herkesin bu dönüşümde üstlenebileceği rol net biçimde tanımlanmaktadır.

Dünya genelinde her yıl 2,1 ila 2,3 milyar ton arasında kentsel atık üretildiği, Birleşmiş Milletler Çevre Programı projeksiyonlarına göre bu miktarın mevcut eğilimler devam ederse 2050 yılına kadar 3,8 milyar tona ulaşabileceği öngörülmektedir. Veriler, evsel düzeyde gerçekleştirilecek iyileştirmelerin küresel atık artış hızını %30–40 oranında yavaşlatabileceğini ortaya koymaktadır. Bu çerçevede platform, bireysel tercihlerdeki dönüşümün makro düzeyde sistemsel değişimin temelini oluşturduğunu güçlü şekilde vurgulamaktadır.

KÜRESEL YANKILAR: DENEYİM, VERİ VE İLHAM

“Küresel Yankılar” bölümü; dünyanın farklı coğrafyalarından iyi uygulama örneklerini, liderlerin mesajlarını ve saha deneyimlerini bir araya getirmektedir.

Bu içerik yapısı; yalnızca bilgi paylaşımı değil, aynı zamanda ülkeler arası öğrenme ve politika transferi açısından da değerli bir zemin oluşturmaktadır.

Ayrıca, Birleşmiş Milletler Çevre Programı’nın güncel gıda atığı verileri ve küresel eğilim analizleri platform üzerinden erişime sunularak, karar alma süreçlerinin bilimsel temelde güçlendirilmesi hedeflenmektedir. Bu yönüyle web sitesi; farkındalık üretmenin ötesine geçerek veri odaklı bir bilinçlendirme ve yönlendirme aracı olarak konumlanmaktadır.

2026 TEMASI: “GIDA ATIĞI” – TARLADAN SOFRAYA SORUMLULUK

2026 yılı Uluslararası Sıfır Atık Günü teması “Gıda Atığı” olarak belirlenmiştir. “Tarladan Sofraya: Önle, Azalt, Dönüştür” yaklaşımı çerçevesinde yürütülecek çalışmalarla;

• Gıda kayıp ve atıklarının önlenmesi
• Tedarik zincirinde verimlilik artışı
• Adil ve sürdürülebilir gıda sistemlerinin desteklenmesi
• Paydaşlar arası iş birliklerinin güçlendirilmesi

hedeflenmektedir.

Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin 30 Mart 2023 tarihinde Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda düzenlenen Sıfır Atık Özel Oturumu’nda ifade ettiği: “İnsanlık olarak ya hep birlikte kazanacağımız ya da hep birlikte kaybedeceğimiz bu denklemde topyekûn ve hemen bugün harekete geçmek mecburiyetindeyiz.” sözleri, bu yıl yürütülecek çalışmaların temel motivasyonunu oluşturmaktadır.

COP31 SÜRECİYLE ENTEGRE KÜRESEL EYLEM

Sıfır Atık Vakfı, Uluslararası Sıfır Atık Günü kapsamında yürüttüğü faaliyetleri yaklaşan COP31 süreciyle entegre bir çerçevede ele almaktadır.

İklim diplomasisinin giderek merkezî başlıklarından biri haline gelen sıfır atık yaklaşımı; sera gazı emisyonlarının azaltılması, kaynak verimliliği ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşılması açısından kritik bir araç olarak değerlendirilmektedir.

Bu doğrultuda Vakıf;

• Ulusal ve uluslararası iş birliklerini güçlendirmeyi,
• Çok paydaşlı yönetişim modelini yaygınlaştırmayı,
• Politika, veri ve uygulama arasındaki eşgüdümü artırmayı

amaçlamaktadır.

Web sitesi bu stratejik çerçevenin dijital merkezi olarak; bilgi, etkileşim ve eylemi bir araya getiren bütüncül bir platform işlevi görmektedir.

ORTAK GELECEK İÇİN DÖNÜŞÜMÜN PARÇASI OL

Sıfır Atık Vakfı, 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü öncesinde tüm bireyleri, kurumları, karar alıcıları ve özel sektör temsilcilerini bu küresel dönüşümün aktif bir parçası olmaya davet etmektedir. Sıfır atık yaklaşımı; yalnızca atık miktarını azaltmayı değil, üretim ve tüketim alışkanlıklarını yeniden tanımlayan köklü bir paradigma değişimini ifade etmektedir. Yeni dijital platform, bu dönüşümün bilgi altyapısını güçlendiren, katılımı teşvik eden ve ortak geleceğe yönelik kolektif sorumluluğu pekiştiren stratejik bir adım olarak kamuoyunun hizmetine sunulmuştur.

Sıfır Atık Vakfı’ndan 30 Mart’a özel dijital platform! yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Bu kapsamında, atık bitkisel yağların market gibi satış noktalarında toplanarak dönüşüm sistemine dahil edilmesi sağlanacak. Mevcutta karayolu taşımacılığında kullanılan bitkisel atık yağların artık havacılık yakıtı olarak da kullanılmasının önü açılacak.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na bağlı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü’nün, bitkisel atık yağların oluşumundan bertarafına kadar çevre ve insan sağlığına zarar vermeden yönetiminin sağlanması için hazırladığı “Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği” 2015 yılında yürürlüğe girdi. Aynı tarihte konutlardan kaynaklanan bitkisel atık yağların lavaboya, kanalizasyona, denize, toprağa veya herhangi bir alıcı ortama dökülmesi yasaklandı.

ATIK YAĞLARIN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ İÇİN KAPSAM GENİŞLETİLECEK

Gelişen ihtiyaçlar, çevre dostu yaklaşımları yaygınlaştırmak, atıkların dönüşümünü artırmak ve döngüsel ekonomi çalışmalarına katkı sağlamak için yeni uygulamaları inceleyen Bakanlık, bu yönetmelik çerçevesinde yeni tedbirleri hayata geçirmeye hazırlanıyor.

• Taslak şekli verilen yeni düzenleme sektör ve STK temsilcilerinden gelen talepler doğrultusunda düzenlendi ve ikinci kez kurum görüşüne açıldı.
• Yeni yapılacak değişiklikler kapsamında zeytin, ayçiçeği, mısır, pamuk, soya, kanola ve aspir gibi yağlı tohumlardan elde edilen bitkisel yağların kullanım sonrası oluşan atıkları daha etkin bir şekilde değerlendirilecek.

YAKIT OLARAK KULLANIMI DAHA DA YAYGINLAŞTIRILACAK

Hazır yemek firmaları, restoranlar, kafeler, kamu kurumları ve hanelerden kaynaklanan bitkisel atık yağlar, geri kazanım tesislerinde işlenerek başta biyodizel olmak üzere alternatif enerji kaynaklarına dönüştürülmesinin yaygınlaştırılması sağlanacak. Türkiye’de halihazırda bu atıklardan elde edilen biyodizel, motorine binde beş oranında harmanlanarak yakıt olarak kullanılıyor. Yapılacak yeni düzenlemeyle birlikte mevcut uygulamalar günümüz ihtiyaçları doğrultusunda kapsamlı şekilde revize edilecek.

SÜRDÜRÜLEBİLİR HAVACILIK YAKITI ÜRETİMİNE İLK KEZ İMKAN TANINACAK

Yeni düzenlemeyle Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı (SAF) üretiminin önü açılacak. Bitkisel atık yağlardan elde edilen ürünlerin yalnızca karayolu taşımacılığında değil, havacılık sektöründe de değerlendirilmesi mümkün hale getirilecek.

Ayrıca Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından izin verilen diğer biyoyakıt türlerinin üretimine de imkan sağlanacak.

MARKETLERE TOPLAMA NOKTASI KURULACAK

Özellikle hanelerden kaynaklanan bitkisel atık yağların lavabolara dökülmesi sonucu oluşan çevre kirliliğinin önüne geçmek amacıyla, market gibi satış noktalarında da atık yağ toplama sistemleri kurulacak.

Bu sayede vatandaşların atık yağlarını daha kolay teslim edebilmesi ve toplama oranlarının artırılması sağlanacak.

YENİ HAMMADDE KAYNAKLARI TANIMLANDI

Planlanan düzenleme ile sadece bitkisel atık yağlar değil, hayvansal atık yağlar ve yağ içeren diğer atıkların da geri kazanım süreçlerinde değerlendirilmesine imkan tanınacak. Bu adımın, sektörün hammadde ihtiyacını karşılamada önemli katkı sağlaması bekleniyor.

Kurum görüşlerinin ardından Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un onayına sunulacak yönetmelik değişikliklerinin Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmesi bekleniyor. Yeni düzenleme ile hem çevre kirliliğinin azaltılması hem de atıkların ekonomiye kazandırılması için önemli bir adım atılmış olacak.

Evdeki atık yağlar jet yakıtı olacak: Bakanlıktan devrim gibi karar! yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.