Çin’in gümüş ithalatı 2026’nın ilk iki ayında 790 tonu aşarak son 8 yılın zirvesine çıktı. Şubat ayında gerçekleşen 470 tonluk alım ise tüm zamanların aylık ithalat rekoru olarak kayıtlara geçti.

Küresel emtia piyasalarında dikkat çekici bir hareketlilik yaşanırken, Çin’in gümüş ithalatı 2026 yılının ilk aylarında sanayi üretimi ve yatırımcı talebinin etkisiyle son sekiz yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Çin gümrük verilerine göre, sadece Ocak ve Şubat aylarını kapsayan dönemde ülkeye 790 tondan fazla gümüş girişi oldu.

ŞUBAT AYINDA AYLIK İTHALAT REKORU KIRILDI

Yılın ilk iki ayında gerçekleşen bu yoğun alım trafiği, Şubat ayında tarihi bir zirveyle sonuçlandı. Ocak-Şubat dönemindeki toplam ithalatın yaklaşık 470 tonluk kısmının sadece Şubat ayında yapılması, bugüne kadarki en yüksek aylık gümüş alımı olarak kayıtlara geçti. Artan bu talep ve döviz rezervlerindeki sınırlı hareketlilik, Çin iç piyasasındaki gümüş fiyatlarının küresel piyasaların üzerine çıkmasına neden oldu.

SANAYİ TALEBİ VE YATIRIMCININ YENİ ROTASI

Çin’deki fiziksel gümüş talebinin temelinde iki ana faktör yatıyor:

GÜNEŞ ENERJİSİ ÜRETİMİ: Ülkenin yenilenebilir enerji yatırımları kapsamında güneş paneli üretiminin hız kazanması, gümüşün sanayi kolundaki kullanımını artırdı.

ALTINA ALTERNATİF ARAYIŞI: Yatırımcıların yüksek seyreden altın fiyatlarına karşı daha erişilebilir bir seçenek olarak gümüşe yönelmesi, emtiaya olan yatırım iştahını körükledi.

Gümüş fiyatları, Çin ve diğer ülkelerden gelen spekülatif alım dalgasıyla %70 oranında yükseliş gösterdi. Ancak Ocak ayı sonunda yaşanan sert düşüş, 2026 yılını gümüş piyasası için son yılların en dalgalı başlangıçlarından biri haline getirdi.

İHRACATTA YENİ DÖNEM: DÜZENLENMİŞ SİSTEM VE PİYASA STRESİ

Çin hükümeti, 1 Ocak 2026 itibarıyla gümüşün yurt dışına gönderilmesi için yeni bir yetkilendirme şartı getirdi. Bu kapsamda 2026 ve 2027 yılları için gümüş ihracatına yalnızca 44 şirketin onay alması, küresel piyasalar için yeni bir stres kaynağı olarak görülüyor. Goldman Sachs, Çin’in devreye aldığı bu ihracat kısıtlamalarının gümüş piyasasını daha da istikrarsız hale getirebileceği uyarısında bulundu. Analistlere göre, gümüş ihracatının artık sıkı şekilde “düzenlenmiş bir sistemin” parçası olması, halihazırda stok sıkıntısı yaşayan küresel pazar için kritik bir yapısal faktör haline geldi.

PAZARDA BÖLÜNME VE LİKİDİTE ENDİŞESİ

Getirilen yetkilendirme şartının, fiyat dalgalanmalarını daha belirgin hale getirmesi ve piyasadaki likiditeyi azaltması bekleniyor. Uzmanlar, küresel gümüş pazarının artık tek bir bütün gibi çalışmak yerine, yerel alt pazarlara ayrılmaya başladığına dikkat çekiyor. Bu yeni dönemde, stok yönetimi ve ürünlerin fiziksel olarak erişilebilir olması, ticaretin sürdürülebilirliği açısından en kritik unsur olarak öne çıkıyor.

Gümüş ithalatında 8 yılın zirvesi yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Çin ve Pakistan, Ortadoğu’daki gerilimi düşürmek ve kalıcı barışı sağlamak amacıyla beş maddelik ortak bir barış planı açıkladı. Çin haber ajansı Xinhua tarafından yayınlanan metin, iki ülkenin dışişleri bakanlarının Pekin’deki görüşmesi sonrası kamuoyuyla paylaşıldı.

Çin ve Pakistan’dan Ortadoğu’daki çatışmanın çözümü için ortak barış girişimi yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Uygulama 1 Mayıs 2026 tarihinden itibaren geçerli olacak.

Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, değişen uluslararası koşulların sınavından geçen Çin- Afrika dostluğunun güçlü bir canlılık sergilediğini söyledi.

Wang, devam eden 14. Ulusal Halk Kongresi’nin dördüncü oturumu kapsamında pazar günü düzenlediği basın toplantısında, Çin dışişleri bakanlarının uzun yıllardır yılı Afrika ziyaretiyle başlatma diplomatik geleneğini sürdürdüğünü belirtti.

‘FEDAKARLIKLARLA İNŞAA EDİLDİĞİNİ SÖYLEMEK ABARTI OLMAZ’

Wang, “Bu değişmeyen uygulama, Çin diplomasisinin özünü ve bağlılığını yansıtmaktadır. Çin-Afrika dostluğunun nesilden nesle aktarıldığını, kalpten kalbe ve büyük fedakarlıklarla inşa edildiğini söylemek abartı olmaz” dedi.

Ortak geleceğe sahip Çin-Afrika topluluğunun inşasındaki yeni adımlara dikkat çeken Wang, bu yıl birçok Afrika liderine ev sahipliği yaparak her türlü koşulda geçerli ortaklar olarak karşılıklı desteği güçlendireceklerini ve birlikte ortak yolculukta yeni bir sayfa açacaklarını kaydetti.

53 ÜLKEYLE VERGİLER KALDIRILDI

1 Mayıs’tan itibaren Afrika’dan ithal edilen tüm ürünlerde gümrük vergilerini kaldırarak sıfır gümrük vergisi uygulayacaklarını belirten Wang, böylelikle ticareti canlandıracaklarını, halka yönelik faydaları artıracaklarını ve Afrika’nın Çin pazarının sunduğu fırsatlardan tam olarak yararlanmasına yardımcı olacaklarını vurguladı.

Çin-Afrika Halklar Arası Etkileşim Yılı resmen başladığını ve bu çerçevede yaklaşık 600 etkinlik planlandığını söyleyen Wang, halklar arasında daha güçlü bir bağ için medeniyet miraslarından ilham almak ve gelecek nesiller için dostluğu ileri taşımak üzere Afrikalı kardeşleriyle çalışmaya hazır olduklarını sözlerine ekledi.

Çin’den tarihi ticari hamle! 53 ülkeyle vergiler sıfırlandı yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Edinilen bilgilere göre, 30 Ocak’ta açıklanan yeni belgeler, özellikle nadir toprak elementlerinde küresel tedarik rekabetine odaklanan ayrıntılı brifinglerin Epstein’e belirli aralıklarla iletildiğini gösteriyor.

Dosyalarda yer alan yatırım ve ekonomi sunumları, klasik bir maden raporundan ziyade jeopolitik risk analizi niteliği taşıyor. Sunumların ana eksenini Çin’in küresel nadir element piyasasındaki hakimiyeti ve buna karşı alternatif tedarik merkezleri oluşturma arayışı oluşturuyor.

ÇİN TEKELİNİN ANLATILDIĞI BRİFİNGLER

Epstein’e gönderilen materyallerde nadir elementler, enerji ve yüksek teknoloji ekonomisinin kritik girdisi olarak tanımlanıyor. Belgelerde, hibrit araçlar ve düşük karbon teknolojileri için gerekli 17 elementten oluşan bu grubun küresel güç dengeleri açısından stratejik olduğu vurgulanıyor.

Sunumlarda Çin’in küresel hakimiyeti açık şekilde ortaya konuluyor. Söz konusu sunumlara göre Çin dünya nadir element üretiminin yaklaşık yüzde 95’ini gerçekleştiriyor.

Şubat 2012’de Epstein’e gönderilen “Moğolistan’ın büyüme öyküsü” başlıklı sunumda nadir elementlerin bölgede ve küresel pazardaki varlığına ilişkin bilgilere yer veriliyor.

Aynı belgelerde Pekin’in ihracatı kısarak fiyatları yükseltme stratejisinin piyasayı etkilediği belirtilirken, nadir element oksit fiyatlarının bir dönemde ton başına 203 bin 600 dolara kadar çıktığı aktarılıyor.

Söz konusu sunumda jeopolitik çerçeve doğrudan şu ifadeyle özetleniyor: “Orta Doğu’da petrol var, Çin’de nadir toprak elementleri.”

Belgeler ayrıca Japonya’nın nadir element tedarikinde Çin’e yüzde 96 oranında bağımlı olduğuna dikkati çekiyor.

Belgelerde Japonya’nın Çin’e bağımlılığı azaltmak için Moğolistan’daki nadir element projelerinde işbirliği arayışında olduğu ve hükümetlerarası temasların sürdüğü belirtiliyor.

MOĞOLİSTAN STRATEJİK FIRSAT OLARAK SUNULUYOR

Dosyalarda en ayrıntılı anlatılan ülke Moğolistan olarak öne çıkıyor. Epstein’e iletilen materyallerin bir yatırım sunumu formatında hazırlandığı ve nadir elementlerin yanı sıra uranyum, bakır, kömür ve altın kaynaklarının birlikte ele alındığı görülüyor.

Moğolistan’ın Çin’e alternatif bir kaynak olarak konumlandırıldığı görülüyor. Sunumlarda Moğolistan “Çin’in beta’sına karşılık gelen alfa” olarak tanımlanıyor.

Moğolistan ekonomisinin büyüme potansiyeli de yatırımcı perspektifiyle aktarılıyor. Doğal kaynakların “henüz yeni yeni işletilmeye başlandığı”, ülkenin ise “mineraller alanında küresel varlık çeşitlendirmesi için istisnai fırsatlar sunduğu” ifade ediliyor.

Aynı sunumlar, Moğolistan ihracatının yüzde 92’sinin Çin’e gitmesini bir risk olarak değerlendirirken üçüncü ülkeler için fırsat oluşturduğunu vurguluyor.

Moğolistan dışında genel olarak nadir toprak elementleri konusunda JP Morgan ve Glencore tarafından gönderilen bilgilendirme notları da yazışmalarda yer alıyor.

JEOPOLİTİK YATIRIM PERSPEKTİFİ

Belgeler, Epstein’e yapılan bilgilendirmelerin yalnızca maden rezervi tanıtımı olmadığını ortaya koyuyor. Sunumların dili doğrudan büyük güç rekabetine odaklanıyor ve nadir elementlerin enerji dönüşümü ile yüksek teknoloji üretiminin merkezinde yer aldığı anlatılıyor.

Çin’in üretimi azaltarak fiyatları yükseltmesi ve dış alıcıları ülke içinde üretime zorlaması, küresel tedarik zinciri riski olarak sunuluyor.

Bu nedenle Epstein’e iletilen analizlerin temel mesajı, yeni kaynaklara erken yatırımın stratejik avantaj sağlayacağı yönünde.

Dosyalar, Epstein’in yalnızca finansal yatırımları değil, aynı zamanda kritik hammaddeler üzerinden şekillenen küresel güç rekabeti hakkında da düzenli brifing aldığını gösteriyor. Sunumlar, nadir elementlerin, enerji dönüşümü ve teknoloji üretimi açısından petrol kadar stratejik hale geldiği yaklaşımını temel alıyor.

NADİR ELEMENTLERE YÖNELİK YATIRIM ÖNERİLERİ

2011 tarihli bir e-postada ise Epstein’e doğrudan nadir toprak elementlerine odaklanan bir yatırım yapısı önerildiği görülüyor.

Gönderenin gizlendiği mesajda şu ifadeler kullanılıyor:

“Merhaba Jeffrey, umarım iyisindir ve Paris’in tadını çıkarıyorsundur. Geçen hafta seni düşündüm ve ilgini çekebileceğini düşündüğüm nadir toprak elementleri ve değerli metaller fonu hakkında bilgi iletmek istedim. Bunu iletmemin asıl nedeni, bu kurulun yöneticilerinden François Rouge ile tanışmanın senin için ilginç olabileceğini düşünmem. François çok zeki bir para yöneticisi, uzun yıllar İsviçre bankasını yönetti. Girişimci bir ruha sahip, birçok iyi fikri var ve ayrıca İsviçre ile Fransa’da çok iyi bağlantıları bulunuyor. Kendisi aynı zamanda eski eşim. Paris’te olduğunu duyduğumda ilk aklıma gelen sizi tanıştırmak oldu. Geliştirmekte olduğu fırsata ilişkin iş planını ekte bulabilirsin. François Cenevre’de yaşıyor olsa da sık sık Paris’tedir ve bu hafta da orada olacak. Bu hafta onunla görüşmek isteyip istemeyeceğini lütfen bana bildir. İstersen seni doğrudan onunla iletişime geçirebilirim.”

ABD Başkanı Donald Trump’ın eski danışmanı Steve Bannon’la 30 Ağustos 2018’de yapılan yazışmalarda da Çin’le olan ilişkilere ve kritik mineraller konusuna değiniliyor.

Epstein, Bannon’a attığı mesajda, “Çin ekibimle konuştum, Çin’in daha güçlü olduğunu, hamlelerin zayıfladığını söylediler. Savaş sanatı çekişmesi vs. Tüm oyuncuların Xi sadıklarından oluştuğunu söylediler. Ana şikayet, ABD’de bir muhatap olmaması, ya kimse yok ya da oyunda yeniler.” ifadelerini kullanıyor.

Bannon ise “Çin’in bugün, başladığımız zamankinden daha güçlü olduğunu mu söylediler?” şeklinde cevap veriyor.

Epstein ise, “Başladığımız zamanı tanımlamak lazım. Kuzey Kore? Daha güçlü bağlar. Afrika? Daha güçlüler, stratejik mineralleri satın alıyorlar. Bir Kuşak Bir Yol. Liman lojistiği. Sonunda bunları askeriye çevirecekler… tarifeler (gümrük vergileri) etkisiz bir olay.” mesajını gönderiyor.

Aynı konuşmanın devamında Epstein’in, “Bu arada, Arjantin bir sonraki çökecek yer” ve “Venezuela. Suudi Arabistan’dan daha fazla petrol rezervi var” mesajları dikkati çekiyor.

Yazışmalarda ayrıca Bill Gates’in eski danışmanı Boris Nikolic, Epstein’e bir arkadaşının Türkiye’de nadir element madenciliğine büyük bir yatırım yapmayı planladığını söylüyor.

Çin’in en büyük üretici olması nedeniyle arzın büyük ölçüde kontrol altına alındığını belirten Nikolic, “Alternatif kaynakların değeri büyük ölçüde artacak. Biliyorum bu senin ilgi alanın değil ama yine de seni bilgilendirmek istedim.” ifadelerini kullanıyor.

Epstein belgeleri kritik madenler ve nadir toprak elementlerine uzandı yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

8 İŞÇİ KAYIP, ÇEVRESEL RİSK YOK

Baotou Çelik Birliği tarafından yapılan açıklamada, olay sonrası yürütülen ekolojik izleme çalışmalarında çevredeki hava ve toprakta olumsuz bir etkiye rastlanmadığı belirtildi. Ayrıca patlama nedeniyle herhangi bir atık su oluşmadığı da vurgulandı.

Patlamanın kesin nedeninin belirlenmesi amacıyla yetkili birimler tarafından soruşturma başlatıldığı, iş güvenliği ve teknik altyapının detaylı şekilde incelendiği bildirildi.

Çin’de çelik fabrikasında patlama: 2 ölü 84 yaralı yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Eski Kraliyet Darphanesi arazisinde yükselmesi planlanan bu dev diplomatik yerleşke tamamlandığında Avrupa’daki en büyük Çin büyükelçiliği olacak. Ancak projeye dair en dikkat çekici detay, yer altındaki gizli bir odanın doğrudan City of London’a finansal veri taşıyan fiber optik kabloların hemen yanına konumlandırılması.

Fiber optik kabloların yanında gizli oda

Ortaya çıkan planlara göre kamuya açık belgelerde tamamen gizlenen bu özel oda kaldırımın hemen altından geçen fiber optik kablolara bir metreden kadar yakın bir noktada bulunuyor.

Söz konusu kabloların BT Openreach, Colt Technologies ve Verizon Business gibi şirketlere ait olduğu aktarılıyor. Bu hatlar, City of London ile Canary Wharf’taki veri merkezlerini birbirine bağlayan, küresel finans sisteminin kalbinde yer alan London Internet Exchange (LINX) altyapısının temelini oluşturuyor. Kablolar yalnızca finansal işlemleri değil, milyonlarca kişinin e-posta ve mesajlaşma trafiğini de taşıyor. Aynı ağ, Atlantik üzerinden ABD’ye uzanan hatlarla da bağlantılı.

Isı tahliye sistemleri şüpheleri artırıyor

Planlarda dikkat çeken bir diğer unsur ise gizli odada en az iki ayrı sıcak hava tahliye sistemi öngörülmesi. Bu durumun yüksek ısı üreten ekipmanların kullanılacağına işaret edebileceği belirtiliyor. Haliyle gündeme ileri düzey bilgisayar sistemleri veya dinleme ekipmanları ihtimali geliyor.

Çin, bu bodrum katının amacını resmi olarak açıklamış değil ancak bunun meşru diplomatik iletişim altyapısı olma ihtimali de bulunuyor. Uzmanlara göre ise odanın fiber kabloların bu denli yakınında olması olası müdahaleleri son derece basit hale getiriyor. Buna kabloların farklı yönlendirilmesi, hatlara fiziksel bir dinleme düzeneği eklenmesi ya da fiber kablonun çok hafif şekilde bükülerek içinden geçen ışığın özel ekipmanlarla okunması gibi yöntemler dahil. Şüpheleri daha da artıran detay ise bodrum duvarının yıkılıp yeniden inşa edilecek olması.

Ulus devletlerin “kablo dinleme” konularındaki tecrübeleri çok geçmişe dayanıyor. Bugün okyanusların ve denizlerin altından geçen denizaltı fiber optik kablolar için de aynı hassas endişeler gündemde. Öte yandan casusluğu sadece devlet sırlarını çalmak olarak görmemek gerek. Ekonomik istihbaratlar da yabancı istihbarat servisleri için bir odak noktasıdır. Surrey Üniversitesi’nden güvenlik uzmanı Prof. Alan Woodward konu hakkında “Onların yerinde olsaydım, kapımın önünde bu kabloların olması benim için büyük bir cazibe kaynağı olurdu” diyor.

Herhangi bir ulus devletin, özellikle de İngiltere ile ilişkileri gergin olan bir devletin bu tür trafiği gözetlemek istemesi kadar doğal bir şey olmayacaktır.

Planın onaylanması bekleniyor

Tüm bu tartışmalara rağmen, Başbakan Keir Starmer’ın, ay sonunda Çin’e yapacağı ve Devlet Başkanı Şi Cinping ile görüşeceği ziyaret öncesinde projeye onay vermesi bekleniyor. Proje, daha önce de benzer güvenlik endişeleri nedeniyle gündeme gelmiş, MI5 ve MI6’nın uyarılarda bulunduğu iddiaları kamuoyuna yansımıştı. Belgelerin büyük bölümünün “güvenlik gerekçesiyle” sansürlenmesi ise planlama sürecini daha da tartışmalı hale getirmişti.

Her ne kadar planın onaylanması beklense de The Telegraph’ın haberinin ardından bazı muhalif milletvekilleri, hükümeti devasa büyükelçiliğini reddetmeye çağırdı.

Öte yandan bir hükümet sözcüsü “Ulusal güvenlik bizim ilk görevimizdir ve hükümetin güvenlik uzmanları şimdiye kadar sürecin her aşamasına dahil oldular” derken planlama başvurusunun tüm güvenlik etkilerinin tespit edilip ele alındığını, nihai kararın konut ve yerel yönetimden sorumlu bakan tarafından verileceğini söyledi. BT Openreach ise altyapılarını korumak için sağlam güvenlik önlemleri uyguladıklarını ve hükümetle yakın iş birliği içinde çalıştıklarını açıkladı.

Çin Büyükelçiliğinin gizli odası İngiltere’de güvenlik krizine neden oldu yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Hong Kong merkezli South China Morning Post (SCMP) gazetesinin bugün (19 Aralık 2025) manşetine taşıdığı habere göre; Çinli bilim insanları, yapay zeka teknolojisinde devrim niteliğinde bir buluşa imza attı. Elektronik tabanlı klasik çiplerin fiziksel sınırlarına dayandığı bir dönemde, ışık hızını kullanan “LightGen” projesi resmen tanıtıldı.

Nvidia’ya “Fotonik” Çelme

Şanghay Jiao Tong Üniversitesi ve Tsinghua Üniversitesi araştırmacılarının ortak çalışmasıyla geliştirilen LightGen çipi, verileri elektrik sinyalleri yerine ışık (fotonlar) aracılığıyla işliyor.

Bilimsel dergi Science tarafından da yayımlanan araştırma sonuçlarına göre; LightGen, Nvidia’nın piyasayı domine eden yapay zeka çiplerine (A100 ve H100 serisi) kıyasla şu kritik avantajlara sahip:

• Hız ve Verimlilik: Mevcut lider çiplerden 100 kat daha yüksek işlem hızı ve enerji verimliliği.

• Mimari: Kompakt yapısında 2 milyondan fazla “fotonik nöron” barındırıyor.

• Kullanım Alanı: Özellikle yüksek çözünürlüklü video üretimi, 3D görüntü sentezi ve karmaşık üretken yapay zeka (Generative AI) görevlerinde üstün performans sergiliyor.

Enerji Krizine “Işık” Hızında Çözüm

Yapay zeka modellerinin eğitimi ve çalıştırılması sırasında ortaya çıkan devasa enerji tüketimi, küresel bir sorun haline gelmişti. Araştırmacılar, LightGen’in sunduğu 664 TOPS/watt (watt başına trilyon işlem) verimlilik değeriyle, yapay zeka veri merkezlerinin enerji ihtiyacını dramatik şekilde düşürebileceğini belirtiyor.

Etiketsiz Eğitim ve Yeni Mimari

Haberde, çipin sadece donanım değil, yazılım tarafında da yenilikler içerdiği vurgulandı. LightGen, veri sıkıştırma ve görüntü yeniden oluşturma işlemlerini tamamen ışık tabanlı yapan yeni bir mimari kullanıyor. Ayrıca “etiketsiz eğitim algoritması” sayesinde, yapay zekanın verileri insan müdahalesi olmadan daha hızlı öğrenmesine olanak tanıyor.

ABD Ambargosu Aşılıyor mu?

Uzmanlar, ABD’nin Çin’e yönelik uyguladığı gelişmiş çip ihracatı yasaklarının, Pekin yönetimini “fotonik çip” gibi alternatif teknolojilere yönlendirdiğini belirtiyor. LightGen projesi, Çin’in silikon tabanlı klasik çip teknolojisindeki açığını, tamamen yeni bir teknolojiyle kapatma stratejisinin en somut örneği olarak değerlendiriliyor.

Kaynak: South China Morning Post (SCMP), Science Journal

Çin’den ABD’nin çip ambargosunu delecek hamle: Nvidia’dan 100 kat hızlı “Işık Çipi” geliştirildi yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Peki, Çin rejiminin işgal altındaki Doğu Türkistan topraklarında neler yaptığına hep birlikte bakalım. Çin’in işgalci ve baskıcı rejimi, Müslüman Uygur Türklerini yalnızca bir azınlık değil, adeta bir tehdit gibi görüyor. İnsanların Kur’an okuması, camiye gitmesi, başörtüsü takması, sakal bırakması, çocuğuna Türkçe isim koyması suç sayılıyor. Camiler ya tamamen yıkılıyor ya da eğlence mekânlarına dönüştürülüyor. Ezanın ve kametin sözleri bile değiştirilerek ideolojik slogana çevriliyor. Çocuklar ailelerinden koparılarak, inançsız bir şekilde “Çinli” olarak yetiştirilmeye zorlanıyor. Bu, sadece bireysel hakların ihlali değil bir milletin topyekûn asimilasyonu ve yok edilişi demektir.

Uluslararası insan hakları raporları, yüz binlerce Uygur’un “yeniden eğitim” adı verilen kamplarda zorla tutulduğunu, milyonlarcasının zorla çalıştırma programlarına dâhil edildiğini gözler önüne seriyor. Eski tutukluların ifadeleri ise içler acısı: İşkence, beyin yıkama, cinsel saldırılar, zorla kürtaj ve kısırlaştırma ve daha niceleri, yani insanlık onurunun hiçe sayıldığı vahim bir tablo.

Bütün bunların yanı sıra Doğu Türkistan’ın yer altı zenginlikleri petrol, doğalgaz, uranyum, altın, kömür ve daha niceleri Çin’in kasasına akıyor. Bu topraklarda çıkarılan madenlerin büyük bölümü, Çin ekonomisinin temel taşını oluşturuyor. Ancak asıl sahipleri olan Doğu Türkistanlılar, kendi kaynaklarından mahrum bırakılarak sefalet içinde yaşamaya zorlanıyor. Emekleri, sağlıkları ve hayatları küresel tedarik zincirlerinin kar hanesine yazılıyor.

Birleşmiş Milletler’in 2022’de yayımladığı raporda, Xinjiang’daki uygulamaların “insanlığa karşı suç” kapsamına girebileceği belirtildi. Fakat küresel çıkarlar, Çin’in ekonomik gücü ve uluslararası siyaset dengeleri nedeniyle gerçek bir hesap sorulamadı. Devletlerin “endişe” açıklamaları, sahada hiçbir şeyi değiştirmiyor. Zulüm böylece normalleşiyor. Ve bütün bunlar olurken dünya, ekonomik çıkarların sessizliği içinde. Birleşmiş Milletler’den Avrupa Birliği’ne, İslam İşbirliği Teşkilatı’ndan bölgesel güçlere kadar kimse açık bir tavır koymaya cesaret edemiyor. Çin’in küresel ekonomik ağına dokunmak kimsenin işine gelmiyor.

Bugün Doğu Türkistan’da yaşananlar, Bosna’da, Filistin’de, Arakan’da, Çeçenistan’da yaşananlardan farklı değil. Aktörler değişiyor ama zulmün yüzü aynı kalıyor. Cemil Meriç’in dediği gibi “Zulmün olduğu yerde tarafsızlık, namussuzluktur.” Ben tarafımı seçtim. Hakikatin ve mazlumların yanındayım. Çünkü Müslüman olmak sadece kıbleye dönmek değil mazlumun feryadına kulak vermek, zalime karşı susmamaktır. Adaletin yanında saf tutmadan iman eksik kalır.

Buradan vicdanını kaybetmemiş herkese sesleniyorum. Doğu Türkistan’ı konuşun. Filistin’i, Yemen’i, Arakan’ı konuşun. Mazlum coğrafyaları unutmayın. Çünkü konuşmazsak, suskunluğumuzla zulme ortak oluruz. Bizim kalemimiz, sesimiz, duamız, elimiz neye yetiyorsa orada olmak zorundayız. Doğu Türkistan gerçeği, görmezden gelinen değil haykırılması gereken bir gerçektir. Çünkü zulme karşı tarafsız kalmak, zalimin yanında olmaktır.

Doğu Türkistan’da bir milletin belleği sistematik olarak siliniyor! yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

ABD’nin eski Başkanı Donald Trump döneminde başlayan ve Biden ile de devam eden ticari gerilimler, özellikle Çin’e yönelik vergilerin artırılmasıyla daha da sertleşti. Bu gelişmelerin ardından Çin, Avrupa’ya açık bir mesaj verdi: “Çin ve AB, tek taraflı zorbalığa karşı birlikte direnmeli.”

Şi, ABD’yi İsmi Geçmeden Eleştirdi

Çin’in Devlet Başkanı Şi Cinping, ülkesini ziyaret eden İspanya Başbakanı Pedro Sanchez ile yaptığı görüşmede, ABD’nin tarifelerle körüklediği ticaret krizine dair çok net ifadeler kullandı:

“Tarife savaşında kazananın olmayacağını, dünyaya karşı koymanın sonunda kendini izole etmekle sonuçlanacağını” söyleyen Şi, ABD’yi açıkça eleştirdi ama ismini anmadı.

Sanchez: “AB Yeni Ortaklar Arıyor”

Görüşmede söz alan İspanya Başbakanı Sanchez ise Avrupa’nın, ABD’nin art arda gelen ekonomik müdahaleleri nedeniyle yeni arayışlara yöneldiğini belirtti. Sanchez, “Trump’ın tarife artışının AB’yi yeni ortaklar ve yeni pazarlar bulmaya yönlendireceğini” söyledi ve şunları ekledi:

“Hem AB’nin hem Çin’in ‘ilişkilerini revize etme’ arayışında olduğunu” vurguladı.

Çin’in bu çıkışı, Washington-Brüksel hattındaki gerginliğin AB-Çin ilişkilerine nasıl yansıyacağını yeniden gündeme getirdi. “Ticaret savaşında yeni cephe mi açılıyor?” sorusu masada.

Çin’den AB’ye tarihi ittifak çağrısı yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Karar’dan Feyza Nur Çalıkoğlu’nun haberine göre, Doğu Türkistan’daki baskılardan kaçarak Türkiye’ye sığınan Mahemuti Anayeti ve Aierken Abuduwaili için mahkemeden emsal niteliğinde bir karar çıktı. İstanbul 16. ve 18. İdari Mahkemeleri, Uygur Türklerinin üçüncü bir ülkeye değil, doğrudan Çin’e iade edilmesine hükmetti. “Ülkelerine iadesi halinde zulme maruz kalacaklarına dair ciddi, somut maddi delil yok” gerekçesine dayanan kararın uluslararası insan hakları sözleşmelerine aykırı olduğu belirtiliyor.

Anayeti ve Abuduwaili’nin avukatı Abdullah Tıkıç, “Uygur Türklerinin menşe ülkelerine iade edilmelerinin onaylanması, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, BM Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi, İşkenceyi Önleme BM Sözleşmesi ile Cenevre Sözleşmesi’nin ihlalidir” diyerek karara itiraz ettiklerini açıkladı.

Çin’de Zulüm Yokmuş!

Uygur Türklerine yönelik baskı ve işkence, Birleşmiş Milletler (BM), Avrupa Birliği (AB), Uluslararası Af Örgütü ve İnsan Hakları İzleme Örgütü tarafından defalarca raporlandı. Türkiye’nin de imzacısı olduğu 2022 tarihli BM bildirisinde, Uygurların “işkence, insanlık dışı ve aşağılayıcı muamele, zorla kısırlaştırma ve cinsel şiddete maruz kaldığı” açıkça belirtilmişti. Buna rağmen mahkemenin “zulüm riski olmadığı” gerekçesiyle sınır dışı kararı vermesi tepki çekti.

“Temyiz Yolu Kapalı”

İdari mahkemeler tarafından verilen sınır dışı kararlarının kesin olduğunu vurgulayan avukat Tıkıç, “Sınır dışı uygulamalarını durdurmanın tek yolu Anayasa Mahkemesi tarafından tedbir kararı verilmesi” dedi. Anayasa Mahkemesi’ne başvuran avukatlar, kararın iptali için mücadele edeceklerini belirtti.

“Anayasa İzin Vermez”

Avukatlar, Türkiye’nin 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 4. ve 55. maddelerine atıfta bulunarak, işkence ve insanlık dışı muamele riski bulunan kişilerin sınır dışı edilemeyeceğini hatırlattı. Kanunda, “Hiç kimse işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı muameleye maruz kalacağı bir yere gönderilemez” ifadesinin açık olduğuna dikkat çekildi.

Aktivistlerden Sert Tepki

Uygur Türklerine yönelik hak ihlalleri ile ilgilenen aktivist Burhan Kavuncu, “Ülkemizde ilk defa böyle bir kararla karşılaşıyorum” diyerek tepki gösterdi. Kavuncu, “Başta ABD, Kanada, Avustralya ve Avrupa ülkeleri Çin’in soykırım yaptığına dair karar alırken, Türkiye’nin böyle bir karar vermesi kabul edilemez” ifadelerini kullandı.

Kavuncu, Çin’de yaşananların soykırım boyutunda olduğunu vurgulayarak şunları söyledi:

“Soykırım yapılması, herhangi bir suça veya kişiye bağlı olmaksızın sadece bir ırka mensup olmaktan dolayı insanların işkenceye uğraması, hapsedilmesi veya öldürülmesi anlamına geliyor.”

“Bakanlık Soruşturma Açmalı”

Kavuncu, Türkiye’nin Çin’in Uygurlara yönelik baskılarıyla ilgili imza attığı belgeler ve uluslararası taahhütlerle mahkeme kararının çeliştiğini belirtti. “Bu kararın derhal soruşturulması ve iptali için harekete geçilmesi gerekiyor” dedi.

Çin’deki Zulüm ve Soykırım Raporla Belgeli

Doğu Türkistan’da yaşayan Uygur Türklerine yönelik baskılar, uluslararası raporlarla defalarca kanıtlandı. BM raporlarına göre, Çin hükümeti yaklaşık 5 milyon Uygur Türkünü esir kamplarında çalıştırıyor. İHH’nın hazırladığı insan hakları raporuna göre ise Çin’de bugüne kadar 35 milyon Uygur Türkü zulüm nedeniyle hayatını kaybetti.

Çin’de zulüm yokmuş! Türk Mahkemesi’nden Uygur Türklerine iade kararı! yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.