Hong Kong merkezli South China Morning Post (SCMP) gazetesinin bugün (19 Aralık 2025) manşetine taşıdığı habere göre; Çinli bilim insanları, yapay zeka teknolojisinde devrim niteliğinde bir buluşa imza attı. Elektronik tabanlı klasik çiplerin fiziksel sınırlarına dayandığı bir dönemde, ışık hızını kullanan “LightGen” projesi resmen tanıtıldı.

Nvidia’ya “Fotonik” Çelme

Şanghay Jiao Tong Üniversitesi ve Tsinghua Üniversitesi araştırmacılarının ortak çalışmasıyla geliştirilen LightGen çipi, verileri elektrik sinyalleri yerine ışık (fotonlar) aracılığıyla işliyor.

Bilimsel dergi Science tarafından da yayımlanan araştırma sonuçlarına göre; LightGen, Nvidia’nın piyasayı domine eden yapay zeka çiplerine (A100 ve H100 serisi) kıyasla şu kritik avantajlara sahip:

• Hız ve Verimlilik: Mevcut lider çiplerden 100 kat daha yüksek işlem hızı ve enerji verimliliği.

• Mimari: Kompakt yapısında 2 milyondan fazla “fotonik nöron” barındırıyor.

• Kullanım Alanı: Özellikle yüksek çözünürlüklü video üretimi, 3D görüntü sentezi ve karmaşık üretken yapay zeka (Generative AI) görevlerinde üstün performans sergiliyor.

Enerji Krizine “Işık” Hızında Çözüm

Yapay zeka modellerinin eğitimi ve çalıştırılması sırasında ortaya çıkan devasa enerji tüketimi, küresel bir sorun haline gelmişti. Araştırmacılar, LightGen’in sunduğu 664 TOPS/watt (watt başına trilyon işlem) verimlilik değeriyle, yapay zeka veri merkezlerinin enerji ihtiyacını dramatik şekilde düşürebileceğini belirtiyor.

Etiketsiz Eğitim ve Yeni Mimari

Haberde, çipin sadece donanım değil, yazılım tarafında da yenilikler içerdiği vurgulandı. LightGen, veri sıkıştırma ve görüntü yeniden oluşturma işlemlerini tamamen ışık tabanlı yapan yeni bir mimari kullanıyor. Ayrıca “etiketsiz eğitim algoritması” sayesinde, yapay zekanın verileri insan müdahalesi olmadan daha hızlı öğrenmesine olanak tanıyor.

ABD Ambargosu Aşılıyor mu?

Uzmanlar, ABD’nin Çin’e yönelik uyguladığı gelişmiş çip ihracatı yasaklarının, Pekin yönetimini “fotonik çip” gibi alternatif teknolojilere yönlendirdiğini belirtiyor. LightGen projesi, Çin’in silikon tabanlı klasik çip teknolojisindeki açığını, tamamen yeni bir teknolojiyle kapatma stratejisinin en somut örneği olarak değerlendiriliyor.

Kaynak: South China Morning Post (SCMP), Science Journal

Çin’den ABD’nin çip ambargosunu delecek hamle: Nvidia’dan 100 kat hızlı “Işık Çipi” geliştirildi yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Beyaz Saray tarafından açıklanan düzenleme, hassas teknolojilerin kontrolsüz yayılmasını önlemeyi amaçlıyor. Türkiye’nin de aralarında bulunduğu bazı ülkeler bu kısıtlamalardan etkilenecek.

ABD’nin yapay zeka çiplerine sıkı denetim

ABD yönetimi, yapay zeka teknolojilerinin güvenlik ve ekonomik güç açısından kritik bir öneme sahip olduğunu belirterek, ileri düzey grafik işlem birimlerinin (GPU) ve yapay zeka sistemlerini eğitmek için kullanılan bilgi işlem gücünün belirli ülkelerdeki erişimini sınırlandırdı.

Düzenleme kapsamında, ABD müttefiki olan 18 ülke kısıtlamalardan muaf tutuldu. Ancak Türkiye gibi bazı ülkeler yalnızca sınırlı miktarda yapay zeka çipi satın alabilecek.

18 ülke muaf tutuldu, Türkiye listede yok

Kısıtlamalardan muaf olan ülkeler arasında Kanada, İngiltere, Japonya, Güney Kore, Almanya ve Fransa gibi ABD’nin yakın müttefikleri yer alıyor. Bu ülkelerden gelen çip siparişleri lisansa tabi olmadan gerçekleşebilecek. Ancak Türkiye gibi ülkeler için daha sıkı sınırlar devreye girecek ve bu ülkeler yılda en fazla 50 bin ileri düzey GPU’ya eşdeğer çip ithal edebilecek.

Avrupa’dan ABD’ye tepki

ABD’nin aldığı bu karar, Avrupa Birliği (AB) içerisinde de rahatsızlık yarattı. AB Komisyonu üyeleri Henna Virkkunen ve Maros Sefcovic, kararın bazı AB üyesi ülkeler ve şirketler için adaletsiz olduğunu belirterek, bunun ticaret ve teknoloji alanında yeni bir tartışmaya yol açabileceğini ifade etti.

Düzenleme ne zaman yürürlüğe girecek?

Yeni düzenleme, yayımlandığı tarihten itibaren 120 gün sonra yürürlüğe girecek. ABD, bu kısıtlamaların yapay zeka çiplerinin stratejik kontrolünü sağlamak ve teknolojilerin yanlış amaçlarla kullanımını önlemek için alındığını vurguladı.

ABD’den yapay zeka çipleri için ihracat kısıtlaması: Türkiye de listede yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

ABD’li milyarder Elon Musk sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, sahibi olduğu Neuralink şirketinin geliştirdiği beyin çipinin ilk kez bir insana yerleştirildiğini duyurdu.

Musk iyileşme sürecinin iyi gittiğini belirtirken, ilk sonuçların “umut verici” olduğunu ifade etti. İlk Neuralink ürününün adının “Telepati” olduğunu açıklayan Musk,

“Sadece düşünerek telefonunun veya bilgisayarın ve bunlar aracılığıyla hemen hemen her cihazın kontrolünü sağlıyor. İlk kullanıcılar uzuvlarını kullanma kabiliyetini kaybeden kişiler olacak. Stephen Hawking’in hızlı bir katip veya müzayedeciden daha hızlı iletişim kurabildiğini hayal edin. Amaç budur” ifadelerini kullandı.

‘Mayıs 2023’te izin verilmişti’

Öte yandan, Musk’un Neuralink şirketine beyin çipi projesinin geçtiğimiz Mayıs ayında ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından insanlar üzerinde denenmesi için izin verilmişti. Saç telinden daha ince olan beyin çipinin Nisan 2021’de ise maymun üzerindeki deneyinin başarıyla gerçekleştirildiği belirtilmişti.

Bilim dünyasında çığır açan çip, beyin aktivitelerini okuyarak beyin dalgalarından alınan verileri kaydedip bunu kişinin nasıl hareket etmek istediğini çözen bir uygulamaya kablosuz olarak iletmesini sağlıyor.

Çip sayesinde felç gibi nörolojik rahatsızlıkların tedavi edilmesi hedefleniyor.

Neuralink’in beyin çipi ilk kez bir insana yerleştirildi yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Rusya’da yaşayan 40 yaşındaki Mikhail Raduga rüyalarını kontrol etmek için beynine çip yerleştirmek istedi. Kafasını matkapla delen çılgın adam kafasına çip yerleştirmeyi başarsa da aşırı kan  kaybetti. Hastaneye kaldırılan adamın hayati tehlikeyi atlattığı belirtildi.

Rüyalarını kontrol edebilmek için kafasını matkapla deldi

2 ay önce bir sağlık kliniğine başvuran adam rüyalarını kontrol etmek için beynine çip yerleştirmek istedi. Klinik tarafından bu ilginç teklif reddedildi. Bunun üzerine meraklı adam internet üzerinden bu işlemi nasıl yapacağını araştırarak iskeletleri inceledi.

Raduga çocukluğundan bu yana rüyalarını kontrol etmek için hayaller kurduğunu ifade etti.

Bir süre sonra çipi kafasına yerleştirmeye karar veren Raduga, matkapla kafatasını deldi. Kan kaybetmeye başladığını fark eden Raduga, en yakın hastaneye başvurdu. Ameliyata alınan Mikhail Raduga’nın kafatasına yerleştirdiği çip çıkarılırken, hayati tehlikeyi atlattığı açıklandı.

Kafasını matkapla deldi, içerisine çip yerleştirdi! yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Dünyadaki galyum üretiminin yüzde 94 gibi büyük bir oranını Çin sağlıyor. Çin’in aldığı bu karar dünyada yeni bir krizin kapıda olduğunun habercisi.

Pandemi sonrası dünyaya damgasını vuran çip krizi henüz aşılamamışken Çin’in aldığı yeni karar krizi tekrar tırmandıracak.

Teknolojik ürünlerin neredeyse hepsinde karşılaştığımız çip yarı iletken bir maddeden oluşmaktadır.

Çin çip konusunda ABD’ye nazaran hem büyük bir tüketici hem de hammaddenin en büyük üreticisi konumunda.

Çin ihracatı kısıtladı

Çin Ticaret Bakanlığından yapılan açıklamada çip ihracatına kısıtlama bahanesi olarak, “Ulusal güvenlik ve çıkarları korumak için, galyum ve germanyum ile ilişkili malzemelere ihracat kısıtlaması uygulanmasına karar verilmiştir.” gösterildi.

Kısıtlama gereği, galyum ve germanyum ihracatından önce yetkililerden onay alması gerekiyor.

Kısıtlama, 1 Ağustos itibarıyla yürürlükte olacak.

Çin’den skandal karar: Yeni kriz kapıda! yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.