20 yıl boyunca Danimarka’da yaşayan ve 10 yıl önce memleketi Konya’ya dönen Karademir’in hayatı, geçirdiği diz ameliyatı sonrası tamamen değişti. Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde dizinden operasyon geçiren Karademir, ameliyattan iki gün sonra felç geçirdi ve aynı anda konuşma bozukluğu gelişti.

Yapılan tetkiklerde, beynin sol tarafındaki damarlardan birine pıhtı attığı tespit edildi. Hızla anjiyo yapılan Karademir’in durumu kısa sürede toparlansa da konuşmaya başladığında herkesi hayrete düşürdü. Çünkü artık tek bir kelime bile Türkçe konuşamıyor, yalnızca Danca konuşuyordu!

“Babam beni anlayamıyor, bana Danca anlatıyor”

Yakınları, Karademir’in bir anda Danca konuşmaya başlamasına inanamadı. Kızı aracılığıyla iletişim kurmaya çalışan Karademir, Türkçeyi anımsayamamanın tedirginliğiyle panik yaşarken, sağlık ekibi bu sıra dışı durumu tıbbi literatüre geçmeye değer buldu.

Uzmanlar: Nadir rastlanan bir fenomen

Uzmanlara göre bu durum, beynin dil merkezinin etkilenmesiyle ortaya çıkan “yabancı dil sendromu” olarak adlandırılıyor. Daha önce edinilmiş ancak uzun süredir kullanılmayan bir dilin, beyin travması sonrası yeniden etkin hale gelmesi, nörolojik açıdan oldukça nadir bir vaka.

Tıbbın sınırlarını zorlayan vaka: Beyni resetlendi, Danca konuşmaya başladı yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Rejimin uyguladığı baskılar nedeniyle Suriyeliler, gündelik hayatlarında özgürce konuşamaz hale gelmiş, bu da halk arasında “şifreli bir dil” geliştirilmesine yol açmıştı. Bu dil, sadece hayatta kalmayı sağlamakla kalmadı, aynı zamanda ezilenlerin birbiriyle dayanışma kurmasına da olanak tanıdı.

“Yerin kulağı vardır” uyarısı hayatın bir parçasıydı

Suriyeliler, yıllarca birbirlerini “Yerin kulağı vardır” diyerek uyardı. Kafelerden taksilere, pazarlardan evlerin oturma odalarına kadar her yerde, rejim tarafından izlenme korkusu hakimdi. Washington Post’a konuşan 49 yaşındaki Maysoun, “Rejim hakkında konuşmak çok tehlikeliydi. Bir şeyden şikayet ettiğimizde, parmağımızla tavanı işaret ederek hükümeti ima ederdik” dedi.

Her şey bir şifreyle anlatılıyordu

Rejimin yaydığı korku o kadar derindi ki, insanlar günlük hayatta kullandıkları kelimeleri bile değiştirmek zorunda kaldı. “Dolar” demek yerine “yeşil” ifadesi kullanıldı. Yetkililer bunu fark edince, “maydanoz” ya da “nane” gibi başka kelimeler tercih edilmeye başlandı.

Rejim baskısını en iyi ifade eden örneklerden biri ise “teyzenizin evine gitmek” tabiri oldu. Bu ifade, tutuklanma korkusunu tanımlamak için kullanılıyordu.

Muhaberatın uğursuz sözlüğü

Şifreli dil yalnızca siviller arasında değil, rejim içinde de farklı anlamlar taşıyordu. Esad’ın gizli polisi Muhaberat, bir kişiyi sorguya çekmek ya da cezalandırmak için “bir fincan çay içmeye davet etmek” ifadesini kullanıyordu.

Rejimin destekçileri ise güçlerini göstermek için “Kiminle konuştuğunu biliyor musun?” gibi ifadelerle Esad ailesine olan yakınlıklarını ima ediyorlardı.

“El yazısı çok güzel”

Baskının en büyük unsurlarından biri, her bireyin potansiyel bir muhbir olabileceği korkusuydu. Bu korku, şifreli bir dil yaratılmasını zorunlu kıldı. Örneğin, birinden şüphelenildiğinde “Bu kişinin el yazısı çok güzel” denilerek, onun muhbir olduğu ima edilirdi.

Esad rejiminin düşmesiyle birlikte, Suriyeliler baskı dolu yılların ardından yavaş yavaş özgürleşmeye başladı. Ancak rejimin yarattığı korkunun etkileri hâlâ birçok kişinin hayatında hissediliyor.

Suriyeliler şifreli dil geliştirerek hayatta kaldı: İşte hayat kurtaran o şifreler! yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.