Ceza adaleti sisteminde “infazda eşitlik” ilkesini merkeze alan yeni bir yasal düzenleme için hazırlıklar hız kazandı. 2026 yılının ilk yarısında TBMM gündemine gelmesi beklenen çalışma, farklı suç türlerine uygulanan farklı infaz rejimlerini tek bir standartta buluşturmayı amaçlıyor. Türkiye Gazetesi’nin aktardığı kulis bilgilerine göre; mevcut sistemdeki karmaşık yapının sadeleştirilmesi ve toplum vicdanını yaralamayan suçlar için “yarı yarıya” infaz modeline geçilmesi planlanıyor. AK Parti’nin hukukçu kadroları, çalışmanın üç aşamalı bir çerçevede ele alınacağını, ilk etapta ise farklı suç türlerine uygulanan infaz sürelerinin eşitlenmesinin hedeflendiğini ifade ediyor.

SÜRELER EŞİTLENECEK

AK Parti kaynakları, “Adli suçlarda mahkûmlar cezasının yarısını cezaevinde geçirdikten sonra şartlı salıverilmeden yararlanabiliyor. Terör suçlarında süre dörtte üçe kadar, diğer bazı suçlar bakımından ise üçte ikiye kadar çıkıyor. Yapılacak düzenleme ile infaz sürelerinin eşitlenmesi öngörülüyor. Ancak, kadın, çocuk, anne-baba, kardeş katilleri, taciz ve tecavüzcüler gibi toplum vicdanını rahatsız eden suçlar için ise daha yüksek infaz süresi olması planlanıyor” değerlendirmesinde bulundu. Aynı suçu işleyip benzer cezalar alan hükümlülerin, farklı tarihlerde yargılanmaları nedeniyle değişik infaz rejimlerine tabi tutulmasının ceza adaletine zarar verdiği görüşü dile getiriliyor.

% 50’SİNİ YATAN ÇIKACAK

Söz konusu düzenlemenin yasalaşması hâlinde, 10 yıl hapis cezası alan bir hükümlü 5 yıl cezaevinde kaldıktan sonra kalan süresini denetimli şekilde dışarıda geçirebilecek. Ayrıca hâlihazırda cezasının yüzde 50’sini tamamlayan hükümlüler için de tahliye yolu açılmış olacak.

İYİ HALE BAKILACAK

Cezaevi İdare ve Gözlem Kurullarının süreçte vereceği iyi hâl değerlendirmeleri de karar için etkili olacak. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Adalet Bakanlığı arasında yapılan istişarelerde kararların objektif şekilde alınması konusu gündeme geldi. Yeni yapılması planlanan değişiklikle beraber cezaevi gözlem kurullarının işleyişine yönelik düzenlemeler yapılacak.

HÜKÜMLÜ SIKI DENETİME ALINACAK

Bu çerçevede, suçun niteliğine uygun özel bir denetim sistemi devreye alınacak. Gözlem kurullarında görev yapan psikolog, pedagog ve psikiyatri uzmanlarının rolü güçlendirilecek. Böylece hükümlülerin gerçek anlamda pişmanlık duyup duymadığı, tahliye sonrası yeniden suç işleme riski taşıyıp taşımadığı ve topluma uyum sağlayıp sağlayamayacağı daha sağlıklı biçimde değerlendirilecek. Topluma uyum gösterebileceği tespit edilenler, şartlı salıverme hükümlerinden faydalanabilecek. Üçüncü aşamada ise, şartlı salıverme kapsamında kalan cezalarını cezaevi dışında tamamlayacak kişilerin izlenmesine yönelik düzenlemeler hayata geçirilecek. Bu süreçte, söz konusu kişilere ve ailelerine psikolojik destek başta olmak üzere gerekli tüm destekler sağlanacak. İstihdam imkânları oluşturulacak, mesleki eğitim desteği verilecek. Böylece bu kişilerin yeni bir yaşam kurmaları ve topluma kazandırılmaları hedeflenecek.

İnfazda yasasında yeni düzenleme… yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Yeni düzenleme ile özellikle yaşlı, hasta, hamile veya engelli mahkûmlar için de özel infaz şartları devreye giriyor. Hükümet, bir yandan cezaevi yoğunluğunu azaltmayı, diğer yandan hükümlülerin topluma yeniden kazandırılmasını amaçlıyor.

Erken Açık Cezaevi Hakkı Genişletiliyor

İnfaz paketine göre, 31 Temmuz 2023’e kadar işlenen suçlar için kapalı cezaevlerinde bulunan hükümlüler üç yıl önceden açık cezaevine geçebilecek. Hâlihazırda açık cezaevinde bulunanlar ise doğrudan denetimli serbestlikten yararlanarak tahliye edilebilecek.

Ancak tahliyeler otomatik olmayacak. Gözlem kurulları, hükümlülerin iyi hal, pişmanlık, sosyal faaliyetlere katılım gibi kriterleri karşılayıp karşılamadığına göre karar verecek.

Hasta, Hamile, Yaşlı Mahkûmlar İçin Özel Hükümler

Yeni infaz paketinin en dikkat çeken maddelerinden biri de özel gruplara yönelik esneklikler. Hamile kadınlar ve küçük çocuğu olan anneler, cezalarının 5 yılını evde infaz edebilecek. Ayrıca, ciddi sağlık sorunları bulunan yaşlı, hasta ya da engelli hükümlüler için adli tıp raporu doğrultusunda 8 ila 10 yıla kadar dışarıda infaz imkânı getirilecek.

Bu sayede cezaevi koşullarında yaşamını sürdüremeyen bireyler, insan onuruna yakışır bir biçimde ceza sürecini tamamlayabilecek.

Örgüt Adına Suç İşleyenlerle İlgili Belirsizlik Sürüyor

Anayasa Mahkemesi’nin iptal ettiği “örgüt adına suç işlemek” düzenlemesi sonrasında, bu konudaki yasal boşluk henüz doldurulmadı. AK Parti kaynakları, yeni bir tanımın da iptal riski taşıması nedeniyle bu alanda herhangi bir düzenleme yapılmayabileceği görüşünde. Dolayısıyla, bu kişilere yönelik infaz rejimi belirsizliğini koruyor.

Cezaevlerinde Kapasite 410 Bini Aştı

2024 yılı sonu itibarıyla Türkiye genelindeki cezaevlerinde kapasitenin 410 bini geçtiği bildirildi. Yeni infaz düzenlemesiyle hem bu yoğunluğun düşürülmesi hem de toplumsal güvenlikten ödün vermeden adalet sisteminde daha esnek ve insan odaklı bir yaklaşım benimsenmesi hedefleniyor.

Özetle:

• Kimleri kapsıyor? 31 Temmuz 2023’ten önce suç işleyen hükümlüler
• Kaç kişi tahliye olabilir? 45-50 bin arası
• Nasıl? Gözlem kurulu onayıyla, iyi hâlli olanlar denetimli serbestlikten yararlanacak
• Özel gruplar? Hamile, çocuklu kadınlar, yaşlı, hasta, engelliler için evde infaz imkânı
• Ne zaman çıkabilir? Bayram öncesi Meclis’ten geçmesi bekleniyor

Yeni infaz yasasında bayram öncesi sürprizi! Kimler serbest kalacak? yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.