Açıklamayı New York’ta yaptı

ABD Başkanı Donald Trump, New York eyaletindeki Nassau County Polis Akademisinde düzenlenen etkinlikte İran ile devam eden gerilime ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Trump, konuşması sırasında İran’ın tamamen yenilgiye uğratılmasının ardından Hürmüz Boğazı’nı ABD toprağı ilan edeceğini söyledi. Açıklamasını gülerek yapan Trump, sözlerinin ardından “Bu doğru” ifadesini kullandı.

Beyaz Saray’dan açıklama geldi

Trump’ın sözlerinin uluslararası kamuoyunda tartışılmaya başlanmasının ardından ismi açıklanmayan üst düzey bir Beyaz Saray yetkilisi, ABD basınına açıklama yaptı.

Yetkili, Trump’ın Hürmüz Boğazı’nın ABD toprağı ilan edilmesi konusunda danışmanlarıyla herhangi bir toplantı gerçekleştirmediğini belirtti. Açıklamanın New York’taki konuşma sırasında yapılan bir şakadan ibaret olduğu kaydedildi.

İran’dan tepki

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, Trump’ın sözlerine tepki göstererek Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenlik iddialarının bir açıklama veya askeri güç gösterisiyle değiştirilemeyeceğini söyledi.

Garibabadi, İran’ın tehditlerden çekinmeyeceğini savunarak boğazın açılması ve deniz trafiğinin geleceğine ilişkin kararların bölge ülkeleri ve uluslararası hukuk çerçevesinde ele alınması gerektiğini ifade etti.

Tek taraflı ilan hukuki sonuç doğurmuyor

Hürmüz Boğazı, İran ile Umman arasında bulunuyor ve Basra Körfezi’ni Umman Körfezi ile Hint Okyanusu’na bağlıyor. Boğazın bazı bölümleri İran ve Umman’ın kara suları içerisinde yer alırken uluslararası deniz ulaşımı geçiş rejimine tabi bulunuyor.

Bir devlet başkanının tek taraflı açıklaması, boğazın hukuki statüsünü değiştirmek veya bölgeyi başka bir ülkenin toprağı hâline getirmek için yeterli değil.

Enerji piyasaları açısından kritik konumda

Hürmüz Boğazı, petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz taşımacılığının en önemli güzergâhlarından biri olarak kabul ediliyor. Bölgedeki askerî veya siyasi gerilimler, enerji sevkiyatında aksama ve küresel petrol fiyatlarında dalgalanma endişelerine yol açıyor.

Trump’tan Hürmüz Boğazı çıkışı: Beyaz Saray “Şaka yapıyordu” dedi yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

ABD ile İran arasında ilan edilen geçici ateşkesin gölgesinde Hürmüz Boğazı’nda gerilim yeniden tırmandı. ABD basınında yer alan “savaş gemileri boğazdan geçti” iddiaları kısa sürede yalanlandı. Bloomberg’e göre bölgede sorunsuz bir geçiş değil, tehlikeli bir karşılaşma ve geri çekilme yaşandı; küresel ticaretin kalbi yine diken üstünde attı.

ARLEIGH BURKE SINIFI GEMİLERE SİHA GÖLGESİNDE MÜDAHALE EDİLDİ

İsmini açıklamamak şartıyla konuşan bölgesel bir istihbarat yetkilisine göre, Cumartesi günü Dubai saatiyle öğle saatlerinde ABD Donanması’na ait iki Arleigh Burke sınıfı güdümlü füze destroyeri Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yapmak istedi. Ancak bu hamle, İran Devrim Muhafızları’nın sert tepkisiyle karşılık buldu. İran güçlerinin ağır tehditler savurduğu, gemilerin rotası üzerine SİHA’lar yönlendirerek doğrudan müdahalede bulunduğu aktarıldı. Artan gerilim ve hedef alınma riski üzerine ABD gemileri, boğazı geçmekten vazgeçerek geri dönmek zorunda kaldı; denizde tansiyon bir kez daha kritik eşiğe dayandı.

İRAN’DAN “BOĞAZA GİRERSENİZ HEDEF OLURSUNUZ” UYARISI GELDİ

Olayı doğrulayan bir diğer kaynak ise İran’ın yarı resmi Fars Haber Ajansı oldu. Ajansın aktardığına göre İran Silahlı Kuvvetleri, Birleşik Arap Emirlikleri’nin Füceyre Limanı’ndan Hürmüz Boğazı’na yönelen bir ABD muhribini anbean izlemeye aldı. Gerilim adım adım yükselirken, İranlı yetkililer Pakistanlı diplomatlar aracılığıyla Washington’a acil bir mesaj iletti. Mesaj nettir: “Boğaza girerseniz doğrudan hedef olursunuz.” Bu sert uyarının ardından ABD gemilerinin rotasını tersine çevirdiği belirtildi.

Dünyayı alarma geçiren bu askeri hareketlilik, zamanlama açısından da dikkat çekiciydi. Denizlerde sinirler gerilirken, aynı dakikalarda ABD ve İran heyetleri Pakistan’ın başkenti İslamabad’da savaşın tamamen sona erdirilmesi için müzakere masasındaydı; sahada sertleşen rüzgâr, masadaki umutları zorlayan bir gölge gibi uzandı.

HÜRMÜZ’DE SİS DAĞILDI: ABD’DEN “GÜVENLİK MİSYONU” VURGUSU

Hürmüz Boğazı’nda yaşanan SİHA gerilimi ve geri çekilme iddialarının ardından, ABD’den konuya ilişkin resmi açıklamalar geldi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), 11 Nisan itibarıyla bölgede deniz mayınlarını temizlemeye yönelik operasyonlar için gerekli şartların oluşturulmaya başlandığını duyurdu. Açıklamada, sürecin yalnızca anlık bir hareketlilik değil, daha geniş çaplı bir askeri planın parçası olduğu vurgulandı.

CENTCOM’a göre USS Frank E. Peterson (DDG 121) ve USS Michael Murphy (DDG 112) adlı güdümlü füze muhripleri, İran Devrim Muhafızları tarafından daha önce döşendiği öne sürülen deniz mayınlarını temizlemeyi amaçlayan kapsamlı bir görevin parçası olarak Hürmüz Boğazı’ndan geçerek Basra Körfezi’nde faaliyet yürüttü. Bu açıklama, sahadaki gerilimin ortasında ABD’nin varlığını “temizlik” ve güvenlik gerekçesiyle konumlandırdığını ortaya koydu.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth de sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı paylaşımda benzer bir çerçeve çizdi. Hegseth, söz konusu iki destroyerin, Hürmüz Boğazı’nın tamamen güvenli ve mayınlardan arındırılmış olduğundan emin olmak amacıyla yürütülen daha geniş kapsamlı misyon kapsamında bölgede görev yaptığını ifade etti. Açıklamalar, dalgalı sularda ilerleyen askeri hamlelerin ardındaki resmi gerekçeyi netleştirirken, sahadaki gerilimin ise hâlâ kırılganlığını koruduğunu gösterdi.

İran SİHA’ları ABD gemilerine geri adım attırdı yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.