Toplum Çalışmaları Enstitüsü, sağlıklı ve dengeli beslenmenin maliyetini ölçen “İdeal Beslenme Endeksi”nin ilk sonuçlarını yayımladı. Sağlık Bakanlığı’nın referans menüleri baz alınarak yapılan hesaplamalara göre, 2026’nın ilk üç ayında sağlıklı beslenmenin kümülatif maliyeti yüzde 20’yi aşan oranlarda artış gösterdi. 4 kişilik bir ailenin sadece sağlıklı beslenebilmesi için gereken günlük gıda harcaması mart ayı sonunda 1.706 TL’ye aylık 51 bin liraya ulaştı.Türkiye’de yüksek ve yapışkan enflasyon hanehalkı bütçelerini zorlamaya devam ederken, Toplum Çalışmaları Enstitüsü (TÇE) gıda enflasyonunun “sağlıklı yaşam” üzerindeki doğrudan etkisini ölçmek amacıyla “İdeal Beslenme Endeksi”ni (TÇE-İDE) kamuoyuna duyurdu.

14 Nisan 2026 tarihinde yayımlanan rapor, fiili tüketim alışkanlıklarından ziyade, Sağlık Bakanlığı’nın “Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022” verilerinde yer alan örnek menülerin WEB-TÜFE fiyatlarıyla maliyetini hesaplayarak çarpıcı sonuçlar ortaya koydu.Raporun girişinde Türkiye’deki gelir eşitsizliğinin gıda harcamalarına yansımasına dikkat çekildi. TÜİK 2024 verilerine atıfta bulunulan çalışmaya göre; Türkiye’de gelirden en az pay alan (en yoksul) yüzde 20’lik kesim, toplam harcamalarının yüzde 30,4’ünü gıda ve alkolsüz içeceklere ayırmak zorunda kalıyor. Gelirden en fazla pay alan en zengin yüzde 20’lik kesimde ise bu oran sadece yüzde 12,8. Bu tablo, gıda fiyatlarındaki artışın alt gelir gruplarında yarattığı refah kaybını net bir biçimde gözler önüne seriyor.

3 FARKLI AİLE, 3 FARKLI MALİYET

TÇE, sağlıklı beslenme maliyetini farklı demografik yapılara göre üç ayrı örnek aile üzerinden hesapladı. 2026 yılının ilk üç ayını kapsayan verilere göre maliyetler ve artış oranları şöyle şekillendi: Aile 1 (30 ve 36 yaş ebeveyn, 4 yaş çocuk ve 3 aylık bebek): Bu ailenin 1 Ocak 2026’da 1.171,45 TL olan günlük ideal beslenme maliyeti, 31 Mart itibarıyla 1.345,71 TL’ye çıktı. İlk 3 aylık (kümülatif) gıda enflasyonu yüzde 14,0 oldu. Aile 2 (42 yaşlarında ebeveyn, 10 ve 16 yaşlarında iki çocuk): Büyüme çağında çocuğu olan bu ailenin tablosu çok daha ağır. 1 Ocak’ta 1.411,94 TL olan günlük maliyet, 31 Mart’ta 1.706,99 TL’ye fırladı. Bu ailenin referans beslenme sepetindeki 3 aylık fiyat artışı yüzde 20,2 olarak gerçekleşti.Aile 3 (Genç ebeveynler, iki küçük çocuk ve 68 yaşında bir yetişkin – 5 kişilik geniş aile): 1 Ocak’ta 1.522,85 TL olan günlük gıda masrafı, mart ayı sonunda 1.809,38 TL’ye ulaştı. Ailenin üç aylık sağlıklı beslenme maliyetindeki artış yüzde 18,0 oldu.

“SADECE GIDA GİRDİSİ HESAPLANDI, MUTFAK MASRAFI HARİÇ”

TÇE, raporda çok önemli bir metodolojik şerhe de yer verdi. Endeksin yalnızca referans menüleri hazırlamak için gereken “çiğ gıda” ürünlerinin piyasa fiyatlarını içerdiği belirtildi. Yani, hesaplanan bu dudak uçuklatıcı rakamlara yemeğin hazırlanması için harcanan elektrik, doğalgaz, su maliyeti ile emek ve zaman maliyetleri dahil edilmedi. Dışarıda yeme-içme (restoran, paket servis) harcamalarının da kapsam dışı bırakıldığı düşünüldüğünde, Türkiye’deki hanelerin gerçek mutfak enflasyonu ve sağlıklı yaşama erişim maliyetinin tablodaki rakamların da ilerisinde olduğu ifade ediliyor. TÇE, bundan sonraki süreçte İdeal Beslenme Endeksi’ni her ayın ilk yarısında düzenli olarak kamuoyuyla paylaşacağını duyurdu.

4 kişilik ailenin aylık gıda maliyeti 51 bin yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Geçen yıl aynı dönemde bu tutar yaklaşık 59 bin TL civarındaydı. Bu da bir yılda yüzde 51,7’lik fahiş bir artış anlamına geliyor.

Verilere göre, en çarpıcı artış eğitim alanında yaşandı. Okul masrafları, kurs ücretleri, kırtasiye ve servis giderleri gibi kalemler dahil edildiğinde, eğitim harcamaları bir yılda yüzde 125 oranında zamlandı.

Konut giderleri ise yüzde 81,3 oranında artarak aile bütçesini sarsmaya devam etti. İstanbul’da kiracı olmak artık yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda psikolojik bir yük haline geldi.

Aylık Giderler de Durmuyor: Her Ay Yeni Bir Kriz

Nisan ayı bazında bakıldığında, en yüksek artış iletişim harcamalarında gerçekleşti. Cep telefonu faturası, internet ücreti ve cihaz alımları gibi kalemleri kapsayan bu kategoride bir ayda yüzde 7,9’luk artış görüldü. Konut harcamaları da aynı dönemde yüzde 7,6 oranında yükseldi.

Giyim ve ulaşımda kısmi bir gerileme yaşansa da bu durum yıllık fiyat artışlarını dengelemeye yetmedi: Giyimde yüzde 19,3, ulaşımda ise yüzde 41,7’lik yıllık artış söz konusu.

Artık Orta Sınıf Diye Bir Şey Yok

İstanbul’da yaşam maliyetleri artık yalnızca dar gelirli değil, orta gelirli aileleri de ezmeye başladı. Eğitim, barınma ve sağlık gibi temel alanlardaki yüksek artışlar karşısında, sabit maaşla geçinmeye çalışan milyonlarca kişi her ay bütçesini tutturmak için yeni kısıtlamalar yapmak zorunda kalıyor.

Sosyal yaşam, tatil, kültürel faaliyetler gibi kalemler aile bütçelerinde yer bulamıyor. Gelinen noktada, “asgari geçim” bile gerçek anlamda mümkün görünmüyor.

İstanbul’da hayat ateş pahası: Aylık maliyet 90 bini geçti yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Araç geçiş garantileri ve yüksek ücretler nedeniyle köprünün toplam maliyetinin 2036 yılına kadar 15 milyar doları aşacağı öngörülüyor.

İstanbul-İzmir Otoyolu’nun en kritik noktası olarak görülen Osmangazi Köprüsü, 2016 yılında hizmete açıldı ve 2036’ya kadar Nurol, Özaltın, Makyol, Astaldi ve Göçay şirketlerinin kurduğu konsorsiyum tarafından işletilecek. Ancak köprünün kamuya maliyeti, yapım maliyetinin 10 katını aşacak şekilde yükseliyor.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, köprünün yapım maliyetini 1 milyar 480 milyon dolar olarak açıklamıştı. Ancak araç geçiş garantisi kapsamında, belirlenen geçiş ücretlerinin karşılanamaması durumunda Hazine devreye giriyor. Araç başına geçiş ücreti başlangıçta 35 dolar artı KDV olarak belirlenmişken, ABD enflasyon oranına bağlı artışlarla bu tutar 2025 itibarıyla 55 dolara ulaştı.

Vatandaşlar ise köprüden geçiş için 795 lira ödüyor, ancak bu tutar araç başına ödenmesi gereken ücretin yalnızca küçük bir kısmını karşılıyor. Aradaki fark Hazine tarafından işletmeci şirkete aktarılıyor.

11 yıl daha hazine ödeyecek

Sözleşmeye göre köprü 11 yıl daha aynı şirketler tarafından işletilecek. Uzmanlar, bu süre boyunca köprü için Hazine’den yapılacak garanti ödemelerinin toplamda 15 milyar doları geçeceğini belirtiyor. Kamuoyunda “kara delik” olarak eleştirilen proje, devlete ağır bir yük bindirmeye devam ediyor.

Osmangazi Köprüsü, yüksek geçiş ücretleri ve Hazine’den yapılan ödemelerle vatandaşlar ve ekonomi uzmanlarının tepkisini çekiyor. Uzmanlar, bu tür projelerde kamu kaynaklarının daha verimli kullanılması gerektiğine dikkat çekerek, şeffaflık ve denetim çağrısında bulunuyor.

Hazineye yük, vatandaşa fatura! Osmangazi Köprüsü’nün maliyeti 11 yıl vatandaşın sırtında yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Milletvekili Bekin, havalimanı için belirlenen yolcu garantilerinin hangi kriterlere dayandırıldığını ve bu garanti kapsamında kamu zararını önlemek adına hangi adımların atıldığını sordu.

2012 yılında Kütahya’nın Altıntaş ilçesinde yap-işlet-devret modeliyle inşa edilen ve Afyon, Kütahya, Uşak gibi çevre illere hizmet vermesi planlanan Zafer Havalimanı, belirlenen yolcu garantilerinin çok altında bir performans sergiledi. Yıllık 1 milyon 317 bin 733 yolcu garantisi verilen havalimanını 2021 yılında yalnızca 22 bin 936 kişi, 2022 yılında 24 bin 851 kişi ve 2023 yılında ise 43 bin 200 kişi kullandı. 2024 yılı için öngörülen yolcu sayısı ise 32 bin 958 olarak açıklandı.

50 milyon Euro maliyetle inşa edilen Zafer Havalimanı için bugüne kadar yüklenici firmaya 73 milyon 167 bin Euro ödeme yapıldığı belirtiliyor. Önergeye göre, 2044 yılına kadar firmaya toplamda 208 milyon Euro garanti ödemesi yapılması bekleniyor. Bu durumun kamu zararına neden olduğuna dikkat çeken Bekin, yolcu garantisinin belirlenmesinde kullanılan verilerin kamuoyu ile paylaşılmasını ve bu garantinin revize edilip edilmeyeceğinin açıklanmasını talep etti.

Bekin ayrıca, havalimanının kapasite kullanım oranlarını artırmak için alınacak tedbirleri sorguladı. Havalimanının yıllık bakım ve işletme maliyetlerinin kamu tarafından karşılanıp karşılanmadığına ilişkin de bilgi isteyen Bekin, projenin ekonomik getirilerinin yanı sıra inşa edildiği bölgeye sağladığı stratejik katkının detaylandırılmasını talep etti.

Havalimanının açıldığı günden bu yana garanti yolcu sayısını tutturamadığını belirten Bekin, projenin ekonomik ve stratejik bir değerlendirmeye tabi tutulması gerektiğini ifade etti. 2044 yılına kadar yüklenici firmanın 23 milyon Euro kâr elde etmesi öngörülürken, bu durumun kamu kaynaklarının verimli kullanımı açısından tartışılması gerektiğini vurguladı. Bekin’in önergesi, altyapı projelerinde kamu zararının önlenmesi ve planlama süreçlerinin doğruluğu konularında yeni bir tartışma başlatması bekleniyor.

Doğan Bekin, Zafer Havalimanı’nın kamuya maliyetini soru önergesiyle TBMM gündemine taşıdı yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.