• Ortadoğu’daki süregelen çatışmalar, küresel ticaret ve enerji akışlarının birkaç stratejik boğaza ne kadar bağımlı olduğunu bir kez daha açıkça ortaya koymaktadır.
• Küresel düzen, yalnızca güç dengeleri üzerinden değil, ticaret güzergahları, finansal altyapılar ve stratejik bağlantı ağları aracılığıyla da köklü bir dönüşüm geçirmektedir.
• Bu noktada dünyanın en kritik enerji geçiş güzergahlarından biri olan Hürmüz Boğazı etrafında şekillenen riskler, bölgesel aktörleri alternatif ticaret ve bağlantı koridorlarını yeniden sorgulamaya yöneltmelidir.

HÜRMÜZ BOĞAZI: SAVAŞIN EKONOMİK CEPHESİ

Hürmüz Boğazı’nda yaşanan son gelişmeler, küresel ekonominin ne denli kırılgan olduğunu bir kez daha gözler önüne sermektedir. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları, yalnızca askeri gerginliği tırmandırmakla kalmamış, dünyanın en işlek ticaret güzergahlarından birinde de derin bir daralmanın fitilini ateşlemiştir. İran, boğazı resmen kapatmamış olsa da geçişleri ağır biçimde kısıtlamıştır. Normal koşullarda günde yüzlerce geminin geçtiği ve küresel ticaretin yaklaşık yüzde 20’sini taşıyan bu boğazda trafiğin haftalarca neredeyse sıfır noktasına gerilemesi, yaşanan krizin boyutlarını gözler önüne sermektedir.

Tüm bunlar savaşların yalnızca cephelerde değil, ekonomik ve lojistik ağlar üzerinden de sürdürüldüğünü ve sonuçlarının tüm dünyayı sarstığını bir kez daha kanıtlamaktadır. Bu kritik güzergahtaki aksaklıklar, başta enerji taşımacılığı olmak üzere küresel petrol ve doğal gaz piyasalarında zincirleme krizleri tetikleme potansiyeli taşımaktadır. Gemilerin alternatif güzergahlara yönelmek zorunda kalması ve bazı yüklerin taşınamaması ise küresel tedarik zincirlerini daha da zorlu bir dönemin eşiğine taşımaktadır.

Öte yandan İran’ın olası misilleme hamleleri ve transit geçişlere getirdiği kısıtlamalar, bölgedeki belirsizliği daha da derinleştirerek bir petrol krizi riskini artırmaktadır.

Bu belirsizlik ortamı yalnızca ticareti değil, ülkelerin uzun vadeli ekonomik planlamalarını da sekteye uğratmaktadır. Sonuç itibarıyla Hürmüz Boğazı’ndaki faaliyetlerin giderek gerilemesi, küresel sistemin ne kadar hassas bir denge üzerine inşa edildiğini çarpıcı şekilde gözler önüne sermektedir.

IRAK’IN KALKINMA YOLU’NUN STRATEJİK ÖNEMİ

Kalkınma Yolu Projesi, Basra Körfezi’ndeki Fav Limanı’ndan Irak toprakları üzerinden Türkiye’ye ve buradan Avrupa’ya uzanması tasarlanan çok yönlü bir ulaşım ve lojistik koridorudur. Proje, demir yolları, kara yolları ve lojistik merkezlerini kapsayan geniş çaplı bir altyapı ağıyla Körfez ile Avrupa arasında yeni ve güçlü bir bağlantı kurmayı hedeflemektedir.

Bu koridor, yalnızca ticari bir taşımacılık projesi olmanın ötesinde, Irak’ın bölgesel ekonomiyle bütünleşmesini derinleştirmeye ve Ortadoğu’daki enerji ile ticaret akışlarının coğrafyasını çeşitlendirmeye yönelik stratejik bir girişim olarak öne çıkmaktadır.

Boğazlara bağımlılığın giderek belirginleştiği günümüzde Kalkınma Yolu’nun kara bazlı bir alternatif sunma potansiyeli, onu bölgesel jeopolitiğin vazgeçilmez bir unsuru haline getirmektedir. Enerji taşımacılığında Hürmüz Boğazı’nın tam anlamıyla yerini alamayacak olsa da kara ve demir yolu bağlantılarının güçlendirilmesi, ticaret ağlarını çeşitlendirerek bölgesel ekonomik sistemlerin dayanıklılığını önemli ölçüde artırabilir.

TÜRKİYE’NİN JEOPOLİTİK KONUMU

Basra Körfezi’ni Türkiye üzerinden Avrupa’ya bağlayan bu proje, Türkiye’yi küresel ticaret ağlarında kilit bir transit merkeze dönüştürme potansiyeli taşımaktadır.

Türkiye’nin Orta Koridor’daki köklü konumu, enerji transit hatları ve bölgesel lojistik sistemler içindeki stratejik yeri düşünüldüğünde Kalkınma Yolu, ülkenin jeopolitik ağırlığını daha da güçlendirebilir.

Bu süreç yalnızca somut ekonomik kazanımlar sağlamakla kalmayacak, bölgesel diplomasi ve enerji politikasında da yeni ufuklar açacaktır.

Öte yandan proje, Irak’ın ekonomik olarak yeniden yapılanma sürecine önemli katkılar sunarak bölgesel istikrar bakımından da belirleyici sonuçlar doğurabilir. Enerji ihracatına derinden bağımlı bir yapıdan ticaret ve lojistik merkezi kimliğine evrilen bir Irak, bölgedeki jeopolitik rolünü de köklü bir şekilde yeniden biçimlendirebilir.

YENİ BİR JEOEKONOMİK REKABET ALANI

Ne var ki Kalkınma Yolu Projesi’ni hayata geçirmek pek de kolay değildir. Irak’taki siyasi istikrarsızlık, finansman güçlükleri ve bölgesel rekabet, projenin önündeki en büyük engeller olarak öne çıkmaktadır.

Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi ile Hindistan-Ortadoğu-Avrupa Koridoru gibi rakip projeler de aynı coğrafyada rekabetçi alternatifler sunmaktadır. Bununla birlikte Kalkınma Yolu’nun ardındaki stratejik vizyon önemini korumakta, alternatif ticaret ve ulaşım güzergahları oluşturmak artık yalnızca ekonomik bir tercih değil, doğrudan güvenlik politikasının bir gereği haline gelmektedir.

Bu itibarla Kalkınma Yolu, salt bir lojistik koridor olarak değil, Ortadoğu’nun jeopolitik haritasını yeniden çizen yeni bir stratejik anlayışın somut bir yansıması olarak değerlendirilmelidir. Hürmüz Boğazı, küresel enerji sistemi içindeki kritik konumunu korumaya devam etse de Basra’dan Anadolu’ya uzanan yeni bir kara koridoru, bölgesel ticaret ve güç dengelerinde köklü dönüşümlerin öncüsü olabilir.

IRAK’IN İÇ DİNAMİKLERİNİN PROJEYE ETKİSİ

Irak, 2003’ten bu yana siyasi meşruiyet krizini bir türlü aşamamış, bu sorun istikrarsızlığın kalıcı bir kaynağı olmaya devam etmiştir. Dış müdahaleler, askeri darbeler ve mezhep ile etnik kimlik ekseninde biçimlenen siyasi yapı, sağlıklı bir sivil siyasi kültürün filizlenmesini engellemiştir. Şii dini liderliğinin belirleyici nüfuzu, Kürtlerin özerklik talepleri ve kronik biçimde zayıf kalan devlet kapasitesi, ülkedeki iç parçalanmayı derinleştirmiştir.

Öte yandan hükümetlerin ekonomik potansiyeli verimli bir şekilde kullanamaması, işsizlik ve altyapı sorunlarını giderek ağırlaştırmış, devletin toplumsal meşruiyetini ise ciddi ölçüde aşındırmıştır.

Irak merkezi hükümeti ile Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) arasındaki ilişkiler, bu iç dinamiklerin en can alıcı boyutlarından birini teşkil etmektedir. Gümrük gelirleri, sınır kontrolü ve petrol kaynakları üzerinde süregelen anlaşmazlıklar, kalıcı bir güç çekişmesine zemin hazırlamaktadır. Dolayısıyla Irak’ta kalıcı bir istikrarın tesis edilmesi, bu aktörler arasındaki işbirliği ve uzlaşı kültürünün geliştirilmesini kaçınılmaz kılmaktadır.

KRİZDEN ÇIKIŞ KAPISI: KALKINMA YOLU

Irak Kalkınma Yolu Projesi, başta Irak’ın kronik iç sorunları olmak üzere pek çok engelin aşılmasıyla mutlaka hayata geçirilmesi gereken kritik bir girişimdir. Kara eksenli bir proje olarak deniz yollarının rakibi değil, tamamlayıcısı konumunda olan bu koridor, kriz dönemlerinde ticaret akışlarının kesintisiz sürdürülmesinde belirleyici bir rol oynayabilir.

Irak’ın iç aktörlerinin projeye yapıcı bir tutumla yaklaşması, net bir vizyon ortaya koyması ve tüm paydaşların ortak bir iradeyle kararlı biçimde hareket etmesi büyük önem taşımaktadır.

Körfez ülkelerinin enerji kaynaklarını ve Asya pazarlarını Avrupa’ya bağlamayı hedefleyen bu girişim, Ortadoğu’nun lojistik merkezleri ile Avrupa’nın üretim ve tüketim merkezleri arasında yüksek kapasiteli ve kesintisiz bir ulaşım koridoru oluşturmayı amaçlamaktadır. Bu çerçevede Kalkınma Yolu Projesi, salt bir ulaşım projesinin çok ötesinde, küresel tedarik zincirlerini yeniden biçimlendirme ve bölgesel güç dengeleri, ticaret hacimleri ile güvenlik mimarisi üzerinde kalıcı izler bırakma potansiyeline sahip stratejik bir kara koridoru olarak tarihteki yerini almaya hazırlanmaktadır.

Küresel krizin panzehiri Türkiye’den! Stratejik koridor tarihi hamleye dönüşüyor! yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Mahkemenin söz konusu tarifelere dair 3’e karşı 6 oyla aldığı kararda, gümrük vergisi koyma yetkisinin Kongre’ye ait olduğu vurgulandı.

Trump, geçen yıl IEEPA kapsamında ABD’nin neredeyse tüm ticaret ortaklarına “karşılıklı” gümrük vergileri uygulamış, Çin, Kanada ve Meksika’ya da fentanil akışını gerekçe göstererek tarifeler getirmişti.

Hükümetin IEEPA’yı “Başkana tek taraflı olarak sınırsız gümrük vergileri uygulama ve bunları istediği gibi değiştirme” yetkisi veren bir yasa olarak yorumladığı belirtilen mahkeme kararında, yasanın yarım asırlık geçmişinde hiçbir başkanın bu büyüklük ve kapsamdaki tarifeler bir yana, herhangi bir gümrük vergisi uygulamak için dahi bu yasayı kullanmadığına dikkat çekildi.

Kararda, yasada yer alan “ithalatı düzenleme” ifadesinin Kongre’nin “vergi koyma” yetkisini kapsamadığı, büyük ekonomik ve siyasi etkisi olan “son derece önemli” bir yetki devrinin Kongre tarafından muğlak bir dil kullanılarak yapılamayacağı belirtildi.

IEEPA’nın başkana soruşturma yapmak, engellemek, yasaklamak gibi çeşitli konularda ithalatı düzenleme yetkisi verdiği aktarılan kararda, bu uzun özel yetkiler listesinde gümrük vergileri veya harçlardan hiç bahsedilmediği kaydedildi.

SOMUT BİR YOL HARİTASI SUNULMADI

Söz konusu karar, Trump yönetiminin ticaret politikalarına hukuki bir set çekerken, son dönemde IEEPA kapsamında toplanan milyarlarca dolarlık gümrük vergisinin akıbeti ve ABD’nin dış ticaret taahhütleri konusunda büyük bir belirsizlik bulutu oluşturdu.

Penn-Wharton Bütçe Modeli’ne göre, IEEPA kapsamındaki tarifeler için tahsil edilen ve geri ödenmesi gerekebilecek tutarın 175 milyar doların üzerinde olduğu tahmin edildi.

Mahkeme kararında, bugüne kadar toplanan gümrük vergilerinin iadesine dair somut bir yol haritası sunulmazken, karara muhalefet eden Yüksek Mahkeme Yargıcı Brett Kavanaugh, gerekçesinde “milyarlarca doların iadesinin” ABD Hazinesi üzerinde önemli sonuç doğuracağına dikkati çekti.

Kavanaugh, “Mahkeme, hükümetin ithalatçılardan topladığı milyarlarca doları iade edip etmemesi ve eğer iade edecekse nasıl iade etmesi gerektiği konusunda bugün hiçbir şey söylemiyor. Ancak bu süreç muhtemelen karmaşık olacaktır.” ifadesini kullandı.

“KULLANABİLECEĞİM DAHA GÜÇLÜ YÖNTEMLER VAR”

ABD Başkanı Trump ise Yüksek Mahkemenin kararı sonrasında düzenlediği basın toplantısında, “İyi haber şu ki, bu korkunç kararda tüm mahkeme tarafından kabul edilen ve Kongre tarafından da tanınan, ABD Başkanı olarak benim kullanabileceğim IEEPA tarifelerinden bile daha güçlü yöntemler, uygulamalar, kanunlar ve yetkiler var.” diye konuştu.

Yüksek Mahkemenin kararının, bir başkanın ticareti düzenleme ve gümrük vergileri uygulama yetkisini daha güçlü ve daha net hale getirdiğini savunan Trump, eskisinden daha fazla gelir elde edeceklerini düşündüğünü anlattı.

Trump, kararda tarifelerin geri ödenmesine ilişkin bir hüküm olmamasını eleştirdi ve bu durumun gelecek birkaç yıl boyunca dava konusu olacağını belirtti.

IEEPA tarifeleri kullanılarak müzakere edilen ticaret anlaşmalarına ilişkin ise Trump, “Birçoğu geçerli. Bazıları geçerli olmayacak ve diğer tarifelerle değiştirilecek.” dedi.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent de gümrük vergileri için alternatif yasal yetkilerin kullanılmasının 2026 yılında tarife gelirlerini “neredeyse hiç” değiştirmeyeceğini söyledi. Bessent, Yüksek Mahkemenin tarifelere karşı bir karar vermediğini, sadece IEEPA’nın bunun için kullanılamayacağına dikkati çekti.

YÜZDE 10’LUK KÜRESEL TARİFE

ABD Başkanı Trump, basın toplantısında duyurduğu, tüm ülkelere yönelik yüzde 10 küresel gümrük vergisi getirilmesine ilişkin karara da imza attı.

Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada, bu kararla Trump’ın 1974 Ticaret Yasası’nın 122. maddesi uyarınca sahip olduğu yetkiyi kullandığına işaret edildi.

Bu kapsamda ABD’ye ithal edilen ürünlere 150 gün süreyle yüzde 10 oranında ithalat vergisi getirildiği belirtilen açıklamada, kararın 24 Şubat’tan itibaren yürürlüğe gireceği kaydedildi.

Açıklamada, bazı ürünlerin geçici ithalat vergisine tabi olmayacağı ifade edilerek, kritik mineraller, enerji ürünleri, bazı tarım ürünleri, ilaçlar, belirli elektronik ve otomotiv ürünleri, havacılık ürünleri ile bilgi materyalleri gibi bazı kalemlerin vergiden muaf tutulduğu bildirildi.

BUNDAN SONRAKİ SÜREÇTE NELER OLACAK?

Trump’ın da belirttiği gibi ABD yönetiminin bundan sonraki süreçte, ulusal güvenliği gerekçe gösteren 1962 tarihli Ticaret Genişletme Yasası’nın 232. maddesi, dış ülkelerin haksız ticaret uygulamalarına karşı yetki veren 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 301. maddesi veya dış ticaret açıklarını hedefleyen 122. madde gibi diğer federal yasaları kullanması bekleniyor.

Ancak bu yasalar, IEEPA’nın aksine ek soruşturmalar, kamuoyu görüşleri ve belirli kurumların raporları gibi daha karmaşık bürokratik ve prosedürel adımlar gerektiriyor.

Yargıç Kavanaugh’un karşı oy gerekçesinde ifade ettiği üzere, Yüksek Mahkemenin Başkan’ın tarife uygulama yetkisini tamamen ortadan kaldırmadığı, sadece IEEPA kapsamında gümrük vergisi koyarak “yanlış yasal seçeneği işaretlediğine” hükmettiği aktarılıyor.

Öte yandan, Yüksek Mahkemenin kararı ithalatçıların ödedikleri vergilerin iadesini talep etmesi için yasal bir dayanak sağlıyor. İthalatçı firmaların mahkeme kararını emsal göstererek paralarının iadesi için toplu dava açmaları bekleniyor.

ABD basınında yer alan haberlerde, ithalatçıların geri ödeme talep etmek üzere Uluslararası Ticaret Mahkemesine halihazırda binden fazla dava başvurusunda bulunduğu ve yeni bir dava akımının da başlamasının beklendiği aktarılıyor.

Bazı küçük ithalatçıların ise dava açmak için binlerce dolarlık yasal masraflarını ödemek yerine potansiyel iadeden vazgeçebileceği belirtiliyor.

ABD Ulusal Perakendeciler Birliği’nden (NRF) yapılan açıklamada, ABD’li ithalatçılara gümrük vergilerinin iadesi için alt mahkemenin sorunsuz bir süreç sağlaması talep edilirken, iadelerin ekonomiye ivme kazandıracağı kaydedildi.

Uzmanlar, bu sürecin teknik olarak tam bir “kaosa” dönüşebileceği uyarısında bulunurken, Gümrük ve Sınır Muhafaza (CBP) biriminin hangi ürün grubu için, hangi tarih aralığında, ne kadar iade yapacağı konusundaki yasal düzenlemelerin aylar, hatta yıllar sürebileceği ifade ediliyor.

TİCARET ANLAŞMALARI TEHLİKEDE Mİ?

Trump yönetimi, birçok ülkeyle yürüttüğü ticaret diplomasisinde IEEPA tarifelerini bir “pazarlık kozu” olarak kullanırken, Yüksek Mahkeme’nin kararı halihazırda imzalanmış olan veya müzakeresi süren trilyonlarca dolar değerindeki ticaret anlaşmalarının akıbeti için de belirsizlik yaratıyor.

Uzmanlar, ticaret ortaklarının artık “ABD Başkanı ile yapılan anlaşmaların yargıdan dönebilmesi” riskini daha fazla fiyatlayacağını ifade ediyor.

Yargıç Kavanaugh’un muhalefet şerhinde “IEEPA tarifeleri, Çin’den Birleşik Krallık’a ve Japonya’ya kadar yabancı ülkelerle yapılan trilyonlarca dolarlık ticaret anlaşmalarını kolaylaştırdığı için Mahkeme’nin kararı çeşitli ticaret anlaşmalarına ilişkin belirsizlik yaratabilir.” ifadesine yer vermesi de dikkati çekiyor.

Karar sonrasında açıklamalarda bulunan Avrupa Birliği (AB) ve İngiltere hükümeti sözcüleri, etkilere dair daha fazla netlik kazanmak için ABD yönetimi ile temas halinde olacaklarını belirtiyor.

TİCARET POLİTİKASI BELİRSİZLİĞİ DALGASI YOLDA

Oxford Economics Küresel Başekonomisti Ryan Sweet, AA muhabirine, Yüksek Mahkeme’nin tarifelerle ilgili kararının etkin tarife oranını sert bir şekilde düşürerek yüzde 12,8’den yüzde 8,3’e indirdiğini belirtti.

Kısa vadede tarifelerin düşürülmesinin ekonomiye sağlayacağı desteğin uzun süreli belirsizlik dönemiyle kısmen dengelenebileceğine işaret eden Sweet, yönetimin tarifeleri başka yollarla uygulamasıyla tarife oranının yine de mevcut seviyelere yakın seyredebileceğini aktardı.

Sweet, Yüksek Mahkeme’nin kararının geçen yıl yürürlüğe konulan karşılıklılık esasına dayalı ülke bazlı tarifelerin çoğunun dayanağını oluşturan acil durum ilanını açıkça geçersiz kıldığını belirterek, “Yüksek Mahkeme, yönetimin söz konusu tarife ilanı kapsamında halihazırda ödenmiş olan 130 milyar dolardan fazla gümrük vergisini iade etmesi gerekip gerekmediği konusunda bir karar vermedi, bu da muhtemelen uzun sürecek bir hukuk mücadelesine yol açacaktır.” dedi.

Trump yönetiminin başvurduğu 122. Bölüm kapsamındaki yetkiye de değinen Sweet, bunun yönetim diğer ticaret yetkilerini kullanırken bir köprü görevi görebileceğini, soruşturmalar gerektirse de hukuken daha kalıcı olduğunu ifade etti.

Sweet, “Yönetim, diğer yollarla genel tarife düzeyini yeniden oluşturabilse bile sektör ve ülke bazındaki etkiler çok farklı görünebilir, bu da işletmeler, yatırımcılar ve hanehalkları için bir başka ticaret politikası belirsizliği dalgası yaratacaktır. Bu belirsizlik, bu yıl büyümeyi rayından çıkarmaktan ziyade olumsuz etkileyebilecek önemli bir aşağı yönlü risktir.” diye konuştu.

KARAR, YÜZDE 10’UN ÜZERİNDE TARİFE İÇEREN TİCARET ANLAŞMALARINI RİSKE ATIYOR

Fitch Ratings ABD Ekonomik Araştırmalar Başkanı Olu Sonola da toz bulutu nihayet yatıştıktan sonra, yüzde 10’luk gümrük vergisinin belirsizliği azaltmaya yardımcı olabileceğini söyledi.

Geri ödeme sürecinin ise gelecek aylarda yoğun bir şekilde dava konusu olacağına işaret eden Sonola, Yüksek Mahkeme kararının şirketlere ve tüketicilere paralarını geri talep etmek için net bir yasal dayanak sağladığını ifade etti.

Sonola, kararın yüzde 10’un üzerinde gümrük vergisi oranları içeren ticaret anlaşmalarını riske attığına değinerek, gümrük vergileri yasa dışı kabul edildiğinde, 122 Madde’de izin verilen yüzde 10 oranından daha yüksek tarife uygulamaya devam etmek için yasal bir gerekçe kalmayacağını dile getirdi.

Küresel piyasaların şimdilik bunu önemsemeyebileceğini kaydeden Sonola, “Ancak bu durum, olayların nasıl gelişeceği konusunda daha net bir fikir edindikçe değişebilir. Aslında, bu karar şu anda yüzde 10’un üzerinde IEEPA gümrük vergisi oranlarıyla karşı karşıya olan birçok Asya ve Avrupa ülkesine fayda sağlayabilir.” değerlendirmesinde bulundu.

Trump’tan yeni vergi kararı: Bundan sonraki süreç ne olacak? yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Katil Netanyahu hükümetinin Gazze’de yürüttüğü saldırıların ve sivil ölümlerin dünya kamuoyunda büyük tepkilere yol açtığı bir dönemde, Türkiye’nin İsrail ile olan ekonomik ilişkileri bir kez daha eleştirilerin odağında. Al Jazeera’nın aktardığına göre, Çin, ABD, Almanya ve İtalya’dan sonra Türkiye, İsrail’e en fazla mal satan ülke konumunda. Türkiye’nin İsrail’e yaptığı ihracat, 2024 yılı içinde 2.86 milyar dolar seviyesinde.

Ticaret Yasağı Vardı, Ama Veriler Ne Diyor?

İktidar, Nisan 2024’te Gazze’deki katliamlara tepki olarak İsrail’e yönelik 54 başlık altında ihracat yasağı getirdiğini duyurmuştu. Ancak ortaya çıkan ticaret verileri, yasakların “gerçekten uygulandı mı?” sorusunu gündeme taşıdı.

Demir-Çelik, Gıda, Tekstil: Yasaklı Kalemler Listede Yer Alıyor

Al Jazeera’nın haberine göre Türkiye’den İsrail’e ihraç edilen başlıca ürünler arasında demir-çelik, plastik ürünler, gıda, tekstil ve çeşitli sanayi hammaddeleri bulunuyor. Bu ürünlerin büyük bölümü, iktidarın ilan ettiği yasak kapsamına giren sektörlerle doğrudan bağlantılı.

UN Comtrade Verisi: Yüzde 20 Artış Var

Birleşmiş Milletler’in ticaret veri platformu UN Comtrade’in sağladığı rakamlara göre, İsrail 2024’ün ilk aylarında Türkiye’den toplamda yaklaşık 2.87 milyar dolarlık ithalat gerçekleştirdi. Bu rakam, önceki yıla göre %20’den fazla artış anlamına geliyor.

Söz konusu ürünlerin bir bölümünün İsrail’in askeri ve altyapı sektörlerinde kullanıldığı yönündeki iddialar ise çeşitli insan hakları kuruluşları tarafından defalarca gündeme getirildi.

Muhalefet ve STK’lardan Sert Tepkiler: “Vicdanla Ekonomi Bir Arada Yürütülemez”

Yeniden Refah Partisi, CHP, Gelecek Partisi, DEVA, İYİ Parti ve Saadet Partisi yetkilileri, söz konusu ticaret hacmini hem diplomatik hem de vicdani bir “skandal” olarak nitelendirdi. Muhalefet milletvekilleri, ihracatın TBMM gündemine taşınmasını isterken, birçok STK da limanlar üzerinden yürütülen ticaretin “şeffaf ve denetlenebilir olmadığını” savundu.

Kamuoyunun tepkisini çeken en önemli noktalardan biri ise hükümetin yaptığı açıklamalarla sahadaki uygulamalar arasındaki uçurum oldu. Eleştiriler, ticaret yasağının yalnızca halkı yatıştırmaya yönelik sembolik bir hamle olduğuna işaret ediyor.

Bakanlıktan Yalanlama Geldi

Ticaret Bakanlığı’ndan BM Ticaret Veritabanı’nda görülen bu farka ilişkin yapılan açıklamaya göre, “Türkiye, 7 Ekim 2023’ten sonra 2 Mayıs 2024 tarihine kadar olan 7 aylık dönemde, bölgede ateşkes sağlanır, durum düzelir çabaları devam ederken İsrail ile ticaretini yüzde 30 civarında azaltmıştır. Hükümetimizin kararıyla, Türkiye olarak, ilk aşamada 9 Nisan 2024’te 54 başlık altındaki 1019 üründe İsrail’e ihracatı durdurmuştuk. Bu arada, 7 Ekim 2023’ten sonraki dönemde İsrail ile ticaretin özel sektör kuruluşları ve yabancı sermayeli yatırımcıların yaptığı da defaatle vurgulanmıştır. 3 hafta sonra 2 Mayıs 2024’te hükümetimizin aldığı kararla, Türkiye’den İsrail’e bütün ürün gruplarında ihracat, ithalat, transit ticaret tamamen durdurulmuştur. Gümrüklerde ve serbest bölgelerimizde İsrail ile ticaret işlemi yapılamaz. 2 Mayıs 2024’ten bu yana İsrail ile ticaret sıfırdır” denildi.

Açıklamada, “2024’te 2,8 milyar dolarlık Türkiye’den İsrail’e ihracat rakamının da tamamen yanlış” olduğu belirtilirken, ticareti 2 Mayıs 2024’te durdurma kararından önce öncesinde, 2024’ün ilk 4 ayında, ihracat 1 milyar 522 milyon dolar olup, buna Filistin’e yapılan ihracat da dahildir” ifadeleri kullanıldı.

“Filistin ile İhracat 797 Milyon Dolardır”

Açıklamada, Filistin Devleti ile ticarete ilişkin ise şu ifadelere yer verildi:

“Batı Şeria-Ramallah merkezli Filistin hükümetinin Filistin’in acil ihtiyaçları için Türkiye ile ticaret yapma isteği karşısında, 7 Haziran 2024’te yapılan “Türkiye-Filistin devleti protokolü” uyarınca, özgün bir kontrollü ticaret mekanizması geliştirildi. Sadece ithalatçının Filistinli, varış yerinin Filistin adresi olmak ve Ticaret Bakanlığımız tarafından her başvuru sıkıca kontrol edilerek, sınırlı izin verme uygulaması uyarınca yapılan Türkiye’den Filistin’e ihracat da 2024 yılı toplamında 797 milyon dolardır. Bu rakamlar Ticaret Bakanlığı gümrük verileri ve TÜİK verileri ile sabittir. Diğer taraftan, Filistin toprakları ile yapılan bu az miktardaki ticaret de, Filistin’in limanı, gümrüğü olmadığı için İsrail’in iki limanı üzerinden yapılabilmektedir”

İsrail ile ticarette utandıran tablo! Türkiye 5. sırada! yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Trump’ın bu açıklaması, 2 Nisan’da imzaladığı kararname sonrası geldi. Söz konusu kararla birlikte ABD, tam 185 ülkeye karşılık tarifeler uygulamaya başlamıştı. Özellikle Çin ile yaşanan ticaret savaşı, tarafların birbirlerine uyguladığı vergilerle daha da tırmanmış, bazı ürünlerde vergi oranı yüzde 104’e kadar çıkarılmıştı.

Ticaret politikaları nedeniyle küresel piyasalar dalgalanırken Trump, getirilen vergilerin ABD hazinesine büyük bir kazanç sağladığını savunuyor. Ancak ekonomistler, uzun vadede bu tarz sert vergi hamlelerinin hem enflasyonu körükleyeceği hem de tüketicilere olumsuz yansıyacağı konusunda uyarılarda bulunuyor.

Ticaret savaşı ABD’ye servet kazandırdı: Trump rakamı açıkladı yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Ocak-Şubat döneminde de durum iç açıcı değil! Dış ticaret açığı yüzde 18,2 artarak 15,3 milyar dolara yükseldi. Geçen yılın aynı ayında yüzde 75,7 olan ihracatın ithalatı karşılama oranı, bu yıl yüzde 72,8’e düştü.

İthalat Arttı, İhracat Geriledi

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Ticaret Bakanlığı’nın ortak verilerine göre:

İhracat: 20,7 milyar dolara düştü (yüzde 1,6 azalış)
İthalat: 28,5 milyar dolara yükseldi (yüzde 2,4 artış)
Dış Ticaret Açığı: 7,8 milyar dolar (Yüzde 14,8 artış)
İhracatın İthalatı Karşılama Oranı: %72,8

Bu tablo, dış ticaret dengesinde ciddi bir bozulmaya işaret ediyor.

Enerji ve Altın Hariç de Manzara Kötü

Enerji ve parasal olmayan altın hariç tutulduğunda bile dış ticaret açığı 1,2 milyar dolar olarak gerçekleşti. Dış ticaret hacmi yüzde 2,7 küçülerek 39,5 milyar dolara düştü. Bu kapsamda ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 94,1 olarak hesaplandı.

Özel ticaret sistemine göre de dış ticaret açığı yüzde 11,9 artarak 7,9 milyar dolara ulaştı. Ocak-Şubat döneminde ise bu açık yüzde 11,7 artarak 15,6 milyar dolara tırmandı.

Ekonomistler Uyarıyor: “Bu Gidiş Sürdürülebilir Değil!”

Uzmanlar, dış ticaret açığındaki artışın Türkiye’nin döviz ihtiyacını daha da büyüttüğünü belirterek, cari açığın derinleşebileceği ve ekonomik dengelerin bozulabileceği konusunda uyarıyor.

İhracat düştü, ithalat tırmandı: Dış ticarette kırmızı alarm! yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

İstanbul’un en önemli tarihi yapılarından biri olan Ayasofya Camisi’nin hemen yanında yer alan 1.500 yıllık tarihi sarnıç, skandal bir şekilde özel bir işletme tarafından kaçak SPA merkezine dönüştürüldü. Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Fatih Belediyesi, tarihi yapının bu şekilde izinsiz kullanılması üzerine acil soruşturma başlattı.

Tarihi Yapıya Kaçak Havuz ve Masaj Odaları!

Sabah gazetesinin haberine göre, dünyaca ünlü bir otel markası tarafından işletildiği iddia edilen kaçak tesis, tarihi sarnıcın içerisine havuz inşa ederek alt katlara masaj odaları ekledi. Yapılan denetimlerde, işletmenin ruhsatsız olduğu ve tarihi yapıyı tahrip edecek değişiklikler yaptığı ortaya çıktı.

İşletmenin, 40 dakikalık masaj ve 40 dakikalık havuz kullanımı için kişi başı 200 Euro (yaklaşık 7.600 TL) aldığı belirlenirken, tarihi mirasa yapılan bu müdahale büyük tepki çekti.

Yetkililer devrede: Soruşturma başlatıldı!

Fatih Belediyesi’nin yaptığı incelemelerde, tarihi sarnıcın mülkiyetinin vakıf, kamu ve özel şahıslar arasında bölündüğü tespit edildi. Yapıya yapılan kaçak müdahaleler ve izinsiz işletme faaliyetleri nedeniyle, belediye durumu İstanbul 4 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu’na rapor etti.

Öte yandan, ruhsatsız işletmenin 27 Kasım 2024’te vergi muafiyeti talebinde bulunduğu, ancak bu talebin yetkililer tarafından reddedildiği öğrenildi. Kültür ve Turizm Bakanlığı, tarihi yapının korunması ve işletmeye karşı hukuki sürecin başlatılması için düğmeye bastı.

Ayasofya’nın gölgesinde kültürel kıyım! Tarihi sarnıcı masaj salonuna çevirdiler! yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Aralık 2024’te Beşar Esad rejiminin devrilmesi sonrası muhalif güçlerin kontrolüne geçen Suriye’nin kuzeyindeki geçici hükümetin aldığı bu karar, özellikle gıda, inşaat malzemeleri ve temel tüketim ürünleri ihracatını ciddi şekilde etkiledi. Türk ihracatçılar, artan vergilerle birlikte Suriye pazarındaki rekabet şansını kaybederken, Suriye halkı da yüksek vergiler nedeniyle artan fiyatlarla karşı karşıya kaldı.

İhracatçılar endişeli, halk enflasyon kıskacında

Uzmanlar, Suriye’de alınan bu kararın hem Türkiye ile ticareti hem de bölge halkının yaşam standardını olumsuz etkileyeceğini belirtti. Ekonomist İris Cibre, “Bu karar, sadece ticareti değil, Suriye’nin ekonomik istikrarını da baltalayabilir. Türkiye’nin bu süreçte Suriye’de düşündüğümüz kadar etkili olmadığını mı görüyoruz?” diyerek kararın arka planındaki siyasi boyuta dikkat çekti.

Sınır kapılarında kaos

Kararın ardından Cilvegözü ve diğer sınır kapılarında uzun tır kuyrukları oluştu. Gümrük işlemlerinin yavaşlaması ve artan vergiler, ihracatçılar için maliyetleri katladı. Sektör temsilcileri, sorunun çözülmemesi durumunda Türkiye’nin önemli bir ticaret ortağı olan Suriye pazarını tamamen kaybedebileceğinden endişe ediyor.

Türkiye etkin değil mi?

Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan Güneydoğu Anadolu Hububat Bakliyat Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Celal Kadooğlu, kararın Suriye halkını derin bir enflasyonla karşı karşıya bırakacağını belirtti. Kadooğlu şunları söyledi:

“Bütün sektörlerimizi kapsayan bu sorunun çözümü için üzerimize düşenleri yapmaya çalışıyor ve bu krizin derinleşmeden çözümü için ilgili bakanlıklarımızla sürekli temaslarımızı sürdürüyoruz. Bu karar Suriyeli vatandaşların derin bir enflasyonla karşılaşması ve alım güçlerinin tamamen sıfırlanması anlamına da gelir. Birçok ürüne uygulanan yüksek vergiler ürünlerin üretim maliyetinin bile üç dört katı durumunda. Suriye sınırından ihracatımız bu yüksek gümrük vergileri nedeniyle durma noktasına geldi. Sınırda tırların oluşturduğu kilometrelerce kuyruk bunun en iyi göstergesidir. Gerek Dışişleri Bakanlığımız gerekse Ticaret Bakanlığımızın bu sorunun ivedi bir şekilde çözümü için Suriye’de kurulan geçici hükümet yetkilileriyle temaslarının olumlu sonuçlanacağına inanıyoruz.”

Ekonomist İris Cibre ise sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, bu gelişmenin sadece ekonomik değil, aynı zamanda siyasi sonuçlar taşıdığını vurguladı. Cibre, şu değerlendirmede bulundu:

“Bu ciddi bir haber. Suriye Türkiye’ye gümrük vergilerini 300-500% oranında artırdı. Yıllık ihracatımız ortalama 2 MLR USD. Siyaseten bu kararın bu ortamda alınmış olması aslında Suriye’de zannettiğimiz kadar etkin olmadığımızı mı gösteriyor?”

Suriye ve Türkiye arasında beklenmedik ticaret krizi: Suriye Gümrük Vergisini artırdı yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Kocamaz, Meclis’te düzenlediği basın toplantısında, İsrail’in Gazze’yi işgal edip, Filistin halkını tarumar ettiği dönemden itibaren Türkiye-İsrail ticaretinin tartışma konusu olduğunu belirtti.

İktidar mensuplarının İsrail’le ticaretin durdurulduğunu söylediklerini ve kendilerini yalancılıkla suçladıklarını ifade eden Kocamaz, “Her ne kadar inkar edilse de İsrail’le ticaret devam ediyor.” dedi.

Kocamaz, geçen yıl eylül ayında 14 milyon dolar olan Filistin’e ihracatın bu yıl 10 kattan fazla arttığını söyledi.

“2024 yılında Filistin’e ihraç edilen 40 milyon 644 bin 681 liralık güzellik, makyaj ve cilt bakımı malzemelerini Filistinli kadınlar enkazlar altında can mücadelesi verirken mi kullanacak?” diyen Kocamaz, Filistin’e toplam ihracattaki artışın rekor kırdığını, demir-çelik ihracatının arttığını belirtti.

İsrail’le Filistin’deki bazı firmalar üzerinden ticaretin devam ettiğini savunan Kocamaz, şunları kaydetti:

“2 gün önce bir duyum aldık. İsrail’in Hayfa Limanı’ndan kalkan bir geminin Mersin Limanı’na doğru rota çizerek hareket ettiğini öğrendik. Geminin Kamerun bandıralı bir gemi olduğunu, isminin Altay olduğunu belirtmiştik. Bu gemiyi takip ettik ve Hayfa Limanı’ndan çıktığı anda bir paylaşımda bulunmuştum. Gemi, pazar günü Mersin Limanı’na geldi. Ticaret Bakanı ve ülke yetkililerine seslenmek istiyorum. Her defasında İsrail’le ticareti durdurduğunuzu ifade ediyordunuz. Sizden bu geminin hangi amaçla Mersin Limanı’na geldiğini ve yük olarak neler getirdiğini görselleriyle birlikte Türk halkıyla paylaşmanızı bekliyoruz. Paylaşın ki ticaret konusundaki İsrail’le ilişkilerin devam edip etmediğini yüce Türk milleti de görmüş olsun.”

İYİ Parti’den israil çıkışı: ‘Ticaret devam ediyor’ diyerek o limanı işaret etti yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Soykırımcı İsrail’in 1 yılı aşkın süredir Gazze Şeridi’ne yönelik katliamları devam ediyor. Dünya üzerinde birçok insan tarafından İsrail menşeli ürünler boykot edilirken, Ak Parti iktidarı “İsrail ile ticareti kestik” demesine rağmen ticareti kesmediği belgelerle ortaya kondu. Türkiye İhracatçılar Meclisi ve TÜİK verilerine göre; son 9 ayda Türkiye’nin Filistin’le ihracatı yüzde 35 bin arttı. Ticaret Bakanı Ömer Bolat “Demir, dikenli tel, kimyasal ürün, makyaj malzemesi gibi malzemeler, Filistin’in ihtiyaçlarını karşılamak için gönderiliyor” dedi. Ancak resmi belgeler tam tersini ortaya koyuyor.

“6 ay önce Filistin’e çelik ihracatı 23 bin dolar iken, Eylül itibariyle 48 milyon dolara ulaştı”

Gazeteci Feyza Nur Çalıkoğlu’nun aktardığına göre 6 ay önce Filistin’e olan çelik ihracatı 23 bin dolar iken, Eylül itibariyle 48 milyon dolara ulaştığını söyledi. Çalıkoğlu’nun sözleri şu şekilde:

“TİM verilerine göre 6 ay önce Filistin’e çelik ihracatı 23 bin dolar iken, Eylül itibariyle bu oran 48 milyon dolara ulaştı. Filistin’de endüstri devrimi mi başladı? İsrail’in en büyük silah tedarikçisi ve İsrail bandıralı ZIM şirketine ait gemilerin İstanbul, İzmit, Mersin limanlarından Hayfa’ya yoğun seferleri devam ediyor. Art arda kalkan gemiler İsrail üzerinden mi Filistin’e gidiyor? İnsanların açlıktan öldüğü Filistin’e TİM verilerine göre, 12 milyon dolarlık bakliyat ihracatı yapıldı. Peki İsrail medyası Gazze’ye giden yardımları dahi ‘HAMAS’a destek’ olarak görüp ulaşımı engellediğini yazarken Filistin’e giden bunca malzemeye engel olmuyor mu? TÜİK verilerine göre 2023 Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında 202 dolarlık makyaj malzemesi ihracatı yapılırken, 2024’ün aynı aylarında bu rakam 716 bin dolara ulaşmış. Soykırıma maruz kalan bir ülkenin makyaj malzemesine ihtiyacı var mıdır? Ticaret Bakanı Bolat, ‘Gümrüklerimiz İsrail’e kapalıdır” derken, transfer noktası Hayfa olan konteynerlerin Türkiye limanlarındaki aralıksız sevkiyatlarının gerekçesi nedir? ”

Cevap bekleyen onlarca soru

TİM verilere göre; Türkiye ve Filistin arasında Ekim 2023’te 12 milyon doları aşan ihracat, Ekim 2024’te yüzde 672 artışla ile 95 milyon dolara çıktı. Yılın başından bu yana yapılan ihracat da yüzde 542,5 artışla 103 milyondan 661 milyon dolara ulaştı. Son günlerde başta İstanbul, İzmit, Mersin gibi şehirler olmak üzere ülkemizin çeşitli bölgelerinde görülen Siyonist İsrailli ZIM şirketine ait konteyner tırları ve yük gemileri ise, ticaretin kesilmediğine dair iddiaları ortaya çıkardı. Ticaret Bakanı Ömer Bolat, kamuoyundan gelen tepkiler artınca yine ticaretin tamamen bittiğini; gümrüklerin İsrail’e kapalı olduğunu açıkladı. Türkiye’deki limanlardan kalkan gemileri ve ZIM konteynerleriyle alakalı hiçbir detay vermeyen Bolat, Türkiye’den Filistin’e demir, dikenli tel, kimyasal ürün, makyaj malzemesi gibi malzemelerin halkın ihtiyaçlarının karşılamak amacıyla gönderildiğini belirtti.

İsrail ile ticareti sürdüren şirketlere yaptırım uygulanmadı

MÜSİAD üyesi İÇDAŞ başta olmak üzere katil İsrail Devleti ile ticareti sürdüren özel şirketlere hiçbir yaptırım uygulanmadı. TÜSİAD üyesi Zorlu Holding’in İsrail’deki üç elektrik santraline dokunulmadı. İsrail limanlarında ithalat şirketi olan Filistinli tüccarlar bile, Tel Aviv’in kendine ait olmayan hiçbir şirkete ticaret hakkı tanımadığını söyledi. Türkiye İhracatçılar Meclisi’nin ve TÜİK’in verilerine göre; son 9 ayda Türkiye’nin Filistin’le ihracatı yüzde 35 bin artmış durumda. Filistin’e gönderilen ürünler ise; çelik, dikenli tel, makyaj malzemesi, mermer gibi ürünler olduğu anlaşıldı. Bu ürünlerin, türlü zorluklarla yaşamaya çalışan Filistinliler için pek de gerekli olmadığı aşikar.

Soykırımcı İsrail’le ticaret devam ediyor! Belgesi var ama izahı yok! yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

İşgalci İsrail’in Gazze’de kadın, çocuk demeden aylardır masum sivillere yönelik katliamları devam ederken geçtiğimiz günlerde Ticaret Bakanlığı, İsrail ile tüm ticari ilişkilerin tamamen sonlandırıldığını duyurmuştu. Ancak gemi trafiğine bakıldığında hala İsrail’e gemilerin gittiği açıkça görülürken, kamuoyu konuyla ilgili Ticaret Bakanlığı’ndan açıklama bekliyor.

‘Gemi trafiğinde hala İsrail’e gemiler gittiği görülüyor’
7 Ekim’den bu yana Gazze’de masum sivilleri katleden soykırımcı İsrail’e tepkiler dinmiyor. Son olarak sivillerin sığındığı Refah kentindeki çadır kenti hedef alan işgalci siyonistler onlarca masumu katletti. Türkiye, İsrail’in katliamlarına tepki olarak tüm ticari faaliyetlerini durdurmuştu. Yeniden Refah Partisi Gençlik Kolları Başkanı Melih Güner ise sosyal medya hesabından hala İsrail’e gemilerin gittiğini ifade ederek, “Gemi trafiğine baktığımızda hala İsrail’e gemiler gitmeye devam ediyor. Hem de yolda rota değişimi olarak gösterilmeden direkt Hafia” ifadelerini kullandı.

‘Türkiye’den kalkan gemiler, İsrail’e gitmeye devam ediyor’ yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.