https://zerowasteday.zerowastefoundation.com.tr/ adresinden yayın hayatına başlayan platform; sıfır atık yaklaşımını çevresel, ekonomik ve sosyal boyutlarıyla ele alan, politika yapıcılardan gençlere, özel sektörden yerel yönetimlere kadar geniş bir paydaş yelpazesine hitap eden bütüncül bir dijital referans merkezi olarak tasarlandı.

Bu platform, yalnızca bilgilendirme amaçlı bir web sitesi değil; küresel ölçekte davranış değişikliği, politika uyumu ve sistemsel dönüşümü destekleyen stratejik bir dijital etkileşim alanı niteliği taşıyor.

30 MART: KÜRESEL ÖLÇEKTE TARİHÎ BİR KARAR

30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü, Sıfır Atık Hareketi’nin kurucusu, Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı ve Sıfır Atık Vakfı Onursal Başkanı Emine Erdoğan Hanımefendi’nin güçlü vizyonu ve öncülüğünde şekillenen küresel bir sürecin somut çıktısıdır.

Türkiye’nin ana sunuculuğunda 14 Aralık 2022 tarihinde Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda kabul edilen karar ile 30 Mart’ın “Uluslararası Sıfır Atık Günü” ilan edilmesi, sürdürülebilirlik tarihinde önemli bir dönüm noktası olarak kayda geçmiştir.

Bu karar; atık krizinin yalnızca çevresel bir sorun değil, aynı zamanda kalkınma, kaynak güvenliği ve iklim politikalarıyla doğrudan bağlantılı küresel bir mesele olduğunu teyit eden güçlü bir diplomatik kazanım niteliği taşımaktadır.

KAPSAMLI İÇERİK MİMARİSİ İLE BİLGİ, ÇÖZÜM VE EYLEM ODAKLI YAKLAŞIM

Sıfır Atık Vakfı tarafından geliştirilen platform; atık oluşumunun kaynağında önlenmesi, doğal kaynakların korunması ve döngüsel ekonomi temelli üretim-tüketim modellerinin yaygınlaştırılması başlıklarında kapsamlı bir içerik mimarisi sunmaktadır.

Platformun misyon ve vizyon bölümleri; sıfır atık yaklaşımını yalnızca atık yönetimi çerçevesinde değil, sürdürülebilir kalkınma paradigmasının temel bileşeni olarak konumlandırmaktadır. Çevresel etkilerin azaltılması, ekonomik verimlilik ve sosyal sorumluluk ilkeleri birlikte ele alınarak bütüncül bir çerçeve sunulmaktadır.

“Çözümler” başlığı altında;

• Doğadan ilham alan tasarım yaklaşımları
• Atık oluşumunu kaynağında azaltan üretim modelleri
• Döngüsel ekonomi temelli inovatif hammadde alternatifleri
• Geri dönüştürülebilir ve yeniden kullanılabilir ürün sistemleri

“Doğal”, “geri dönüşüm” ve “inovatif” kategorilerinde detaylandırılarak kullanıcılarla buluşturulmaktadır. Bu içerikler, özellikle üretici sektörler ve girişimciler için politika uyumlu ve uygulamaya dönük bir referans kaynağı niteliği taşımaktadır.

“Atık türlerini tanıyın” bölümü ise; farklı atık kategorilerini bilimsel veriler ışığında ele alarak kaynağında ayrıştırmanın kritik rolünü vurgulamaktadır. Günlük yaşamda karşılaşılan atık türlerinin doğru sınıflandırılması ve yönetimi konusunda temel bilgi sunularak, bireysel farkındalık ile sistemsel etki arasında güçlü bir bağ kurulmaktadır.

“SENİN ROLÜN HANGİSİ?”: DÖNÜŞÜMÜN ÇOK PAYDAŞLI HARİTASI

Platformun öne çıkan bölümlerinden biri olan “Senin Rolün Hangisi?” başlığı, sıfır atık yaklaşımını bir çevre politikası olmanın ötesinde bir yaşam biçimi ve yönetişim modeli olarak konumlandırmaktadır.

Bu bölümde;

• Bireyler
• Gençler
• Özel sektör temsilcileri
• Yerel yönetimler
• Atık yönetimi sektörü
• Akademi ve sivil toplum

gibi farklı paydaşlara özel içerikler sunularak, herkesin bu dönüşümde üstlenebileceği rol net biçimde tanımlanmaktadır.

Dünya genelinde her yıl 2,1 ila 2,3 milyar ton arasında kentsel atık üretildiği, Birleşmiş Milletler Çevre Programı projeksiyonlarına göre bu miktarın mevcut eğilimler devam ederse 2050 yılına kadar 3,8 milyar tona ulaşabileceği öngörülmektedir. Veriler, evsel düzeyde gerçekleştirilecek iyileştirmelerin küresel atık artış hızını %30–40 oranında yavaşlatabileceğini ortaya koymaktadır. Bu çerçevede platform, bireysel tercihlerdeki dönüşümün makro düzeyde sistemsel değişimin temelini oluşturduğunu güçlü şekilde vurgulamaktadır.

KÜRESEL YANKILAR: DENEYİM, VERİ VE İLHAM

“Küresel Yankılar” bölümü; dünyanın farklı coğrafyalarından iyi uygulama örneklerini, liderlerin mesajlarını ve saha deneyimlerini bir araya getirmektedir.

Bu içerik yapısı; yalnızca bilgi paylaşımı değil, aynı zamanda ülkeler arası öğrenme ve politika transferi açısından da değerli bir zemin oluşturmaktadır.

Ayrıca, Birleşmiş Milletler Çevre Programı’nın güncel gıda atığı verileri ve küresel eğilim analizleri platform üzerinden erişime sunularak, karar alma süreçlerinin bilimsel temelde güçlendirilmesi hedeflenmektedir. Bu yönüyle web sitesi; farkındalık üretmenin ötesine geçerek veri odaklı bir bilinçlendirme ve yönlendirme aracı olarak konumlanmaktadır.

2026 TEMASI: “GIDA ATIĞI” – TARLADAN SOFRAYA SORUMLULUK

2026 yılı Uluslararası Sıfır Atık Günü teması “Gıda Atığı” olarak belirlenmiştir. “Tarladan Sofraya: Önle, Azalt, Dönüştür” yaklaşımı çerçevesinde yürütülecek çalışmalarla;

• Gıda kayıp ve atıklarının önlenmesi
• Tedarik zincirinde verimlilik artışı
• Adil ve sürdürülebilir gıda sistemlerinin desteklenmesi
• Paydaşlar arası iş birliklerinin güçlendirilmesi

hedeflenmektedir.

Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin 30 Mart 2023 tarihinde Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda düzenlenen Sıfır Atık Özel Oturumu’nda ifade ettiği: “İnsanlık olarak ya hep birlikte kazanacağımız ya da hep birlikte kaybedeceğimiz bu denklemde topyekûn ve hemen bugün harekete geçmek mecburiyetindeyiz.” sözleri, bu yıl yürütülecek çalışmaların temel motivasyonunu oluşturmaktadır.

COP31 SÜRECİYLE ENTEGRE KÜRESEL EYLEM

Sıfır Atık Vakfı, Uluslararası Sıfır Atık Günü kapsamında yürüttüğü faaliyetleri yaklaşan COP31 süreciyle entegre bir çerçevede ele almaktadır.

İklim diplomasisinin giderek merkezî başlıklarından biri haline gelen sıfır atık yaklaşımı; sera gazı emisyonlarının azaltılması, kaynak verimliliği ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşılması açısından kritik bir araç olarak değerlendirilmektedir.

Bu doğrultuda Vakıf;

• Ulusal ve uluslararası iş birliklerini güçlendirmeyi,
• Çok paydaşlı yönetişim modelini yaygınlaştırmayı,
• Politika, veri ve uygulama arasındaki eşgüdümü artırmayı

amaçlamaktadır.

Web sitesi bu stratejik çerçevenin dijital merkezi olarak; bilgi, etkileşim ve eylemi bir araya getiren bütüncül bir platform işlevi görmektedir.

ORTAK GELECEK İÇİN DÖNÜŞÜMÜN PARÇASI OL

Sıfır Atık Vakfı, 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü öncesinde tüm bireyleri, kurumları, karar alıcıları ve özel sektör temsilcilerini bu küresel dönüşümün aktif bir parçası olmaya davet etmektedir. Sıfır atık yaklaşımı; yalnızca atık miktarını azaltmayı değil, üretim ve tüketim alışkanlıklarını yeniden tanımlayan köklü bir paradigma değişimini ifade etmektedir. Yeni dijital platform, bu dönüşümün bilgi altyapısını güçlendiren, katılımı teşvik eden ve ortak geleceğe yönelik kolektif sorumluluğu pekiştiren stratejik bir adım olarak kamuoyunun hizmetine sunulmuştur.

Sıfır Atık Vakfı’ndan 30 Mart’a özel dijital platform! yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

YAPAY ZEKAYA VERİLEN KOMUT SONUCU ETKİLER

OpenAI’nin ChatGPT’si ve Google Gemini gibi büyük dil modelleri (LLM’ler) olarak adlandırılan üretken yapay zeka modelleriyle birlikte kullanılan prompt mühendisliği, en basit tanımıyla yapay zekaya doğru, açık ve etkili bir şekilde komutlar (prompt) verilmesi anlamına gelir. Yapay zeka sistemleri kendilerine verilen talimatlara göre çalıştığı için, sorunun nasıl sorulduğu alınan cevabın kalitesini doğrudan belirler. Yapay zeka aslında güçlü bir araçtır, ancak nasıl kullandığınız sonucu belirler. “Belirsiz bir komut, belirsiz bir sonuca yol açar” konusunda hemfikirdir.

HAYATIN HER ALANINDA KULLANILIYOR

Prompt mühendisliği artık sadece yazılım mühendislerinin veya veri bilimcilerinin uzmanlık alanı olmaktan çıktı. Kullanıcıların günlük yaşamın neredeyse her alanında yapay zekadan faydalanması, kendine özgü ve vazgeçilmez bir yer edinmesine neden oldu.

Çeşitli kullanım alanları:

İş hayatında e-posta yazımı, rapor özetleme ve sunum hazırlama gibi süreçlerde kullanıcılara zaman kazandırıyor ve iş yüklerinin bir bölümünü bölüşüyor.

Eğitim alanında öğrenciler tarafından kullanımı özellikle dikkat çekiyor. Ödev yapımından kaynak taramasına, karmaşık konuları daha basit bir şekilde açıklamasından yabancı dil öğrenimine kadar öğrencilerin eğitim hayatında başat yardımcılarından biri haline geldi.

Kişisel hayatta yemek tariflerinden seyahat planlarına, ev tasarımlarından bankaların mobil uygulamaları üzerinden chatbot hizmetine kadar birçok alanda pratik çözümler sunuyor.

İçerik üreticileri için mentor haline gelen yapay zeka teknolojileri; içerik oluşturma konusunda önerilerden sosyal medya metinlerine, blog yazılarından içeriğin analizine kadar fikir kaynağı görevi görüyor.

KALİTELİ SONUÇ İÇİN KALİTELİ PROMPT

“Bana hikaye yaz” gibi genel bir komut yerine, “dört-altı yaş arası çocuklar için ormanda hayvanların uyum içinde yaşadığı kısa, eğlendirici bir hikaye hazırla” gibi net bir talimat, istediğiniz doğru sonuca ulaşmanızda size yardımcı olacaktır.

Uzmanlara göre etkili metin yazma becerisi yakın gelecekte temel dijital becerilerden biri olarak kabul edilecek ve etkili metinler yazabilen kişiler; daha hızlı ve doğru sonuçlar, iş verimliliğinde kalitenin yükselmesi ve stratejik ortaklık, eğitim alanında iyi bir mentor, ticarette avantaj gibi pek çok alanda faydalanabilecek.

DOĞRU KULLANMANIN BEŞ KURALI

Etkili bir yapay zeka kullanıcısı olmak, günlük yaşantınızda aktif ve verimli bir şekilde kullanabilmek için bazı temel ilkeler öne çıkmaktadır:

Açık ve net olun: Ne istediğinizi açıkça belirtin.

Bağlam sağlayın: Hedef kitle, amaç ve ton gibi ayrıntıları ekleyin; aklınızdaki soruya doğru yanıt alabilmek için olabildiğince detaylandırın.

Adım adım rehberlik edin: Gerekirse süreci parçalara ayırın, konuştukça yeni promptlar verin.

Rolleri tanımlayın: Daha yüksek kaliteli içerik elde etmek için yapay zekaya uzman olarak yanıt vermesini söyleyin.

Sınırları belirleyin: Format, kelime sınırı, yazım tarzı (resmi dil), kaynak bağlantısı gibi sınırlamalarla almak istediğiniz sonucu belli bir çerçevede isteyin.

GELECEĞİN DİLİ OLACAK

Teknoloji dünyasında hızla yayılan prompt mühendisliği, yapay zeka ile etkili iletişimin temel bir unsuru haline geldi. Uzmanlar, bu becerinin önümüzdeki yıllarda “yeni nesil dijital okuryazarlık” olarak kabul edileceğini belirtiyor. Fakat yapay zeka tarafından verilen her yanıtın doğru olduğunu kabul edemeyiz. Yapay zeka bazı durumlarda yanlış bilgi verebilir veya verilen bilgi güncel olmayabilir. Kısacası, yapay zekâ ile nasıl konuşulacağını bilmek ve doğruluğunu kontrol etmek, onu kullanmak kadar kritik bir beceri haline geliyor.

Yapay zekanın anahtarı: Prompt mühendisliği! Etkili kullanma rehberi yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Modern savaşın doğası hızla değişiyor ve yapay zeka altyapısı artık doğrudan hedef haline geliyor. Özellikle veri merkezleri, yalnızca teknoloji şirketlerinin değil; askeri operasyonların, istihbarat analizlerinin ve hedefleme sistemlerinin de çalıştığı kritik merkezler olarak görülüyor. Bu nedenle savaşlarda klasik askeri üslerin yanında bu dijital altyapılar da vurulabilir hedefler arasında yer almaya başladı. Büyük teknoloji şirketlerinin sağladığı bulut hizmetleri ve veri işleme kapasitesi, fiilen savunma sistemlerinin parçası haline geldiği için bu şirketlere ait tesisler de meşru hedef olarak görülmeye başlanıyor. Bu da savaşın yalnızca cephede değil, küresel internet ve ekonomi altyapısı üzerinden yürütüldüğü yeni bir döneme işaret ediyor.

İRAN’DAN MODERN SAVAŞA MODERN HAMLE!

ABD ve İsrail’in İran’a karşı ortak saldırıya geçmesinden üç gün sonra, İran Devrim Muhafızları Ordusu, Orta Doğu genelindeki bulut bilişim sistemlerini sağlayan Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn’deki Amazon’a ait veri merkezlerine karşı İHA’larla saldırdı. Amazon’a göre saldırı, “yapısal hasara yol açtı, altyapımıza elektrik tedarikini aksattı ve bazı durumlarda ek su hasarına neden olan yangın söndürme faaliyetlerini gerektirdi” bu durum bölge genelinde kesintilere neden oldu.

İran devlet televizyonuna göre saldırının amacı, bölge halklarının market alışverişi yapmasını veya sosyal medya kullanımını engellemek değildi. “Bu merkezlerin düşmanın askeri ve istihbarat faaliyetlerinin desteklemedeki rolünü” vurgulamaktı.

AMAZON İLK VE SON OLMAYACAK

Gerçekleştirilen saldırıda sadece Amazon’un hedef alınmasına rağmen Tasnimnews sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda; Microsoft, Google, IBM, NVIDIA ve Oracle’ın da İran’ın hedefleri arasında olduğunu şu cümlelerle belirtti: “Düşmanın teknolojik altyapısı; İran’ın bölgedeki yeni hedefleri” ifadelerine yer verdi. İran’ın İHA’larla vurduğu Amazon’a ait tesisin askeri mi, yoksa sivil mi yoksa her iki amaçla da mı kullanıldığı henüz bilinmiyor. Ancak Google ve Facebook’un ana şirketi olan META’nın, ABD’nin sivil ayırmaksızın yıkıcı gücü olan Pentagon’un ortağı olması bu tesisleri silah üreten tesislerle aynı konuma yerleştiriyor. Fakat bir tesise saldırmak bulut sistemini çökertmiyor. Bu sistem, dünyanın dört bir yanına dağılmış bir ağ olarak faaliyetlerine devam ediyor.

ASKERİ TESİSE HİZMET EDERSE HUKUK FARKLI İŞLER

Lahey’deki Asser Uluslararası ve Avrupa Hukuku Enstitüsü’nde avukat olan León Castellanos-Jankiewicz, “Hukuk, söz konusu tesisin, belirli bir anda, çatışmanın taraflarından birinin askeri operasyonlarına gerçekten hizmet edip etmediğine ve saldırgana somut ve kesin bir avantaj sağlayıp sağlamadığına bağlıdır” diye açıkladı.

Harvard Hukuk Fakültesi’nde uluslararası hukuk uzmanı olan Ioannis Kalpouzos, “Sadece veya ağırlıklı olarak askeri uygulamalar için kullanılan bir veri merkezi hedef alınabilir”, “Pentagon’un JWCC”sini (Ortak Savaş Bulut Yeteneği) destekleyen bir merkez de bu kategoriye giriyor” şeklinde konuştu. Bir öğrencinin ödevi de savunma sistemlerine ait bir projede aynı bulutta saklanıyor bu yüzden, nükleer silahlar mı yok yapay zeka mı daha yıkıcı bir güce sahip tartışma konusu olarak gündemde yerini koruyor.

İSRAİL DÜNYA DEVLERİYLE ANLAŞMA İMZALADI

Amazon ve Google’ın 2021 yılında İsrail ile imzaladığı Nimbus Projesi, sivil kurumlar ve Savunma Bakanlığı’nın yanı sıra devlete ait silah şirketleri de dahil olmak üzere bulut bilişim hizmetleri sağlıyor. Yaklaşık 1,2 milyara dolara mal olan anlaşmanın amacı, İsrail devlet kurumları ve savunma yapıları için ortak bir bulut sistemi kurmak.

ASKERİ VE SİVİL SİSTEMLER AYRILMALI

Jankiewicz, The Intercept’e verdiği demeçte, “Bir veri merkezi, sivil hizmetlerin yanı sıra askeri verileri veya yetenekleri de barındıran, sözde ‘çift kullanımlı’ bir nesne olarak işlev gördüğünde, durum hukuki açıdan daha karmaşık hale geliyor”, “Bir tesisin askeri faaliyete etkin bir katkı sağladığı tespit edildiğinde, baskın hukuki görüşe göre, tüm fiziksel nesne askeri hedef olarak nitelendirilebilir” ifadelerini kullandı.

SİLAH TESİSİNDEN FARKI YOK

Artık yapay zeka araçları tartışmalı bir şekilde silah olarak kullanılıyorsa, bu tesisleri silah fabrikası olarak görebiliriz. Harvard Hukuk Fakültesi profesörü Kalpouzos, “Eğer tesis şu anda askeri operasyonların yürütülmesinde kullanılan büyük dil modelinin eğitiminde kullanılıyorsa – örneğin, nesne sınıflandırması veya kullanıcı etkileşimi özelliklerinin ince ayarı için – o zaman bu onu hedef alınabilir hale getirebilir” dedi.

ABD ve İsrail, sistematik bir şekilde sivilleri katleden saldırılarında aşırı hassasiyet gösterdikleriyle övünüyor. Gazze’de İsrail’in gerçekleştirdiği soykırım boyunca okul, hastane ve ibadethane gibi sivillerin olduğu, askeri hedef olmaması gereken binaları hedef alması ve ABD’nin kız çocuklarının bulunduğu bir okulu bombalaması ikiyüzlülüklerini gözler önüne seriyor.

Sonuç olarak, yapay zeka çağında savaşın sadece silahlarla değil veri, algoritma ve altyapı üzerinden şekilleniyor. Veri merkezlerine yönelik saldırılar, hem askeri kapasiteyi hem de ekonomik düzeni aynı anda hedef alarak gelecekte çatışmaların çok daha geniş ve karmaşık bir alana yayılacağını gösteriyor.

Yapay zeka modern savaş tekniğini nasıl değiştirdi? Yeni hedef: Sivil ve askeri tesisler yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

 
Türk Telekom Bilgi Teknolojileri Genel Müdür Yardımcısı Gökhan Evren, “Teknoloji birikimimiz ve güçlü altyapımızla Türkiye’nin dijital geleceğini inşa ederken, dünya standartlarına yön veren, sürdürülebilir ve yerli bir dijital ekosistem oluşturma vizyonuyla stratejik çalışmalar yürütüyoruz. Yükselen yeni nesil teknolojiler, günümüzü ve geleceği şekillendirirken artan veri işleme yoğunlukları veri merkezlerindeki dönüşümü beraberinde getiriyor. Türk Telekom olarak sadece kapasite artıran çözümlere değil kapasiteyi en verimli ve sürdürülebilir şekilde yöneten teknolojilere odaklanıyoruz. Tasarımından işletimine tamamen Türk mühendisliğinin imzasını taşıyan SDSS, sunduğu 1.02 – 1.06 rekor PUE (Güç Kullanım Etkinliği) değeriyle sürdürülebilirlik hedeflerimizi desteklerken; yerli Ar-Ge kabiliyetimizin ve inovasyon yetkinliğimizin küresel arenadaki gücünü de bir kez daha kanıtlıyor” dedi. 
 
Türkiye’nin dijital dönüşümüne liderlik eden Türk Telekom, dijital çağın ihtiyaçlarına yönelik sürdürülebilir çözümler üretmeye devam ediyor. Türk Telekom, veri merkezlerinin en büyük maliyet ve elektrik tüketim kalemlerinin başında soğutma operasyonlarında hayata geçirdiği yerli çözümle büyük fark yarattı. Tamamen yerli kaynaklarla geliştirilen SDSS, yapay zekâ, video servisleri ve 5G gibi yenilikçi teknolojilerin yüksek yoğunluklu iş yüklerini en verimli şekilde yönetmek üzere tasarlandı. Türk Telekom’un İstanbul Esenyurt’taki Veri Merkezi’nde 2021 yılından bu yana test edilen sistem, 2026 Ocak ayında Türkiye’de ilk kez canlı işletime alındı. Sunucuların elektriksel olarak yalıtkan ve ısı iletkenliği son derece yüksek sıvılar içerisinde çalıştırılması prensibine dayanan sistem, hava soğutmalı sistemlere oranla 1.600 kata varan verimlilik ve yüzde 80’e ulaşan elektrik tasarrufu sağlıyor. Hava kanalları, yükseltilmiş döşeme ve yüksek hacimli iklimlendirme altyapılarının ortadan kalkması sayesinde beyaz alan ihtiyacını büyük oranda azaltan sistem, rutubet, korozyon, oksitlenme, titreşim ve akustik stres faktörlerinden tamamen arındırılmış çalışma ortamı sayesinde donanım arıza oranlarında iki kata kadar iyileşme imkânı sunuyor. 
 
Türk Telekom Bilgi Teknolojileri Genel Müdür Yardımcısı Gökhan Evren, “Teknoloji birikimimiz ve güçlü altyapımızla Türkiye’nin dijital geleceğini inşa ederken, dünya standartlarına yön veren, sürdürülebilir ve yerli bir dijital ekosistem oluşturma vizyonuyla stratejik çalışmalar yürütüyoruz. Yükselen yeni nesil teknolojiler günümüzü ve geleceği şekillendirirken artan veri işleme yoğunlukları veri merkezlerindeki dönüşümü beraberinde getiriyor.  Türk Telekom olarak veri merkezlerimizde sadece kapasite artıran çözümlere değil kapasiteyi en verimli ve sürdürülebilir şekilde yöneten teknolojilere odaklanıyoruz. Tasarımından işletimine tamamen Türk mühendisliğinin imzasını taşıyan SDSS’i 2021 yılından bu yana test ediyoruz. Ocak ayında Esenyurt Veri Merkezimiz’de canlı işleme alarak Türkiye’de bir ilke imza attık. Geleneksel hava soğutma sistemine oranla verimlilikte ve enerji tasarrufunda büyük fark yaratan bu sistem, mekânsal ve finansal açıdan büyük avantajlar sağlıyor. Fiziksel alan ihtiyacını azaltan bu sistem aynı ölçekteki fiziksel alanda daha fazla sunucu kullanımı ile kapasite artışına olanak tanıyor ve kuru tip dış soğutma yöntemi sayesinde su tüketimini ortadan kaldırarak çevresel etkilerini azaltıyor. Enerji tasarrufu ile karbon salımında doğrudan yüzde 30’lara ulaşan azalma sağlayan SDSS, sunduğu 1.02 – 1.06 rekor PUE (Güç Kullanım Etkinliği) değeriyle sürdürülebilirlik hedeflerimizi desteklerken; yerli Ar-Ge kabiliyetimizin ve inovasyon yetkinliğimizin küresel arenadaki gücünü de bir kez daha kanıtlıyor” dedi.

Türk Telekom veri merkezleri dünya standartlarının ötesinde yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Türk savunma sanayisinin uluslararası alandaki etkinliği her geçen gün artıyor. STM Savunma Teknolojileri, NATO’nun en kritik dijital altyapılarından biri olan INT-CORE projesinde hem modernizasyon hem de yeni yetenek geliştirme sürecini yürütüyor. Şirket, lake diver adı verilen ileri analiz teknolojisiyle askeri karar vericilere büyük veri havuzlarından en kritik bilgileri sunacak sistemi hayata geçiriyor.

MODERNİZASYON SÖZLEŞMESİ İMZALANDI

NATO’daki karar vericiler ve komuta kademesi için haberleşme ve bilgi sistemlerinin, temini, kurulumu ve idamesinden sorumlu NATO İletişim ve Bilgi Ajansı (NCI Agency) ile STM Savunma Teknolojileri Mühendislik ve Ticaret A.Ş., arasında, NATO Integration Core (INT-CORE) Projesi’nin modernizasyonu ve yeni teknolojik alt yapılar kazandırılması için 2024 yılında sözleşme imzalanmıştı.

TÜRK MÜHENDİSLERDEN YENİ YETENEK

NATO’nun bilgi sistemlerini daha etkin bir şekilde çalıştırmak ve karar alma süreçlerini hızlandırmak amacıyla geliştirdiği NATO Integration Core (INT-CORE) projesi ile farklı sistemlerinde gelen bilgiler standart hale getiriliyor ve sahadaki durumsal farkındalığın artmasına katkı sağlanıyor. NATO INT-CORE projesinde, Türk mühendisler tarafından kazandırılacak yenilikler arasında lake diver ön plana çıkıyor. Data Lake adı verilen veri gölü savaş alanındaki farklı sistemlerden gelen büyük hacimli bilgileri bir araya getirirken; lake diver ise bu veriler arasında anlamlı bağlamlar kurarak karar alıcılar için en kritik bilgileri öne çıkarıyor. Lake diver, büyük veri havuzlarında arama, filtreleme ve modelleme yaparak kritik bilgileri haritalar ile askeri karar vericilere sunuyor ve doğru kararların alınmasını sağlıyor.

TÜRK MÜHENDİSLİĞİNİ ULUSLARARASI ARENADA TEMSİL EDİYORUZ

STM Genel Müdürü Özgür Güleryüz, “Güvenlik ve savunma alanında uluslararası başarılarımıza bir yenisini daha eklemekten gurur duyuyoruz. 32 farklı ülkenin üye olduğu ve dünyanın en büyük askeri ittifakı NATO’da çok sayıda farklı bilgi sistemleri mevcut. INT-CORE projesi, NATO’nun farklı bilgi sistemlerini bir arada çalışabilir hale getiren bir teknolojik altyapı. Farklı sistemlerden gelen veriler, standart bir hale getiriliyor. Bu sayede, savaş alanında hangi bilgiye ihtiyaç varsa, doğru zamanda doğru kişilere iletilmesi sağlanıyor. INT-CORE projesinin gelişimi, bakımı ve destek hizmeti için daha önce 5 yıl boyunca mühendislik hizmeti sağladık. Edindiğimiz bu tecrübe ile şimdi de INT-CORE projesine hem modernizasyonu gerçekleştiriyor hem de yeni yetkinlikler kazandırıyoruz. Yeni özellikler arasında, Lake diver da bulunuyor. Lake diver, NATO INT-CORE’da, veri tabanındaki hacimli bilgileri, etkin bir şekilde analiz ederek, karar vericilerin, haritalar üzerinde verileri anlamlandırmasına olanak sağlayacak. Şubat ayında projenin 7. paketinin kabulünü yapacağız. NATO’nun en büyük dijital tatbikatı olan CWIX’te INT-CORE’nin bu yetkinliklerini aktif olarak kullanılmasını sağlıyoruz ve bu yılki tatbikatta da yeni versiyonu kullanacağız. Türk mühendisliğini uluslararası arenada başarıyla temsil etmeye devam edeceğiz.” dedi.

KOMUTA KONTROL SÜREÇLERİ GÜÇLENİYOR

Savaş alanının tamamında durumsal farkındalığı önemli ölçüde destekleyen NATO INT-CORE projesi ile karar vericilere doğru zamanda, doğru bilginin verilmesi sağlanıyor. INT-CORE; komuta kontrol, müşterek resim, muharebe sahası, görev vb. ile ilgili bilgilerin yayılımını desteklemek için komuta kontrol iş süreçlerini içeriyor. NATO Entegrasyon Çekirdeği (INT-CORE), son olarak CWIX 2025 Tatbikatı’nda, bilgi entegrasyonu ve veri gölü (data lake) oluşturmak için aktif olarak kullanıldı. STM ayrıca, 2017-2022 yılları arasında INT-CORE projesinde güncelleme ve bakım hizmeti sağlamıştı. NATO INT-CORE projesi kapsamında, NATO’nun Afgan Görev Ağı Operasyon Merkezi’nde NATO Uluslararası Güvenlik Destek Gücü’nün (ISAF) operasyonel kullanımında olan Integration Core (INT-CORE) yazılımı için 5 yıl süreli bakım ve teknik destek hizmeti sağladı.

BUGÜNÜN DEĞİL GELECEĞİN TEKNOLOJİLERİ

Bugünün değil geleceğin teknolojilerini hedefleyen Türk firması, NATO için daha önce önemli projeleri hayata geçirdi. STM, NATO’nun stratejik seviye hava komuta kontrol ve füze savunma bilgi sistemi olan AirC2IS projesinin teknik çözümünü gerçekleştirerek geliştirme süreçleri içinde aktif olarak yer aldı.

İSTİHBARAT YAZILIMI İHALESİ STM’YE VERİLDİ

NATO’daki karar vericiler ve komuta kademesi için haberleşme ve bilgi sistemlerinin, temini, kurulumu ve idamesinden sorumlu NATO İletişim ve Bilgi Ajansı’nın (NCI Agency); NATO kapsamında istihbaratın yönlendirilmesi, toplanması, işlenmesi ve dağıtılmasına yönelik açtığı iki önemli ihaleyi de STM kazanmıştı. İmzalanan INTEL-FS2 projesi ile NATO’nun istihbarat altyapısı için yazılım geliştirmeye başladı. Çevik yazılım geliştirme yöntemi ile kullanıcıların istekleri doğrultusunda artırımlı olarak geliştirilen istihbarat uygulamaları dünya genelindeki NATO karargâhlarının istihbarat süreçlerini gerçekleştirmek için kullanılacak.

STRATEJİK ŞOKLARA KARŞI KARAR DESTEK

NATO’ya karar destek sistemi alanında 7 ayrı ihracat gerçekleştiren firma, NATO’nun, pandemi, büyük çaplı elektrik kesintisi, siber saldırılar ve insan hareketleri gibi stratejik şokların etkilerinin anlaşılması için geliştirdiği NATO Bütünleşik Elastikiyet Karar Destek Modeli ile stratejik karar destek alanında hizmet sunuyor. Bu model, büyük çaplı, karmaşık problemlerin oluşturacağı etkilerin doğru analizi ve karar vericiler tarafından çizilecek yol haritalarının belirlenmesinde kritik bir rol üstleniyor.

NATO’nun dijital aklı Türk mühendislere emanet yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

AKILLI TELEFON ‘GÜVENİLİR CASUS’

İşgalci İsrail’in hakikati gizlemek için basına yönelik sürdürdüğü saldırılara bir yenisi daha eklendi.  Muhabir Emrah Çakmak ve kameraman Halil Kahraman terör devleti İsrail’in işgalci güçleri tarafından ABD-İsrail ve İran arasında çıkan savaş hakkında Tel Aviv’de yayın yaptığı sırasında gözaltına alındı.

“ŞİFREYİ VERMEDİM”

Çakmak, “Bir de enteresan olan şu, telefonumu benden önce de muhtemelen açmışlar. Nasıl açtılar onu da bilmiyorum. O ismi vermeye çalıştığımda telefonun ekranında arama kısmına ismi yazmadan o isim çıktı. Benim açma iznimi sonrasından bana açar mısın dedi ama ben açtıktan sonra orada ismi gördüm. Telefonum bir şekilde açılmış” şeklinde konuştu.

Telefonunun şifresini İsrail polisiyle paylaşmamasına rağmen polisin telefona erişebilmesi bu cihazların bizi izleyen veya kişisel bilgilerimizi istihbarat servisleriyle paylaşan casuslar oldukları anlamına geliyor.

KATİL NETANYAHU SÖYLEMİŞTİ

Yaşanan olayın arından Ekim 2025 tarihinde İsrail Başbakanı Binyamin Netenyahu ’50 Ülke Bir İsrail’ isimli etkinlikte yaptığı konuşmada, “ Elinizde tuttuğunuz telefonlar aslında, İsrail’in bir parçası” ifadeleri tekrar gündeme geldi.

TELEVİZYON İZLEMEK Mİ, İZLENMEK Mİ?

Oturma odalarımızın başköşesinden yerini alan akıllı televizyonunuzu izlerken izlendiğinizi hiç düşündünüz mü? Televizyon kumandası ile masum bir şekilde kanallar arasında zap yaparken ya da kumandaya bile uzanmadan aplikasyonlar açmak size büyük bir keyif veriyor olabilir ancak akıllı televizyonunuz sizi 7/24 saat izliyor.

Akıllı televizyonlar sizi izlemekle yetinmiyor, cihazı açma kapama alışkanlıklarınızı, coğrafi konumunuzu üreticisine bildiriyor. Samsung, LG ve Sony gibi üreticilerin kullandığı içerik tanımlama özelliği ACR’yi (Automatic Content Recognition) ele almak önemli. ACR cihazlarda genellikle varsayılan olarak açık konumda bulunuyor ve TV’nin ekranındaki görüntüler ile hoparlörden yükselen sesi tanımlamak için küçük veri parçaları toplayıp çeşitli analitik yöntemler kullanılıyor. Siz Playstation gibi harici bir kaynaktan bir şeyler izlerken akıllı televizyonunuz ne izlediğinizi biliyor ve üreticisine bildiriyor. Televizyonunuz sadece açık olduğu zaman değil, fişe takılı olduğu sürece verilerinizi toplayabiliyor.

İstihbarat örgütlerinin akıllı TV’lerin topladığı verilere erişebildiği, cihazın kamerası ve mikrofonlarını kullanarak ortamı dinleyebildiği biliniyor. Kısacası siz televizyon izlediğinizden çok televizyon sizi izliyor.

YEDİKLERİNİZ VE İÇTİKLERİNİZ GÖZLEM ALTINDA!

Akıllı cihazların bu denli hayatımızda yer etmesiyle akıllı buzdolapları da giderek daha fazla eve girmeye başladı. Bu cihazlar, kameralarıyla içeriye hangi meyve ve sebzelerin girdiğini görebiliyor. Tüketim alışkanlıklarınız ve beslenme tarzınız artık buzdolabınızı üreten firmanın elinde bulunuyor.

ELE GEÇİRİLEN VERİLERDEN ÖTESİ: GÜVENLİK!

Yazılım mühendisi Sammy Azdoufali, geçtiğimiz haftalarda yanlışlıkla 7 bin DJI marka robot süpürgenin kontrolünü ele geçirdi. Azdofal’ın amacı, yeni aldığı robot süpürgeyi oyun konsolu Xbox’un kumandasıyla bir aplikasyon kullanarak kontrol etmekti. Bunun için yapay zekâ asistanına bir kod yazmasını söyledi.

Yapay zekâ yardımıyla hazırlanan aplikasyon, Azdoufal’ın robot süpürgesini kontrol etmekle kalmadı 24 ülkede bulunan 7 bin diğer DJI marka elektrikli süpürgenin canlı kamera görüntülerine, mikrofon seslerine, harita verilerine, durum bilgilerine hatta IP adresleri üzerinden robotların bulunduğu evlerin adreslerine bile ulaşabildi. Herhangi bir siber suçlu bu yöntemle evinizi 7/24 izleyebilir.

SADECE SİZİ DEĞİL, VERİLERİNİZİ DE TAŞIYAN OTOMOBİLLER

İsrail basınında yer alan bir habere göre, İsrail’de en az üç istihbarat şirketi, otomobilleri, “hacklemek” için araç geliştiriyor. Geliştirilen araçlardan bazılarının satışına başlandı bile. Verilerinizi toplayan bu araçlara CARINT ( Car Intelligence)  deniliyor. İsrail’in eski başbakanı Ehud Barak ve eski İsrail ordusu siber teknoloji şefi Yaron Rosen tarafından kurulan Toka şirketi bu konuda yaptığı çalışmalarla CARINT yarışında başı çekiyor.

CARINT sektörünün yeni geliştiği sıralarda sektörden şirket hakkında konuşan kaynaklar, araçların multimedya sistemlerine sızabilen, lokasyonunu bulabilen, her hareketini takip edebilen, konuşmaları dinleyebilen ve kameralarına erişebilen bir teknoloji geliştirdiğini ifade etti.

YERİN KULAĞI VAR: AIRFRYER

Evinizde hakkınızda veri toplayabilen bir diğer cihaz ise airfryer. 2024 yılında İngiltere merkezli bir kuruluş tarafında bazı airfryer’ların kullanıcıları hakkında kişisel bilgiler topladığı tespit edildi.

3 farklı marka airfryer test eden kuruluş, cihazların akıllı telefonlar aracılığıyla ses kayıt izni istediği belirtildi. Araştırma, Xiaomi airfryer’larında Facebook ve Tiktok reklam ağına bağlı izleme araçları olduğunu ve kişisel verileri Çin’deki sunuculara gönderdiği tespit edildi.

Akıllı cihazlar daha yaygınlaşacak ve hayatımızda daha fazla yer edecek. Tıpkı George Orwell’ın “1984” adlı kitabından fırlamış gibi gelişmeler duymaya devam edeceğiz.

Dijital gözlem: Akıllı cihazlar her anımızı rapor ediyor yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Gelişen teknolojiyle birlikte hızla tabana yayılan ve geldiğimiz noktada neredeyse her şeye dahil olan yapay zeka harp sahasında da adından sıkça söz ettireceğe benziyor.

ABD Genelkurmayı, İran’a yönelik saldırılarda yapay zekanın yoğun şekilde kullandığını birinci elden doğruladı. İsrail yönetimi de özellikle hassas hedeflerin belirlenmesinde bu teknolojilerden faydalandıklarını söyledi.

Yapay zekanın savaşa doğrudan etkisi ilk kez bu denli net ve kapsamlı. Ancak bu durum kimi soruları da beraberinde getirdi… Örneğin; yapay zeka neleri yapabilecek duruma geldi? Tüm bu süreçleri yapay zekaya bırakmak ne kadar güvenilir? Ya da Türkiye gibi ülkeler yapay zekayı harp sahasında kullanabilecek noktada mı?

Bu soruların yanıtını ve daha fazlasını teknoloji temelli stratejiler konusunda uzman isimlerden biri olan Alper Özbilen ile konuştuk…

YAPAY ZEKA HARP SAHASINDA NASIL BİR ROL OYNUYOR?

Belki de sayfalar dolusu cevabı olan bu soruya herkesin anlayabileceği basitlikte genel bir çerçeve çiziyor Özbilen… Öncelikle yapay zekanın elbette daha önce de özel operasyonlarda, istihbarat süreçlerinde ve farklı silah sistemlerinde kullanıldığını anımsatıyor. Ancak bu kullanım tarzının çoğunlukla platformlar ve ürünler düzeyinde ‘tekil’ kaldığını aktarıyor.

“Örneğin hedef tanıma, insansız araç navigasyonu veya görüntü analizleri gibi alanlarda yapay zeka destekli sistemler kullanılıyordu.” diyor Özbilen. Bugün gördüğümüz değişiminse farklı bir aşamaya işaret ettiğine dikkat çekiyor. “Yapay zeka artık tekil sistemlerin içinde çalışan bir yardımcı teknoloji olmaktan çıkıp genel harekatın koordinasyonunu hızlandıran bir katmana dönüşüyor.” ifadesini kullanıyor.

Daha önce Ukrayna savaşında yapay zeka destekli ürünlerin hem sahada hem de cephe gerisinde yaygın şekilde kullanılmaya başladığını anımsatıyor. Şu anda ise yapay zekanın doğrudan karar verme parametrelerinin merkezine yerleştiğinin ve bu süreçlere görülmemiş bir hız kazandırdığının altını çiziyor.

YAPAY ZEKA ‘DESTEK UNSURU’ OLMAKTAN ÇIKIYOR

Alper Özbilen tam da bu noktada çok değerli bir tanımlama yapıyor ve “Bu nedenle artık ‘yapay zeka destekli savaş’ değil, ‘yapay zeka temelli savaş koşulları konuşulmalı.” diyor. Ardından şöyle devam ediyor:

“Yakın geçmişte istihbarat analiz süreçleri birtakım otomasyon uygulamalarına rağmen yoğun insan emeği ile yapılıyordu. Farklı kaynaklardan alınan bilgiler ve saha raporları yine farklı ekipler tarafından incelenirdi. Bu verilerin tek bir yerde bütünlenerek anlamlı bir tabloya dönüşmesi zaman alırdı. Bugün yapay zeka bu devasa veri havuzunu eş zamanlı tarayıp ilişkilendirerek karar vericilere çok daha hızlı bir tablo sunabiliyor.

Yapay zekanın süreçleri hızlandırması savaşların aynı hızla biteceği anlamına gelmez. Hatta daha önce tecrübe edilmemiş yeni komplikasyonlara ve savaşın genişleme risklerine de yol açabilir.”

YAPAY ZEKA HARP SAHASINDA NELER YAPABİLİR?

Burada meseleyi biraz daha somutlaştırıyor Özbilen… Örneğin yapay zekayla düşmanın mobil füze rampalarının hareket modellemesinin yapılabildiğini kaydediyor. Ya da hava savunma sistemlerinin konuşlanması, askeri tesislerdeki faaliyet yoğunluğu, radar ve elektronik yayınların aktivite değişimleri veyahut komuta-kontrol ağlarının iletişim yoğunluğu gibi son derece stratejik başlıklarda yapay zekanın ciddi roller oynadığına işaret ediyor.

Uydu görüntüleri, insansız araç keşifleri, açık kaynak taramaları ve farklı sensörlerden alınan sinyallerden oluşan büyük veri setleri… Tüm bunlar yapay zekayla analiz edildiğinde hem askeri altyapının haritalandırılması hem de sahadaki değişimlerin izlenmesi çok büyük bir hız kazanıyor.

“Bu durum konvansiyonel savaş içinde yeni bir asimetri üretiyor. Veriyi daha hızlı işleyebilen taraf savaşın temposunu belirleme avantajını elde ediyor.” diyor Özbilen.

“DÖNÜŞÜMÜ DOĞRU OKUYAN ÖNE GEÇECEK”

Elbette yapay zekanın harp sahasında bu denli öne çıkması kimi çekinceleri ve hatta daha açık konuşmak gerekirse ‘korkuları’ da beraberinde getiriyor.

Alper Özbilen’e göre mesele korkmak değil, bu dönüşümü doğru okumak ve ciddiyetle hazırlıklı olmak. Bugün yapay zekanın bir güç çarpanı olduğundan bahsediyor Özbilen ve “Bu çarpan savaşların hızını, karar döngülerini ve istihbarat rekabetini köklü biçimde değiştirmeye devam edecek. Geçmişe benzemeyen bu yeni dönemin hala başındayız.” bilgisini paylaşıyor.

Türkiye’nin de ağ merkezli harp stratejileri kapsamında yapay zeka destek unsurlarından faydalandığı biliniyor.

TÜRKİYE YAPAY ZEKAYI HARP SAHASINDA KULLANABİLİR Mİ?

Hepimizin merak ettiği bu soruya cevap vermeden önce Türk savunma sanayiinde geliştirilen insansız sistemler ve farklı platformların sahip olduğu sensör ağları önemli bir temel oluşturduğundan bahsediyor Özbilen.

Bundan sonraki kritik meseleninse daha farklı olduğunu vurguluyor ve sözlerini şöyle tamamlıyor:

“Burada en temel husus entegrasyon… Hem tekil platformların üzerindeki sensörlerin hem kenar hem de merkezdeki yapay zeka tabanlı analiz ve karar katmanlarına ne kadar hızlı entegre edileceği hususuna çok ciddi kafa yormak şart.

Çünkü geleceğin savaş alanında avantaj sağlayacak olan yalnızca platform sayısı ve çeşitliliği değil… O platformlardan gelen veriyi kim daha hızlı ve isabetli şekilde anlayıp karar mekanizmasına dönüştürebilecek? Bu sorunun yanıtı bize yeni dönemde kimlerin öne çıkacağının da cevabını verecek.”

Silah Sayısı Artık İkinci Planda: Savaşları kimin kazanacağını bu kritik soru belirleyecek yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Gelişen teknolojiyle birlikte hızla tabana yayılan ve geldiğimiz noktada neredeyse her şeye dahil olan yapay zeka harp sahasında da adından sıkça söz ettireceğe benziyor.

ABD Genelkurmayı, İran’a yönelik saldırılarda yapay zekanın yoğun şekilde kullandığını birinci elden doğruladı. İsrail yönetimi de özellikle hassas hedeflerin belirlenmesinde bu teknolojilerden faydalandıklarını söyledi.

Yapay zekanın savaşa doğrudan etkisi ilk kez bu denli net ve kapsamlı. Ancak bu durum kimi soruları da beraberinde getirdi… Örneğin; yapay zeka neleri yapabilecek duruma geldi? Tüm bu süreçleri yapay zekaya bırakmak ne kadar güvenilir? Ya da Türkiye gibi ülkeler yapay zekayı harp sahasında kullanabilecek noktada mı?

Bu soruların yanıtını ve daha fazlasını teknoloji temelli stratejiler konusunda uzman isimlerden biri olan Alper Özbilen ile konuştuk…

YAPAY ZEKA HARP SAHASINDA NASIL BİR ROL OYNUYOR?

Belki de sayfalar dolusu cevabı olan bu soruya herkesin anlayabileceği basitlikte genel bir çerçeve çiziyor Özbilen… Öncelikle yapay zekanın elbette daha önce de özel operasyonlarda, istihbarat süreçlerinde ve farklı silah sistemlerinde kullanıldığını anımsatıyor. Ancak bu kullanım tarzının çoğunlukla platformlar ve ürünler düzeyinde ‘tekil’ kaldığını aktarıyor.

“Örneğin hedef tanıma, insansız araç navigasyonu veya görüntü analizleri gibi alanlarda yapay zeka destekli sistemler kullanılıyordu.” diyor Özbilen. Bugün gördüğümüz değişiminse farklı bir aşamaya işaret ettiğine dikkat çekiyor. “Yapay zeka artık tekil sistemlerin içinde çalışan bir yardımcı teknoloji olmaktan çıkıp genel harekatın koordinasyonunu hızlandıran bir katmana dönüşüyor.” ifadesini kullanıyor.

Daha önce Ukrayna savaşında yapay zeka destekli ürünlerin hem sahada hem de cephe gerisinde yaygın şekilde kullanılmaya başladığını anımsatıyor. Şu anda ise yapay zekanın doğrudan karar verme parametrelerinin merkezine yerleştiğinin ve bu süreçlere görülmemiş bir hız kazandırdığının altını çiziyor.

YAPAY ZEKA ‘DESTEK UNSURU’ OLMAKTAN ÇIKIYOR

Alper Özbilen tam da bu noktada çok değerli bir tanımlama yapıyor ve “Bu nedenle artık ‘yapay zeka destekli savaş’ değil, ‘yapay zeka temelli savaş koşulları konuşulmalı.” diyor. Ardından şöyle devam ediyor:

“Yakın geçmişte istihbarat analiz süreçleri birtakım otomasyon uygulamalarına rağmen yoğun insan emeği ile yapılıyordu. Farklı kaynaklardan alınan bilgiler ve saha raporları yine farklı ekipler tarafından incelenirdi. Bu verilerin tek bir yerde bütünlenerek anlamlı bir tabloya dönüşmesi zaman alırdı. Bugün yapay zeka bu devasa veri havuzunu eş zamanlı tarayıp ilişkilendirerek karar vericilere çok daha hızlı bir tablo sunabiliyor.

Yapay zekanın süreçleri hızlandırması savaşların aynı hızla biteceği anlamına gelmez. Hatta daha önce tecrübe edilmemiş yeni komplikasyonlara ve savaşın genişleme risklerine de yol açabilir.”

YAPAY ZEKA HARP SAHASINDA NELER YAPABİLİR?

Burada meseleyi biraz daha somutlaştırıyor Özbilen… Örneğin yapay zekayla düşmanın mobil füze rampalarının hareket modellemesinin yapılabildiğini kaydediyor. Ya da hava savunma sistemlerinin konuşlanması, askeri tesislerdeki faaliyet yoğunluğu, radar ve elektronik yayınların aktivite değişimleri veyahut komuta-kontrol ağlarının iletişim yoğunluğu gibi son derece stratejik başlıklarda yapay zekanın ciddi roller oynadığına işaret ediyor.

Uydu görüntüleri, insansız araç keşifleri, açık kaynak taramaları ve farklı sensörlerden alınan sinyallerden oluşan büyük veri setleri… Tüm bunlar yapay zekayla analiz edildiğinde hem askeri altyapının haritalandırılması hem de sahadaki değişimlerin izlenmesi çok büyük bir hız kazanıyor.

“Bu durum konvansiyonel savaş içinde yeni bir asimetri üretiyor. Veriyi daha hızlı işleyebilen taraf savaşın temposunu belirleme avantajını elde ediyor.” diyor Özbilen.

“DÖNÜŞÜMÜ DOĞRU OKUYAN ÖNE GEÇECEK”

Elbette yapay zekanın harp sahasında bu denli öne çıkması kimi çekinceleri ve hatta daha açık konuşmak gerekirse ‘korkuları’ da beraberinde getiriyor.

Alper Özbilen’e göre mesele korkmak değil, bu dönüşümü doğru okumak ve ciddiyetle hazırlıklı olmak. Bugün yapay zekanın bir güç çarpanı olduğundan bahsediyor Özbilen ve “Bu çarpan savaşların hızını, karar döngülerini ve istihbarat rekabetini köklü biçimde değiştirmeye devam edecek. Geçmişe benzemeyen bu yeni dönemin hala başındayız.” bilgisini paylaşıyor.

Türkiye’nin de ağ merkezli harp stratejileri kapsamında yapay zeka destek unsurlarından faydalandığı biliniyor.

TÜRKİYE YAPAY ZEKAYI HARP SAHASINDA KULLANABİLİR Mİ?

Hepimizin merak ettiği bu soruya cevap vermeden önce Türk savunma sanayiinde geliştirilen insansız sistemler ve farklı platformların sahip olduğu sensör ağları önemli bir temel oluşturduğundan bahsediyor Özbilen.

Bundan sonraki kritik meseleninse daha farklı olduğunu vurguluyor ve sözlerini şöyle tamamlıyor:

“Burada en temel husus entegrasyon… Hem tekil platformların üzerindeki sensörlerin hem kenar hem de merkezdeki yapay zeka tabanlı analiz ve karar katmanlarına ne kadar hızlı entegre edileceği hususuna çok ciddi kafa yormak şart.

Çünkü geleceğin savaş alanında avantaj sağlayacak olan yalnızca platform sayısı ve çeşitliliği değil… O platformlardan gelen veriyi kim daha hızlı ve isabetli şekilde anlayıp karar mekanizmasına dönüştürebilecek? Bu sorunun yanıtı bize yeni dönemde kimlerin öne çıkacağının da cevabını verecek.”

Silah Sayısı Artık İkinci Planda: Savaşları kimin kazanacağını bu kritik soru belirleyecek yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

“hades_hgs” isimli bir hacker grubu, HGS’nin veri tabanına sızarak milyonlarca araç sahibine ait kişisel ve finansal bilgileri ele geçirdiğini duyurdu. Grubun ele geçirdiği verilerin bir kısmını karanlık ağda (Dark Web) yayımladığı öğrenildi.

Hacker grubu, ele geçirdikleri verilerin 5 milyondan fazla kullanıcıya ait olduğunu iddia ediyor. Saldırı sonrası HGS kullanıcılarının isim, adres, araç plakası gibi kişisel bilgilerinin yanı sıra kredi kartı bilgilerinin de ele geçirildiği ifade ediliyor. Veri ihlalinin boyutu, hem bireysel kullanıcılar hem de ülke çapında dijital güvenlik için endişe yaratmış durumda.

Fidye talebi: 25 bin dolar

“hades_hgs” grubu, siber saldırının ardından 25 bin dolar fidye talep etti. Fidye talebinin karşılanmaması durumunda hackerlar, daha fazla veri yayımlayacaklarını ve “1 milyondan fazla kredi kartı bilgisini herkese açık bir şekilde paylaşacaklarını” belirtti.

Tehdit ve küfür içeren bildirimler

Saldırının ardından, PTT üzerinden HGS etiketi alan milyonlarca kullanıcıya tehdit ve küfür içeren mesajlar gönderildi. Bu durum, saldırının sadece bir güvenlik ihlaliyle sınırlı kalmadığını, aynı zamanda kullanıcıları hedef alan psikolojik bir boyutunun da olduğunu gösteriyor.

Hackerların açıklaması: “Tehdit üzerine bu kararı aldık”

Hacker grubu, Dark Web’de paylaştıkları bir mesajda şu ifadeleri kullandı:

“Aslında verileri paylaşmayı planlamıyorduk, ancak ‘juadis’ adlı bir avukatın bizi tehdit etmesi üzerine bu kararı aldık.”

Hackerlar ayrıca, Anadolu Sigorta’dan da kredi kartı bilgileri ele geçirdiklerini ve bunları yayımlama tehdidinde bulundular.

Henüz resmi bir açıklama yapılmadı

Yaşanan kriz sonrası, HGS yetkilileri ve ilgili kamu kurumlarından henüz bir açıklama gelmedi. Siber saldırının ardından ortaya çıkan bu büyük veri ihlali, yetkililerin acil harekete geçmesini gerektiriyor.

HGS’ye yönelik bu saldırı, Türkiye’de kişisel ve finansal verilerin korunmasındaki eksiklikleri bir kez daha gözler önüne serdi. Uzmanlar, kullanıcıları veri güvenliği konusunda dikkatli olmaya ve şüpheli durumlarda yetkililere başvurmaya çağırıyor.

HGS’de büyük veri ihlali: Milyonlarca kullanıcının bilgileri Dark Web’de paylaşıldı yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.