Samsun Onur Anıtı önünde bir araya gelen Eğitim-İş üyeleri, 23 Nisan’ı ağır ekonomik ve sosyal şartlar altında karşıladıklarını duyurdu. Eğitim-İş Samsun Şubesi Örgütlenme Sekreteri Volkan Altun, 2025 yılında sadece MESEM bünyesinde 85 çocuğun iş cinayetlerinde yaşamını yitirdiğini açıklayarak, “Çocuk bayramında çocuk işçiliğini konuşmak utanç vericidir” dedi.

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılışının 106. yıl dönümünde, Samsun’da sağanak yağmur altında yapılan basın açıklaması, çocukların maruz kaldığı ekonomik ve ideolojik baskıları gündeme taşıdı. Eğitim-İş tarafından paylaşılan veriler, Türkiye’nin çocuk refahı ve eğitim güvenliği konularında alarm verdiğini ortaya koydu.

MESEM VE “İŞ CİNAYETLERİ” İDDİASI

Açıklamada en dikkat çekici başlık, Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) üzerinden yürütülen uygulamalar oldu. Volkan Altun, staj ve mesleki eğitim adı altında çocuk işçiliğinin yasal bir zemine oturtulmaya çalışıldığını savundu: Can Kayıpları: 2025 yılı içerisinde MESEM kapsamında çalışan en az 85 çocuğun iş cinayetlerine kurban gittiği öne sürüldü.

Kayıt Dışı İstihdam: MESEM’e kayıtlı 561 binden fazla öğrencinin yanı sıra, kayıt dışı çalışanlarla birlikte Türkiye’de yaklaşık 3 milyon çocuğun iş yerlerinde çalıştırıldığı ifade edildi.

“AVRUPA’NIN EN YOKSUL ÇOCUĞU TÜRKİYE’DE”

Türkiye’nin çocuk yoksulluğu oranlarında Avrupa lideri olduğunu belirten Altun, sosyal dışlanma oranının %37,6’ya ulaştığını kaydetti. Temel ihtiyaçlarını karşılayamadığı için devlet desteğine muhtaç kalan çocuk sayısının son dört yılda 137 binden 181 bin 202’ye yükselmesi, ekonomik krizin çocuklar üzerindeki doğrudan etkisini kanıtlar nitelikte.

BESLENME ÇANTASI ARTIK “LÜKS”

Eğitim-İş’in verilerine göre, yetersiz beslenme bir halk sağlığı krizine dönüşmüş durumda:

Maliyet Artışı: Nisan ayında beslenme çantası maliyeti bir önceki aya göre %6,15 artış gösterdi.

Asgari Ücret Payı: Bir çocuğun aylık asgari beslenme maliyeti, asgari ücretin %7,27’sine ulaşarak dar gelirli aileler için karşılanamaz bir yük haline geldi.

EĞİTİMDE İDEOLOJİK VE YAPISAL DÖNÜŞÜM ELEŞTİRİSİ

Eğitim sisteminin kamusal niteliğini kaybettiğini savunan Altun, çocukların sadece ekonomik değil, aynı zamanda tarikat ve cemaat bağlantılı yapılar üzerinden ideolojik bir baskı altına alındığını iddia etti. Laik ve bilimsel eğitimden uzaklaşıldığını belirten Altun, eleştirel düşüncenin yerini “biat kültürü”ne bırakmaya başladığı uyarısında bulundu.

2025’te MESEM kapsamında en az 85 çocuk hayatını kaybetti yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Araştırma, Türkiye genelinde 29 ilde 1500 hane ile yapılan anketlerin yanı sıra Şanlıurfa ve İstanbul’da gerçekleştirilen derinlemesine görüşmelerle desteklendi. Elde edilen veriler, çocukların mutluluk seviyelerinden eğitimdeki eşitsizliklere, ekonomik kaygılardan ev içindeki iş yüküne kadar birçok önemli konuyu gözler önüne serdi.

Araştırmaya göre, çocukların yalnızca yüzde 47’si kendini mutlu hissediyor. Bu oran düşük sosyoekonomik statüye sahip çocuklarda yüzde 33’e düşerken, yüksek sosyoekonomik statüde yüzde 64’e çıkıyor. Araştırmacılar, ailelerin sosyoekonomik düzeyinin çocukların mutluluğu üzerinde doğrudan etkili olduğunu vurguluyor.

Ekonomik kaygılar ve çocuk işçiliği

Çocukların dörtte üçü ekonomik sorunlar nedeniyle kaygı yaşarken, yüzde 11’i çalışmak zorunda kalıyor. Bu oran, düşük sosyoekonomik gruplarda yüzde 18’e kadar çıkıyor. Çocukların çalışma nedenleri arasında harçlık çıkarma (%54), aileye destek sağlama (%47) ve meslek öğrenme (%39) öne çıkıyor. Haftalık çalışma saatleri 8-11 arasında değişirken, elde edilen gelir genellikle 2000 TL’nin altında kalıyor.

Eğitimde derinleşen eşitsizlikler

Düşük sosyoekonomik statüye sahip çocukların yüzde 23’ü, kalabalık sınıflar veya yetersiz çalışma ortamı nedeniyle okulda ders öğrenemediklerini ifade ediyor. Bu oran, yüksek sosyoekonomik grupta yüzde 8’e kadar düşüyor. Eğitimine ara vermek zorunda kalan çocukların sadece yüzde 13’ü tekrar okula dönmeyi planlıyor.

Evdeki iş yükü konusunda cinsiyet eşitsizliği dikkat çekiyor. Kız çocuklarının yüzde 79’u sofra kurup kaldırırken, yüzde 50’si bulaşık yıkıyor ve yüzde 26’sı yemek yapıyor. Erkek çocuklar ise bu işlere çok daha az dahil oluyor.

Araştırmaya göre, çocukların yüzde 53’ü doğal afetleri (deprem, orman yangını gibi) en büyük tehdit olarak görüyor. İşsizlik (%49) ve yoksulluk (%45) diğer önemli kaygılar arasında yer alırken, salgın hastalıklar yüzde 33 ile dördüncü sırada geliyor.

Dijital riskler

Çocukların yüzde 80’i dijital araçlarda gizlilik ayarlarını nasıl yapacağını bildiğini söylerken, yüzde 14’ü siber zorbalık veya tacizle karşılaştığını belirtiyor. Araştırma, dijital dünyada risklerin yanı sıra fırsatların da bulunduğunu ortaya koyuyor.

Proje Koordinatörü Prof. Dr. Pınar Uyan Semerci, eğitim sistemindeki sınav baskısının çocukların iyi olma halini olumsuz etkilediğini belirterek, “Eğitim ortamlarının güvenilir ve destekleyici olması büyük önem taşıyor. Çocukların huzurlu bir çocukluk deneyimi yaşamaları için sınav baskısının azaltılması gerekiyor” dedi.

Prof. Dr. Emre Erdoğan ise sosyoekonomik eşitsizliklerin çocukların yaşam koşullarını derinden etkilediğini ifade ederek, daha iyi eğitim ve eşit olanaklara erişim için eşitsizliklerin azaltılmasının şart olduğunu vurguladı.

Dikkat çeken araştırma: Türkiye’de her 4 çocuktan 3’ü ekonomik kaygılarla büyüyor! yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.