Türkiye’de yaşanan yüksek enflasyon ve hız kazanan kira artışları, düşük gelir grubundaki hanelerin harcama alışkanlıklarında köklü bir değişime yol açtı. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerinden derlenen bilgilere göre, en düşük gelir grubunda yer alan hanelerin konut ve kira giderlerinin bütçe içerisindeki payı, 2025 yılı itibarıyla gıda harcamalarını geride bıraktı. Bu gelişmeyle birlikte barınma maliyetleri, son 23 yılın en yüksek seviyesine ulaşmış oldu.

23 YILLIK SÜREÇTE BÜTÇENİN SEYRİ TERSİNE DÖNDÜ
Ekonomim’den Özder Şeyda Uyanık’ın haberine göre; TÜİK verileri, Türkiye’deki gelir gruplarının tüketim harcamalarındaki dağılımın son 23 yılda dikkat çekici bir dönüşüm geçirdiğini ortaya koyuyor. Özellikle en alt yüzde 20’lik gelir grubunun bütçe yapısında gıda ve barınma harcamalarının payı zaman içinde ters yönlü bir hareket sergiledi.

GIDA HARCAMALARININ PAYI GERİLEDİ
2002 Yılı: En alt yüzde 20’lik gelir grubunun toplam bütçesi içinde gıda ve alkolsüz içeceklerin payı yaklaşık yüzde 39 seviyesinde bulunuyordu.

2025 Yılı: Yıllar içinde düşüş gösteren gıda harcamalarının bütçedeki payı, 2025 itibarıyla yüzde 29 seviyesine kadar geriledi.

BARINMA MALİYETLERİ REKOR KIRDI
2002 Yılı: En düşük gelir grubunun bütçesinde konut ve kira harcamalarına ayrılan pay yaklaşık yüzde 28 düzeyindeydi.

2025 Yılı: Barınma maliyetleri rekor bir yükselişle yaklaşık yüzde 39’a ulaştı.

Bu sonuçla birlikte konut ve kira harcamaları, ölçülebilen dönemin en yüksek seviyesine çıkarken, dar gelirli hanelerin bütçesinde ilk kez gıda harcamalarının belirgin şekilde üzerine tırmandı.

EN ALT VE EN ÜST GELİR GRUPLARI ARASINDAKİ MAKAS AÇILIYOR
TÜİK verilerine yansıyan bütçe dağılımı, en alt yüzde 20’lik gelir grubu ile en üst gelir grubu arasındaki harcama farklılıklarını da net bir şekilde gözler önüne serdi.

KONUT VE GIDA HARCAMALARINDAKİ FARKLAR
Konut ve Kira: En yüksek gelir grubunda yer alan hanelerin konut ve kira harcamalarına ayırdığı pay, 2025 yılı itibarıyla yaklaşık yüzde 25 seviyesinde kaldı. Bu oran, dar gelirli kesimin bütçesindeki yüzde 39’luk pay ile karşılaştırıldığında aradaki farkın açıldığını gösterdi.

Gıda: İki gelir grubunun bütçelerinden gıdaya aktardığı oranlar yıllar içinde benzer bir seyir izlese de, yoksul kesimin gıda harcamalarına ayırdığı pay, varlıklı kesimin ayırdığı payın iki katından fazla oldu.

ÜST GELİR GRUBUNUN ULAŞTIRMA VE DİĞER HARCAMALARI
En üst gelir grubunun bütçesinde bazı kalemlerin payı geçen 23 yıllık süreçte artış gösterdi. Bu grupta payını artıran harcamalar konut, ulaştırma, lokanta ve oteller ile eğitim kalemleri oldu.

Ulaştırma: Üst gelir grubunun ulaştırmaya ayırdığı payda büyük bir yükseliş yaşandı. 2025 yılı verilerine göre en üst gelir grubu, bütçesinin dörtte birini (yüzde 25) ulaştırma harcamalarına ayırdı.

SAĞLIK VE EĞİTİME AYRILAN PAY AZALDI
Son yıllarda ivme kazanan kira artışları, düşük gelirli hanelerin temel harcama kalemleri içindeki önceliklerini zorunlu olarak değiştirdi. Gelir dağılımındaki eşitlik üzerindeki baskının arttığı bu tabloda, dar gelirli kesim için barınma giderleri en belirleyici kalem haline geldi.

En alt gelir grubunun 2002 ile 2025 yılları arasındaki harcama kalemleri karşılaştırıldığında, birçok harcamanın bütçedeki payının gerilediği saptandı. Bütçe darlığı ve barınma maliyetlerinin artması sebebiyle özellikle sağlık ve eğitim harcamalarına ayrılan payın çok daha fazla azaldığı dikkat çekti.

Kira giderleri ilk kez gıdayı geride bıraktı yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

ABD ve İsrail’in İran’a saldırmasıyla Orta Doğu’da başlayan savaş, küresel dünyada enerji krizi sorununa neden oldu. Petrol fiyatlarında yaşanan sert yükselişler, gıda fiyatlarını da vurdu. Türkiye’de zaten yüksek seyreden gıda enflasyonuna bir de savaşın yükü eklendi. TÜİK verilerine göre, ocakta yüzde 31.6 seviyesinde olan yıllık gıda enflasyonu, nisan ayında 2.9 puan artışla yüzde 34.5’e yükseldi.

MARUL ŞAMPİYON

Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) verilerinden yola çıkarak dört ay içinde markette fiyatı en çok artan gıda ürünlerini derledi. Buna göre, dört ayda fiyatı en çok artan ürün marul oldu. Ocak ayında markette 35.29 TL olan marulun fiyatı nisanda 80.08 TL’ye yükselerek yüzde 126.27 arttı. Marulu yüzde 71.44 artışla karnabahar takip etti. Karnabaharın fiyatı dört ayda 39.5 TL’den 67.72 TL’ye yükseldi.

Sofraların vazgeçilmezi olan domates ve sivri biber de zamdan nasibini aldı. Domatesin kilosu ocakta 79.97 TL’den markette alıcı bulurken, nisanda fiyatı 126.26 TL’ye çıkarak yüzde 57.88 zamlandı. Sivri biberin kilosu ise yüzde 54.75 zamlanarak 87.85 TL’den 135.95 TL’ye çıktı. Ispanağın kilosu da dört ayda yüzde 57.13 zamlandı. 64 TL’den satılan ıspanağın fiyatı 100 TL’yi geçti.

SOĞAN YÜZDE 40 ZAMLANDI

Yemeklerin olmazsa olmazı kuru soğan ve patates de zamlardan etkilendi. Kuru soğanın kilosu, markette ocak ayında 14.24 TL’ye satılırken, nisan ayında 20 TL’yi geçerek yüzde 40.87 zamlandı. Patatesin kilosu ise 17.31 TL’den 22.26 TL’ye çıkarak yüzde 28.5 artış gösterdi. Yeşil soğan dört ay içinde yüzde 21.6, nohutun kilosu yüzde 21.3, havucun kilosu yüzde 19.1 zamlandı.

Fiyatlar böyle değişti
Marul 80 ➜%126
Karnabahar 68➜% 71
Domates 126➜% 58
Ispanak 101➜% 57
Sivri biber 136➜% 55
Kuru soğan 20➜% 41
Patates 22 ➜%28
Yeşil soğan 61➜% 22
Nohut 90 ➜% 21
Havuç 47 ➜%19

Zam füzeleri çarşıya düştü yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Dr. Fatih Erbakan’DAN EKONOMİ VE AHLAK VURGUSU

Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Dr. Fatih Erbakan bu hafta yaptığı açıklamada Türkiye’de derinleşen geçim sıkıntısına dikkat çekerek, yüksek enflasyon ve artan borçlanma düzeninin aile yapısını tehdit ettiğini söyledi. Erbakan, üretim ekonomisine dönüş çağrısı yaparken “faize dayalı ekonomik sistemin toplumda sosyal çöküşü hızlandırdığını” ifade etti. Emekliler, asgari ücretliler ve gençlerin yaşadığı ekonomik baskının artık sürdürülemez noktaya geldiğini belirten Erbakan, milli kaynak paketleri ve adil paylaşım modeli vurgusu yaptı.

İyi Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu’NDAN İKTİDARA SERT ELEŞTİRİ

İyi Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu ise haftalık grup toplantısında hükümetin ekonomi ve hukuk politikalarını hedef aldı. Dervişoğlu, vatandaşın gündeminin geçim olduğunu belirterek “iktidarın toplumun gerçek sorunlarından koptuğunu” savundu. Özellikle genç işsizliği, hayat pahalılığı ve adalet tartışmaları üzerinden sert mesajlar veren Dervişoğlu, erken seçim çağrısını yineledi.

Saadet Partisi Genel Başkanı Mahmut Arıkan’DAN SOSYAL ADALET ÇAĞRISI

Saadet Partisi Genel Başkanı Mahmut Arıkan yaptığı açıklamada ekonomik krizle birlikte toplumdaki ahlaki ve sosyal çözülmenin arttığını ifade etti. Arıkan, özellikle gençlerin umutsuzluk içerisinde olduğunu belirterek liyakat, adalet ve üretim odaklı yeni bir yönetim anlayışına ihtiyaç olduğunu söyledi. İsraf ekonomisinin sona ermesi gerektiğini belirten Arıkan, sosyal devlet mekanizmalarının güçlendirilmesi çağrısında bulundu.

EKONOMİ

DÖVİZ VE ALTINDA HAREKETLİ HAFTA

Piyasalarda bu hafta döviz ve altın fiyatlarındaki dalgalanma dikkat çekti. Dolar kurunda yaşanan yükseliş piyasaları tedirgin ederken, yatırımcıların güvenli liman olarak altına yöneldiği görüldü. Gram altın yeni rekor seviyeleri test ederken, vatandaşın alım gücündeki erime bir kez daha gündeme geldi. Uzmanlar küresel ekonomik gelişmeler, jeopolitik riskler ve iç piyasadaki belirsizliklerin önümüzdeki süreçte fiyat hareketlerini doğrudan etkileyebileceğini belirtti.

KREDİ KARTI BORÇLARI ALARM VERİYOR

Ekonomi gündeminin bir diğer dikkat çeken başlığı ise kredi kartı kullanımı oldu. Artan yaşam maliyetleri nedeniyle vatandaşların temel ihtiyaçlarını dahi kredi kartlarıyla karşılamaya başladığı belirtilirken, bireysel borçluluk oranındaki yükseliş dikkat çekti. Bankaların takipteki kredi kartı borçlarında artış yaşandığı ifade edilirken, uzmanlar kontrolsüz harcamaların ilerleyen süreçte ciddi ekonomik sorunlara yol açabileceği uyarısında bulundu. Özellikle asgari ödeme tutarlarının yükselmesi ve faiz yükünün artması vatandaş üzerindeki baskıyı daha da artırdı.

ASAYİŞ VE GÜVENLİK

TÜRKİYE GENELİNDE OPERASYON DALGASI

Bu hafta Türkiye genelinde emniyet güçleri tarafından gerçekleştirilen geniş çaplı operasyonlar dikkat çekti. Özellikle organize suç örgütleri, uyuşturucu ticareti, ruhsatsız silahlanma ve dijital dolandırıcılık şebekelerine yönelik yapılan baskınlarda çok sayıda şüpheli gözaltına alındı.

İçişleri Bakanlığı koordinesinde birçok ilde eş zamanlı düzenlenen operasyonlarda, gençleri hedef alan uyuşturucu ağlarına yönelik çalışmalar ön plana çıktı. Güvenlik kaynakları, özellikle sentetik uyuşturucu kullanımındaki artışın son dönemde ciddi risk oluşturduğunu belirtirken, okul çevreleri ve sosyal medya üzerinden yürütülen suç faaliyetlerinin yakın takip altında olduğunu açıkladı.

Siber suçlarla mücadele kapsamında gerçekleştirilen operasyonlarda ise vatandaşları sahte yatırım vaadiyle dolandırdığı iddia edilen şebekelere müdahale edildi. Banka hesapları üzerinden milyonlarca liralık para hareketi tespit edilirken, çok sayıda dijital materyale el konuldu.

Öte yandan büyükşehirlerde düzenlenen silah operasyonlarında ruhsatsız tabanca ve uzun namlulu silahların ele geçirildiği açıklandı. Emniyet birimleri, son dönemde bireysel silahlanmadaki artış ve sosyal medya üzerinden yayılan şiddet içeriklerinin kamu güvenliği açısından tehdit oluşturduğunu belirtti.

Yetkililer tarafından yapılan açıklamalarda, operasyonların temel amacının organize suç yapılarının finans kaynaklarını çökertmek, gençleri uyuşturucu ve suç ağlarından korumak ve kamu düzenini sağlamak olduğu ifade edildi. Türkiye genelinde operasyonların önümüzdeki süreçte de kararlılıkla devam edeceği mesajı verildi.

Millinizam.com Haftanın Panoraması yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın Mart 2026 ödemeler dengesi verilerini açıklamasının ardından ekonomistlerden dikkat çeken değerlendirmeler geldi.

Merkez Bankası verilerine göre cari işlemler hesabı mart ayında 9 milyar 672 milyon dolar açık verdi. Altın ve enerji hariç cari işlemler hesabında da 3 milyar 886 milyon dolarlık açık kaydedildi. Ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı ise mart ayında 9 milyar 515 milyon dolar oldu.Yıllıklandırılmış verilere göre mart ayında cari açık yaklaşık 39,7 milyar dolara yükselirken, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı 77,8 milyar dolar seviyesine çıktı. Hizmetler dengesi yıllık bazda 63,1 milyar dolar fazla verse de dış ticaret kaynaklı baskı cari denge üzerinde belirleyici oldu.

HAKAN KARA: 100 MİLYAR DOLARA UZANAN FİNANSMAN İHTİYACI

Merkez Bankası eski Başekonomisti Prof. Dr. Hakan Kara, cari açıktaki eğilimin oldukça yüksek bir dış finansman ihtiyacına işaret ettiğini söyledi. Kara, mevsimsellikten arındırılmış aylık cari açık trendinin 5 milyar dolar olduğunu belirterek, bu temponun yıllık bazda 60 milyar dolarlık cari açığa karşılık geldiğini ifade etti. Enerji fiyatlarının ilave etkisiyle bu rakamın 70 milyar dolara çıkabileceğini belirten Kara, net hata noksan kalemini de dikkate alarak şu uyarıda bulundu: “Cari işlemler açığının aylık mevsimsel düzeltilmiş aylık trendi 5 milyar dolar. Bu bizi yıllık 60 milyar dolara götürür. Enerji fiyatlarının ilave etkisi ile 70 milyar dolar. Üstüne 30 milyar net hata noksanı koyun eder 100 milyar dolar. Daha borç finansmanını eklemedim. Bilmem anlatabildim mi?”

İRİS CİBRE: KUR POLİTİKASI ARTIK ZARAR VERİYOR

Ekonomist İris Cibre de dış ticaret miktar göstergelerindeki bozulmaya dikkat çekti. Cibre, ihracat ile ithalat miktarı arasındaki marjın Covid döneminden bu yana ilk kez bu kadar daraldığını belirtti. Türkiye’nin “pahada yüksek ama miktarı düşük ihracat” modelinin aylardır sürdüğünü ifade eden Cibre, savaşın da etkisiyle mevcut görünümün önemli bir negatif sinyal verdiğini söyledi. Cibre, kur politikasına ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı: “İhracat ile ithalat miktarı arasındaki marj Covid’den beri ilk defa bu seviyede daraldı. Pahada yüksek ama miktarı düşük ihracat modelimiz aylardır devam ediyor ama savaşın da katkısı ile bu görünüm önemli negatif sinyal. Kur politikası artık zarar veriyor. Ama, bu politika da değiştirilemez. Öyle bir sıkışma…”

HAYRİ KOZANOĞLU: OVP TAHMİNİ İLK ÜÇ AYDA AŞILDI

Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu ise açıklanan verileri Orta Vadeli Program hedefleriyle karşılaştırdı. Kozanoğlu, OVP’de 2026 yılı için cari açık tahmininin 22,3 milyar dolar olduğunu, ancak yılın yalnızca ilk üç ayında cari açığın 23,7 milyar dolara ulaştığını belirtti. Kozanoğlu, bu tablonun mevcut kur politikasının sürdürülebilir olmadığını gösterdiğini savundu: “Orta Vadeli Program’da 2026’ya ilişkin cari açık tahmini 22,3 milyar dolardı. Sırf yılın ilk 3 ayının Ocak-Mart cari açığı 23,7 milyar dolar oldu. Bu veri bile tek başına, bu kur rejiminin yürümediğini gösteriyor.”

REZERVLERDE SERT DÜŞÜŞ DE DİKKAT ÇEKTİ

Ödemeler dengesi raporunda yalnızca cari açık değil, finansman tarafındaki gelişmeler de dikkat çekti. Mart ayında portföy yatırımlarında 14 milyar 800 milyon dolarlık net çıkış yaşandı. Yurt dışı yerleşikler hisse senedi piyasasında 1 milyar 79 milyon dolar, devlet iç borçlanma senetlerinde ise 6 milyar 399 milyon dolar net satış yaptı. Aynı ay resmi rezervlerde 43 milyar 420 milyon dolarlık net azalış kaydedildi. Yıllıklandırılmış verilere göre Merkez Bankası net rezerv azalışı 52,5 milyar dolar oldu.

KUR POLİTİKASI VE DIŞ FİNANSMAN TARTIŞMASI BÜYÜYOR

Ekonomistlerin ortak uyarısı, cari açıktaki hızlı artışın kur politikası, dış finansman ihtiyacı ve rezervler üzerindeki baskıyı artırdığı yönünde oldu. Mart verileri, dış ticaret açığının cari dengeyi bozduğunu, hizmet gelirlerinin bu baskıyı sınırlasa da yeterli olmadığını gösterdi. Ekonomistlere göre mevcut eğilim sürerse yılın devamında cari açık ve dış finansman ihtiyacı ekonomi yönetiminin en kritik başlıklarından biri haline gelecek.

Hedef 3 ayda çöktü, 100 milyar dolarlık fatura kapıda yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Yeniden Refah Partisi Genel Başkan Vekili ve AR-GE’den Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Doğan Aydal, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın kaya gazı çıkarmaya yönelik hidrolik kırma çalışmalarına ilişkin yazılı açıklama yaptı. Aydal, Diyarbakır, Erzurum ve Trakya bölgelerinde planlanan çalışmaların çevre, su kaynakları ve deprem riski açısından ciddi tehlikeler barındırdığını uyarısında bulundu.

Aydal, “Enerji Bakanlığı’nın hidrolik kırma tekniğiyle Kayagazı çıkarma inadı, Diyarbakır, Erzurum ve Trakya’da topraklarımızı, suyumuzu zehirleyebilir ve deprem riskini arttırabilir.” dedi.

Prof. Dr. Doğan Aydal, Türkiye’de 2012 yılından itibaren kaya gazı üretimine yönelik girişimlerin sürdüğünü ancak geçen 14 yıllık süreçte ticari ölçekte başarılı bir üretim gerçekleştirilemediğini belirtti. Türkiye’de aktif ve kapsamlı bir kaya gazı üretiminin halen bulunmadığını kaydeden Aydal, hidrolik kırma yönteminin oluşturabileceği risklerin yıllar önce kamuoyuyla paylaşıldığını söyledi.

Aydal, konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığımız 2012’den itibaren yıllardır Kayagazı çıkarmaya çalışmış ancak geçen 14 yıl içinde başarılı olamamıştır. Türkiye’de aktif ve ticari ölçekte kapsamlı bir kayagazı üretimi henüz bilinmemektedir. Kayagazı çıkartmanın topraklarda, sularda oluşturacağı olumsuz etkinin nasıl oluştuğunu ve depremi nasıl tetiklediğini yıllar önce de detayıyla açıklamıştık. Detaylar, EKOVİTRİN dergisi 2013-Mayıs sayısında sayfa 108- 116 sayfaları arasında görülebilir. (https://doganaydal.com/CmsFiles/FaaliyetGalerisi/92/28._ULUSLARARASI__EKOVITRIN__MAYIS_2013_KAYAGAZI_.pdf)
Bu konu, Enerji Bakanımız Sayın Alpaslan Bayraktar döneminde tekrar canlandırılmaya çalışılmaktadır.

“Kayagazı üretimi için Hidrolik parçalama çalışmaları yeniden başladı”
TPAO ile TransAtlantic Petroleum ve Continental Resources ortaklığında Valeura Energy, Stellar Energy Advisors Limited, Shell ve ExxonMobil adlı ABD ortaklı uluslararası şirketler ile kayagazı çıkartmak için anlaşma yapılmıştır. Çalışmalar Diyarbakır Havzası’nda (Silvan, Bağdere) yoğunlaşmıştır. TPAO tarafından yürütülen faaliyetlerle, Katin-6, Derin Barbeş-1 ve Derin Barbeş-3 gibi kuyularda bölgedeki potansiyel sahalarda üretim denemeleri ve arama sondajları gerçekleştirilmektedir. Bölgede 24 kuyu açılacağı Sn. Enerji Bakanı tarafından belirtilmiştir. Diyarbakır’ın yanı sıra Trakya ve Erzurum bölgelerinde de kaya gazı potansiyeli (basenleri) olduğu ifade edilmekte ve bu bölgelerde de çalışmalar başlatılacağı belirtilmektedir.
Buraya kadar anlatılanlara bakılarak “ne güzel çalışıyorlar” denilebilir. Ancak konunun ilk bakışta gözükmeyen birçok olumsuz yönleri vardır.

“Hidrolik kırma sırasında su ve kum yanı sıra 650’si kanserojen 2500 kimyasal kullanılmaktadır”

ABD Demokrat Parti üyeleri Henry Waxman, Edward Markey ve Diana DeGette’nin hazırladığı rapordan bazı rakamları aktarmakta yarar var. Üyelerin hazırladığı rapora göre, bu sondajlar esnasında kullanılan kimyasalların ve maddelerin sayısının 2 bin 500’den fazla olduğu ve bu maddelerden 650 tanesinin Temiz İçme Suyu kanunundaki listede olmaması gereken kanserojen malzemelerden olduğu ve aynı maddelerin havayı kirleten kanserojen maddeler listesinde de bulunduğunu belirtmişler. Hidrolik parçalama-kırma işlemleri sırasında her kuyunun 4,5 ile 13,5 milyon litre suya ihtiyaç duyduğu ifade ediliyor. Raporda, ABD’deki her kuyunun ömrü boyunca ortalama su tüketiminin 30 bin metreküp su olduğu ifade ediliyor. Bu arada kullanılan kimyasallar ve diğer kum ve benzeri malzemelerin de milyonlarca litre olduğu görülüyor. Bu rakamın kuyu sayısı arttıkça artacağı düşünülürse ortaya çıkacak su ve kimyasal tüketiminin ve dolayısıyla çevrede oluşacak kirlenmenin boyutları daha rahat anlaşılabilir. Gaz çıkarılmış olsa bile bölgede kalan kimyasalların toprağı, suyu kirletmesi kaçınılmaz bir sonuç olacaktır.

“Hidrolik parçalama tekniği deprem sayısını arttırmaktadır”

“ABD’deki Hidrolik parçalama-kırma işlemleri sırasında meydana gelen olayların bölgedeki deprem olaylarını tetiklediği iddiaları da hemen her platformda konuşulmaktadır.” Diyen Aydal uyarılarına şöyle devam etti:

“Amerika Jeolojik Araştırma Kurumu (USGS) küçük ölçekli depremlerin halk için bir korku oluşturmadığını bildirmekle beraber, üretim yapılan bu bölgelerde, 2009 yılında Richter ölçeğine göre büyüklüğü 3’den fazla 50 depremin, 2010’da 87 depremin ve nihayet 2011’de 134 depremin olduğunu kabul etmektedir. Bu rakamların her yıl daha fazla oluşu ve 2000’li yıllardakine oranla altı kat daha fazla oluşuna da dikkat çekiyorlar. Bu olayların devamında daha büyük ölçekli depremlerin olma ihtimalinin de bulunduğunu ayrıca vurgulanmaktadır. Nitekim, Columbia Üniversitesi sismologları 2011 yılı boyunca Youngtown, Ohio’da Richter ölçeğine göre 4 civarında oluşan depremlerin sebebini de bu bölgedeki hidrolik parçalama-kırma işlemlerine bağlamaktadırlar. Memphis Üniversitesi Deprem Araştırma Merkezi bu depremlere, kuyulardan basınçla pompalanan suların bölgedeki fayları kaygan hale getirmesinin yol açtığını ifade ediyor. Benzer deprem artışlarının Texas’daki hidrolik parçalama-kırma bölgelerinde de oluşması, bu tekniği Ülkemizde de yaymak isteyenlerin dikkatlice izlenmesi gereken bir diğer husustur.”

“Türkiye’de Hidrolik çalışma yapılan yerler Deprem kuşaklarına çok yakındır ve yeni depremleri tetikleyebilir”

Diyarbakır Silvan bölgesi Doğu Anadolu Fay Sistemi’ne (DAF) ve Güneydoğu Anadolu Bindirme Kuşağı (GAB) gibi iki aktif faya çok yakındır. Trakya bölgemizin de Kuzey Anadolu Fayı gibi önemli fay hatlarına yakın olduğu bilinmektedir. Sayın Bakanın ifadesine göre, sadece kayagazı çıkartmak için uygulanan 12.000 PSI basınç (2,54 cm kare başına uygulanan yaklaşık 6000 kilo basınç ) gibi çok büyük bir basıncın yol açacağı deprem tetikleme riski değil, çatlatma sonrası oluşan atık suyun yer altına büyük bir basınçla tekrar pompalanmasının da depremleri tetikleyen önemli bir faktör olacağı bilinmektedir.

“Hidrolik kırma tekniği birçok ülke ve eyalette yasaklanmıştır”

Bu olumsuz sebeplerle ABD merkezli uluslararası şirketlerin kayagazı çıkartmak için kayalara uyguladığı hidrolik parçalama tekniği, başta Fransa, İngiltere, Almanya, Avusturya ve Bulgaristan olmak üzere birçok ülkede yasaklanmıştır. Ayrıca ABD’deki NewYork (2015), Vermont (2012), Maryland (2017), Washington (2019), California (2024) eyaletlerinde de yasaklanmıştır.

“Devlet, Siyasi partiler ve bölge halkları bu çalışmaları dikkatle takip etmelidir”

Genel Başkan Vekili Prof. Dr. Doğan Aydal açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

“Bu bölgelerde yaklaşık 650 milyar metreküp kayagazı bulunduğunu ifade eden kurum TPAO değil, bölgede hiçbir önemli yer çalışması yapmayan Amerikalılardır. 14 yıl başarısız olduktan sonra bu bölgelere tekrar gelip çalışma yapmak istemelerinin muhtemel farklı sebepleri, Devlet, siyasi partiler ve bölge halkı tarafından çok dikkatli bir şekilde araştırılmalıdır. Önlem alınmaz ve bu çalışmalar engellenmezse, gaz çıksa bile aslan payını yabancı şirketler alacağı, kimyasallarla kirlenmiş toprak ve suyun, insanlara vereceği dolaylı zararların bize kalacağı şüphesizdir. Sayısı artacak depremlerin oluşturacağı zararlar ise hesap edilemez boyutlara ulaşabilir.”

Yeniden Refah Partili Prof. Dr. Doğan Aydal’dan kritik uyarı yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Dr. Fatih Erbakan, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı paylaşımda, açıklanan enflasyon rakamları üzerinden ekonomi yönetimini sert sözlerle eleştirdi.

Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Dr. Fatih Erbakan, Nisan ayı enflasyon verilerinin açıklanmasının ardından sosyal medya hesabı üzerinden dikkat çeken bir değerlendirmede bulundu. Ekonomi yönetimini doğrudan hedef alan Erbakan, mevcut politikaların başarısız olduğunu savundu.

Erbakan, açıklanan verilere dikkat çekerek, “Nisan ayı enflasyon rakamları açıklandı. Aylık 4,18; yıllık 32,37. Bunu savaşla, gazla, petrolle izah etmek imkansız. Zira yıllardır savaşan ülkelerde bile böyle bir enflasyon yok” ifadelerini kullandı.

Ekonomi politikalarına yönelik eleştirilerini sertleştiren Erbakan, uzun süredir uygulanan programların sonuç vermediğini belirterek, “3 yıldır uyguladığınız program da 13 yıldır iktidarınız tarafından uygulanan program da başarısız oldu, çöktü” dedi.

“SIKI PARA POLİTİKASINI BIRAKIN” ÇAĞRISI

Ekonomi yönetimine çağrıda bulunan Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Dr. Fatih Erbakan, enflasyonla mücadele adı altında uygulanan sıkı para politikasının terk edilmesi gerektiğini savundu. Erbakan, “Ya bu programı; enflasyonla mücadele adı altında dayatılan sıkı para politikasını bırakın ya da bu işi tamamen bırakın, Türkiye nefes alsın” ifadelerine yer verdi. Faiz ve enflasyon ilişkisine de değinen Erbakan, mevcut yaklaşımın yanlış olduğunu ileri sürerek, “Enflasyonla faiz arasındaki sebep sonuç ilişkisini bir yana bırakın, ekonomik krizle hatalı ekonomik tercihleriniz arasındaki ilişkiye odaklanın” değerlendirmesinde bulundu.

VERGİ POLİTİKALARI ÜZERİNDEN ELEŞTİRİ

Vergi sistemi üzerinden de ekonomi yönetimini eleştiren Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Dr. Fatih Erbakan, özellikle küçük esnaf ve KOBİ’ler üzerindeki baskının arttığını savundu. “İmtiyazlı holdinglerden sildiğiniz, varlık barışı adı altında vazgeçtiğiniz trilyonlarca liralık vergileri toplamak yerine küçük esnafın, KOBİ’lerin gırtlağını sıkmayı bırakın” diyen Erbakan, vergi yükünün adil dağıtılması gerektiğini ifade etti. Erbakan ayrıca, “Vergileri tabana değil, tavana yayın. Tabandaki milyonlarca insanımıza refahtan pay aktarın” çağrısında bulundu.

“SEBEP AK PARTİ, SONUÇ ENFLASYON”

Açıklamasının sonunda siyasi mesaj veren Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Dr. Fatih Erbakan, iktidarı doğrudan hedef aldı. “Bir kez daha söylüyorum; yorgun AK Parti iktidarı sebep, enflasyon sonuçtur” diyen Erbakan, erken seçim çağrısı niteliğinde ifadeler kullanarak, “Ne desek boş… Sandık gelsin, siz gidin” sözleriyle paylaşımını tamamladı.

Haber: Talat TOSUN / SAMSUN

Yorgun AK Parti iktidarı sebep enflasyon sonuçtur! yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Ortadoğu’da tansiyonun yükselmesiyle birlikte enerji piyasaları alarm veriyor. İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki müdahaleleri ve ABD’nin bölgedeki abluka ısrarı, Brent petrolün varil fiyatını 106 dolara kadar fırlattı.

Küresel petrol ticaretinin en kritik geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’ndan gelen sıcak haberler, piyasalarda arz güvenliği endişesini zirveye taşıdı. İran’ın iki yabancı ticari gemiye müdahale ettiğine dair raporların ardından, uluslararası piyasalarda ham petrol fiyatları hızla yükselişe geçti.

BRENT PETROL 100 DOLAR BARAJINI YIKTI

Türkiye’nin de enerji ithalatında referans aldığı Brent petrolün varil fiyatı, iki haftadır seyrettiği çift haneli seviyelerden kurtularak yeniden üç haneli rakamlara ulaştı. Saat 07.30 itibarıyla Brent petrol, psikolojik sınır olan 100 doları aşarak 106 dolar seviyesinden işlem görmeye başladı.
ABD Batı Teksas tipi (WTI) ham petrolü de benzer bir ivmeyle varil başına 97 dolara kadar yükseldi.

TRUMP VE DEVRİM MUHAFIZLARI ARASINDA “KIRMIZI ÇİZGİ” DÜELLOSU

Fiyatlardaki bu agresif yükselişin arkasında sadece lojistik aksamalar değil, Washington ve Tahran hattından gelen sert açıklamalar da bulunuyor. ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, ordusuna bölgedeki ablukayı sürdürme talimatı verdiğini duyurarak geri adım atmayacakları mesajını verdi.İran Devrim Muhafızları Ordusu ise Hürmüz Boğazı’nın güvenliğini “kırmızı çizgi” ilan ederek, herhangi bir ihlale karşı sert karşılık verileceği uyarısında bulundu.

Petrol 2 hafta sonra 100 doları aştı yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

TCMB verilerine göre, 1-3 ay vadeli TL mevduat faizleri %40,6 ile son yedi ayın en yüksek seviyesine ulaştı. Kredi cephesinde ise ihtiyaç kredisi faizleri %50 barajını aşarak borçlanma maliyetlerinde yeni bir eşiği geçti.

Türkiye ekonomisinde uygulanan dezenflasyon programı ve sıkı para politikası, bankacılık verilerine net bir şekilde yansımaya devam ediyor. Merkez Bankası’nın güncel verileri, 2026 yılının ilk çeyreğinde faiz oranlarının yukarı yönlü ivmesini koruduğunu ve Türk Lirası varlıklara olan ilginin maliyet artışlarıyla paralel ilerlediğini ortaya koydu.

MEVDUAT FAİZLERİNDE “7 AYIN ZİRVESİ”
Yatırımcıların güvenli liman arayışında ilk sıraya yerleşen TL mevduat, sunduğu getiriyle yeniden cazibe merkezi haline geldi.En yoğun tercih edilen vadelerden biri olan 1-3 ay vadeli TL mevduat faizi, ortalama %40,6 seviyesine yükseldi.

Bu artış, son yedi ayın en güçlü getiri oranına işaret ederken, hanehalkının tasarruflarını TL enstrümanlarında tutma eğilimini pekiştirdi.

KREDİ MALİYETLERİNDE SERT YÜKSELİŞ: İHTİYAÇ KREDİSİ %50’Yİ AŞTI
Ekonomim’in haberine göre, borçlanma kanadında ise artan maliyetler hem bireysel tüketiciyi hem de reel sektörü baskılamaya devam ediyor. 10 Nisan 2026 ile biten haftalık verilere göre:

İhtiyaç Kredileri: Bireysel borçlanmanın en yaygın türü olan ihtiyaç kredisi faizleri, psikolojik sınır olan %50,1 seviyesine ulaşarak rekor tazeledi.

Ticari Krediler: Reel sektörün finansmana erişim maliyetini temsil eden ticari kredi faizleri ise %40,9 olarak kaydedildi.

2025-2026 PROJEKSİYONU: DALGALI SEYİRDEN ZİRVEYE
2025 yılının başından itibaren izlenen dalgalı seyir, Nisan 2026 itibarıyla yerini istikrarlı bir yükselişe bıraktı. Ekonomi kurmayları, kredi maliyetlerindeki bu yüksek seyrin iç talebi dizginleme ve enflasyonu baskılama stratejisinin bir parçası olduğunu vurguluyor. Likidite koşullarındaki sıkılaşmanın, bankaların mevduat toplama iştahını artırdığı ve bunun da faiz yarışını tetiklediği görülüyor.

Mevduat faizleri yedi ayın zirvesinde yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in başvurduğu yüksek faiz politikası, enflasyonu kontrol altına almaya yetmedi. Eylül 2023’te Mehmet Şimşek 2026 enflasyonu %8.5’e indireceğinin sözünü verdi. 2026 enflasyonu en iyimser tahminle %29 olarak gerçekleşecek. Yani konulan hedef ile gerçekleşme arasında %350 oranında sapma meydana geldi. Bu sapma oranı dünya rekorudur. Tarihin hiçbir döneminde ve hiçbir ülkede enflasyon tahminlerinde bu kadar yüksek oranlı bir sapma meydana gelmedi.

YÜKSEK FAİZE RAĞMEN

Eylül 2023’te duyurulan Orta Vadeli Program’a göre enflasyon 2023’te yüzde 65’e, 2024’te yüzde 33’e, 2025’te yüzde 15’ ve 2026’da ise yüzde 8.5’e indirilecekti. Bu hedefleri tutturmak için faizler yüzde 8,5’ten yüzde 50’ye çıkarıldı. İki yıl boyunca yüzde 40-50 bandında tutulan yüksek faiz; üretimi, yatırımı ve ihracatı baskılarken, yüksek enflasyonun önüne geçemedi. Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) 2023’te yüzde 64.77 olarak gerçekleşti. 2024 sonu itibarıyla yüzde 44.38 olarak kayıtlara geçen enflasyon 2025’te ancak yüzde 30,89’a düşürülebildi. Bu yıl ise enflasyonun yüzde 25-30 bandında olması bekleniyor.

HEDEFTEN UZAKLAŞILDI

Bu rakamlar üretici, tüccar, esnaf, çiftçi ve vatandaşın faturasını ağır bir şekilde ödediği ekonomi politikasının enflasyon hedefini tutturmakta işe yaramadığını gösteriyor. Aksine, program sürdürüldükçe, konulan hedef ile gerçekleşen enflasyon rakamları arasındaki fark her yıl biraz daha açılıyor. Geçen yıl hedefin 2 katı bir rakamla gerçekleşen enflasyon hedefinin, bu yıl hedeflenen rakamın 3 katını aşağı görülüyor.

ENFLASYON %75’TEN DÖNDÜ

Enflasyon, OVP’deki hedefe yakın bir rakamla 2023 yılını geride bıraksa da daha sonra yükselmeye devam etti. Enflasyonun Mayıs 2024’te yüzde 75,45 ile son yılların en yüksek seviyelerinden birini göreni görmesinde Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in “Döviz baskı altında tutuluyordu” açıklaması etkili oldu. 2024- 2026 yıllarını kapsayan Orta Vadeli Program’ın 6 Eylül 2023 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanmasından sonra gelen o açıklama hafızalardaki yerini koruyor.

FABRİKALAR KAPANIYOR

Mayıs 2023’teki seçimler yapıldığında “Yatırımcı kredisi” de denilen ticari kredilerin faizi yüzde 15 civarındaydı. Faiz politikasında yapılan makas değişikliğinin ardından yatırım kredilerinin maliyeti yüzde 70’e dayandı. 2 Haziran 2023’te yüzde 14,95 olan bankacılık sektörü ticari kredi faiz ortalaması, 5 Nisan 2024’te yüzde 67,55 ile zirveyi gören ticari kredi faizi sonraki dönemde bir miktar gerilese de hala yüzde 54 civarında bulunuyor. Mehmet Şimşek’in yürüttüğü yüksek pozitif reel faiz politikası, enflasyonu düşüremezken, reel sektöre büyük darbe vurdu. Binlerce firma konkordato ilan ederken, binlerce fabrika ya kapandı veya üretimlerini en alt seviyeye indirdi. İmalat sektörünün kârlılığı hızla düşerken, yatırıma gidecek fonlar yüksek faiz nedeniyle faize yatırılıyor. İmalat sektörünün elektrik talebi hızla düştüğü için spot piyasa elektrik fiyatları adeta çakılmış vaziyette. Hatta geçtiğimiz Ramazan ayında bazı gece saatlerinde RES spot elektrik fiyatları 0’a (sıfıra) indi.

CARİ ARTIYOR

2023 yılında cari açık toplamı 45.4 milyar dolar iken, özellikle Ticaret Bakanlığı’nın üstün gayretleriyle 2024 yılında 10 milyar dolara kadar geriledi. Fakat yüksek faiz ve hatalı kur politikası nedeniyle 2025’te 25,2 milyar dolara yükselen cari açık, 2026’nın ilk 3 ayında adeta patlama yaptı. Bu yılın ilk çeyreğinde 20 milyar dolarlık cari açık oluştu. Bu rakam, bugüne kadarki en yüksek ilk çeyrek cari açığı olacak. Bu şekilde devam ettiği taktirde 2026 yılında cari açığın 65 milyar doların üzerine çıkacağı görülüyor.

Dolar %125 Avro %145 yükseldi

Son üç yılda Türk Lirası’nın yabancı paralar karşısındaki değeri eridi. Mayıs 2023’te 20 lira olan 1 dolar yüzde 125 artışla 45 liraya yükseldi. Aynı tarihde 21,5 lira olan 1 avro ise yüzde 145 artışla 52,75 liraya çıktı. Kanunda yer almasına rağmen dolar spekülatörlerinden vergi alınmaması, TL’nin yabancı paralar karşısındaki değerinin erimesinde etkili oldu.

Şimşek’in enflasyonla mücadele programı çöktü

Haziran 2023’te ekonomide yapılan politika değişikliğinin ardından duyurulan ilk Orta Vadeli Program’da ortaya konulan enflasyon hedefi ile gerçekleşen rakamlar arasında büyük uçurum oluştu. Şimşek 2026 enflasyonunu %8,5’a indireceği sözünü verdi. Ancak 2026 enflasyonu en iyimser tahminle %29 olarak gerçekleşecek. Yani hedef ile gerçekleşen arasında %350 oranında sapma meydana geldi.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in başvurduğu yüksek faiz politikası, enflasyonu kontrol altına almaya yetmedi. Eylül 2023’te Mehmet Şimşek 2026 enflasyonu %8.5’e indireceğinin sözünü verdi. 2026 enflasyonu en iyimser tahminle %29 olarak gerçekleşecek. Yani konulan hedef ile gerçekleşme arasında %350 oranında sapma meydana geldi. Bu sapma oranı dünya rekorudur. Tarihin hiçbir döneminde ve hiçbir ülkede enflasyon tahminlerinde bu kadar yüksek oranlı bir sapma meydana gelmedi.

YÜKSEK FAİZE RAĞMEN

Eylül 2023’te duyurulan Orta Vadeli Program’a göre enflasyon 2023’te yüzde 65’e, 2024’te yüzde 33’e, 2025’te yüzde 15’ ve 2026’da ise yüzde 8.5’e indirilecekti. Bu hedefleri tutturmak için faizler yüzde 8,5’ten yüzde 50’ye çıkarıldı. İki yıl boyunca yüzde 40-50 bandında tutulan yüksek faiz; üretimi, yatırımı ve ihracatı baskılarken, yüksek enflasyonun önüne geçemedi. Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) 2023’te yüzde 64.77 olarak gerçekleşti. 2024 sonu itibarıyla yüzde 44.38 olarak kayıtlara geçen enflasyon 2025’te ancak yüzde 30,89’a düşürülebildi. Bu yıl ise enflasyonun yüzde 25-30 bandında olması bekleniyor.

HEDEFTEN UZAKLAŞILDI

Bu rakamlar üretici, tüccar, esnaf, çiftçi ve vatandaşın faturasını ağır bir şekilde ödediği ekonomi politikasının enflasyon hedefini tutturmakta işe yaramadığını gösteriyor. Aksine, program sürdürüldükçe, konulan hedef ile gerçekleşen enflasyon rakamları arasındaki fark her yıl biraz daha açılıyor. Geçen yıl hedefin 2 katı bir rakamla gerçekleşen enflasyon hedefinin, bu yıl hedeflenen rakamın 3 katını aşağı görülüyor.

ENFLASYON %75’TEN DÖNDÜ

Enflasyon, OVP’deki hedefe yakın bir rakamla 2023 yılını geride bıraksa da daha sonra yükselmeye devam etti. Enflasyonun Mayıs 2024’te yüzde 75,45 ile son yılların en yüksek seviyelerinden birini göreni görmesinde Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in “Döviz baskı altında tutuluyordu” açıklaması etkili oldu. 2024- 2026 yıllarını kapsayan Orta Vadeli Program’ın 6 Eylül 2023 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanmasından sonra gelen o açıklama hafızalardaki yerini koruyor.

FABRİKALAR KAPANIYOR

Mayıs 2023’teki seçimler yapıldığında “Yatırımcı kredisi” de denilen ticari kredilerin faizi yüzde 15 civarındaydı. Faiz politikasında yapılan makas değişikliğinin ardından yatırım kredilerinin maliyeti yüzde 70’e dayandı. 2 Haziran 2023’te yüzde 14,95 olan bankacılık sektörü ticari kredi faiz ortalaması, 5 Nisan 2024’te yüzde 67,55 ile zirveyi gören ticari kredi faizi sonraki dönemde bir miktar gerilese de hala yüzde 54 civarında bulunuyor. Mehmet Şimşek’in yürüttüğü yüksek pozitif reel faiz politikası, enflasyonu düşüremezken, reel sektöre büyük darbe vurdu. Binlerce firma konkordato ilan ederken, binlerce fabrika ya kapandı veya üretimlerini en alt seviyeye indirdi. İmalat sektörünün kârlılığı hızla düşerken, yatırıma gidecek fonlar yüksek faiz nedeniyle faize yatırılıyor. İmalat sektörünün elektrik talebi hızla düştüğü için spot piyasa elektrik fiyatları adeta çakılmış vaziyette. Hatta geçtiğimiz Ramazan ayında bazı gece saatlerinde RES spot elektrik fiyatları 0’a (sıfıra) indi.

CARİ ARTIYOR

2023 yılında cari açık toplamı 45.4 milyar dolar iken, özellikle Ticaret Bakanlığı’nın üstün gayretleriyle 2024 yılında 10 milyar dolara kadar geriledi. Fakat yüksek faiz ve hatalı kur politikası nedeniyle 2025’te 25,2 milyar dolara yükselen cari açık, 2026’nın ilk 3 ayında adeta patlama yaptı. Bu yılın ilk çeyreğinde 20 milyar dolarlık cari açık oluştu. Bu rakam, bugüne kadarki en yüksek ilk çeyrek cari açığı olacak. Bu şekilde devam ettiği taktirde 2026 yılında cari açığın 65 milyar doların üzerine çıkacağı görülüyor.

Dolar %125 Avro %145 yükseldi

Son üç yılda Türk Lirası’nın yabancı paralar karşısındaki değeri eridi. Mayıs 2023’te 20 lira olan 1 dolar yüzde 125 artışla 45 liraya yükseldi. Aynı tarihde 21,5 lira olan 1 avro ise yüzde 145 artışla 52,75 liraya çıktı. Kanunda yer almasına rağmen dolar spekülatörlerinden vergi alınmaması, TL’nin yabancı paralar karşısındaki değerinin erimesinde etkili oldu.

Enflasyonla mücadele programı çöktü yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.

BİSAM’ın Nisan 2026 raporuna göre, dört kişilik bir ailenin sağlıklı beslenebilmesi için gereken “açlık sınırı” 33 bin 369 liraya yükseldi. Eğitim, sağlık ve barınma gibi temel ihtiyaçları kapsayan “yoksulluk sınırı” ise 109 bin 630 lira olarak kaydedilerek tarihi bir zirveye ulaştı.

Türkiye’de hayat pahalılığı, hanehalkı bütçelerini temel gereksinimler noktasında zorlamaya devam ediyor. Birleşik Metal-İş Sınıf Araştırmaları Merkezi’nin (BİSAM), TÜİK verileri ve piyasa rayiçleri üzerinden hazırladığı son rapor, yaşam maliyetlerindeki dikey yükselişi tüm çıplaklığıyla gözler önüne serdi.

GÜNLÜK MUTFAK MALİYETİ BİN 100 LİRAYI AŞTI

Araştırma sonuçlarına göre, dört kişilik bir ailenin sadece biyolojik varlığını sürdürebilmesi için yapması gereken günlük harcama tutarı 1.112 lira olarak hesaplandı. Mutfak enflasyonunun lokomotifi niteliğindeki harf kalemleri ise şöyle sıralandı:Süt ve Süt Ürünleri: Sepetteki en büyük maliyet kalemini oluşturmaya devam ediyor.

Sebze ve Meyve: Mevsimsel etkilerle birlikte en yüksek fiyat artışının yaşandığı ikinci grup oldu.

Protein Grubu: Et, yumurta ve bakliyat ürünleri, toplam gıda harcamasındaki ağırlığını koruyor.

BİREYSEL BESLENME MALİYETLERİ ANALİZ EDİLDİ

BİSAM raporu, hane halkı içindeki bireylerin yaş ve cinsiyetine göre harcama farklarını da ayrıntılandırdı. Sağlıklı beslenme için yapılması gereken aylık asgari gıda harcaması tutarları şu şekilde kaydedildi:

15-18 Yaş Arası Genç: 9 bin 370 TL

Yetişkin Erkek: 9 bin 131 TL

Yetişkin Kadın: 8 bin 767 TL

4-6 Yaş Arası Çocuk: 6 bin 101 TL

“BESLENMEDE FIRSAT EŞİTSİZLİĞİ” UYARISI

Raporda, gıda fiyatlarındaki artışın sadece bir ekonomik veri olmadığı, aynı zamanda bir halk sağlığı sorunu haline geldiği vurgulandı. Özellikle gelişim çağındaki çocuklar ve gençlerin kritik besin gruplarına erişiminin zorlaştığına dikkat çekilirken; konut, ulaşım ve eğitim masraflarının da eklenmesiyle oluşan 109 bin 630 liralık yoksulluk sınırının, ortalama hane gelirlerinin çok üzerinde kaldığı ifade edildi.

Hayat pahalılığı vatandaşın belini büktü yazısı ilk önce Milli Nizam üzerinde ortaya çıktı.