Türkistan’ı ziyaret eden Türk gezginden “acı” gözlemler…

Çin’in Doğu Türkistan bölgesine kendi imkanlarıyla giderek bir hafta boyunca incelemelerde bulunan Doç. Dr. Ahmet Özkan, adım başı kameralarla izlenen sokakları ve kilit vurulmuş camileri görünce adeta küçük dilini yuttu. Ziyaretin ardından bölgedeki karanlık tabloyu gözler önüne seren Özkan; dil, din ve ibadet özgürlüğünün tamamen rafa kaldırıldığını, insanların teknolojik bir ablukayla sıkı gözetim altında tutulduğunu net bir şekilde ortaya koydu.

​Özgürlüğe kilit vurulmuş.

Gulca, Kaşgar ve Urumçi’de incelemeler yapan Özkan, gezdiği şehirlerde dil, din ve ibadet özgürlüğü açısından olumlu hiçbir manzarayla karşılaşmadığını dile getirdi. “Dil, din ve ibadet özgürlüğü noktasında müspet bir şey göremedik” diyerek durumu özetleyen akademisyen, bölge halkının son teknoloji araçlar, kamera sistemleri, ses kayıtları, telefon uygulamaları ve internet kısıtlamalarıyla adım adım izlendiğini aktardı. Ayrıca seyahat boyunca yetkililer tarafından sık sık pasaport kontrolüne tabi tutulduklarını belirtti. Kamusal alanda Çincenin hakim kılındığı ve şehirlerdeki tabelaların da tamamen Çinceye çevrildiği gözlemlendi.

​Camiler ibadete kapalıydı.

Gezi sırasındaki en çarpıcı detaylardan biri Müslümanların ibadethanelerinin içler acısı durumu oldu. Bölgedeki camilerin çok büyük bir kısmının ibadete kapatıldığını belirten Özkan, kapıları belirli saatlerde açık olanlara bile içeri giriş izni verilmediğini ifade etti. İlk durakları olan Gulca’daki Beytullah Cami’nin çevresinin kapatılıp restorasyon bahanesiyle ibadetten mahrum bırakıldığını; Kaşgar’daki İydigâh Cami’ne ise ancak üçüncü gün pasaportlarını göstererek namaz kılmak için girebildiklerini aktardı. Önemli bir ticaret merkezi olan Urumçi’de de çok sayıda cami gördüklerini ancak hepsinin kapalı ve atıl durumda olduğunu vurguladı.

​Türbelere giriş engellendi.

Özkan ve beraberindekiler, Kaşgar çevresindeki tarihi ve kültürel türbeleri ziyaret etmek istediklerinde de duvarla karşılaştı. Abdülkerim Satuk Buğra Han’ın Artuş’taki türbesine bir saatlik yolculukla çok yaklaşmalarına rağmen bölgeye girişlerine asla izin verilmedi. Kaşgarlı Mahmud’un türbesine giden yolların kapatıldığını, zar zor ulaştıkları kapının ise asma kilitli olduğunu ve yerleşkenin harap halde bırakıldığını aktaran Özkan; gezi boyunca yalnızca Yusuf Has Hacip türbesinin ziyarete açık olduğunu ve orada sorun yaşamadıklarını belirtti.