İnsanlığın bilinen en eski sanat izleri iklim değişikliğinin görünmeyen etkilerinden biriyle karşı karşıya. Endonezya’nın Sulawesi ve Muna adalarındaki mağaralarda bulunan, bazıları 67 bin 800 yıl öncesine tarihlenen el izleri ve hayvan tasvirleri kaya yüzeyinden pul pul ayrılmaya başladı.
Sorunun merkezinde haloklasti adı verilen tuz kristalleşmesi bulunuyor. Gözenekli kireçtaşına sızan çözünmüş tuzlar, sıcaklık ve nem değiştikçe büyüyüp küçülüyor. Uzayan kurak dönemler ile şiddetli muson yağmurlarının art arda gelmesi, bu hareketi hızlandırarak boyalı yüzeylerin çatlamasına ve kopmasına yol açıyor.
Arkeologlar zamana karşı belgeleme yarışı veriyor
Bölgede kaya sanatı barındıran 500’den fazla alan olduğu belirtiliyor. Bu eserler yalnızca erken insanların estetik dünyasını değil, Güneydoğu Asya’dan Avustralya’ya uzanan göç yollarını ve karmaşık toplumsal yaşamı anlamak için de benzersiz kanıtlar sunuyor. Bazı resimler henüz ayrıntılı biçimde kayda alınmadan bozulmaya başladı.
Araştırmacılar lazer tabanlı tarihleme, yüksek çözünürlüklü üç boyutlu tarama ve mağara ikliminin sürekli izlenmesi gibi yöntemleri birlikte kullanmak istiyor. Koruma planının başarılı olabilmesi için turizm baskısının yönetilmesi, su sızıntılarının izlenmesi ve her alanın kendine özgü nem döngüsüne göre müdahale edilmesi gerekiyor.
