Rusya’da laboratuvar kazası dehşeti: Dünyanın yarısını yok eden veba yeniden hortladı

Rusya’nın İrkutsk bölgesindeki bir araştırma enstitüsünde, veba bakterisi taşıyan deney tüpünün kırılarak 28 yaşındaki bir çalışanın ölümüne yol açması bölgeyi alarma geçirdi. Vakanın ardından 5 hastane karantinaya alındı, yüzlerce kişi özel tecrit altına alındı.

İnsanlık tarihinin en büyük kabuslarından biri olan ve milyonlarca kişiyi hayattan koparan veba, Sibirya’da yaşanan korkunç bir laboratuvar kazasıyla adeta küllerinden doğarak yürekleri ağza getirdi. İrkutsk Veba ile Mücadele Araştırma Enstitüsü’nde çalışan 28 yaşındaki Darya Şipilova’nın canlı bakteri kültürlerini toplarken kaza eseri test tüpünü kırması, bölgede eşi benzeri görülmemiş bir sağlık krizinin pimini çekti. Genç kadının hızla fenalaşıp hayatını kaybetmesiyle birlikte kentte bulaş şüphesiyle olağanüstü hal ilan edildi.

BEŞ HASTANEDE SIKI KARANTİNA Eylül ayı sonunda yaşanan kazanın ardından 29 Eylül’de Şelehov Bölge Hastanesi’ne kaldırılan ve solunum cihazına bağlanan Şipilova, 1 Ekim’i 2 Ekim’e bağlayan gece hayatını kaybetti. Ölümün hemen ardından temas zincirini kırmak için harekete geçildi; aralarında bir doğum evinin de bulunduğu 5 hastane ve klinikte hasta kabulü durdurularak karantina başlatıldı. Genç kadınla doğrudan ya da dolaylı temas kuran 197 kişi takibe alınırken, 189 kişi özel tecrit altına alındı.

HAYATI DURDURAN OLAĞANÜSTÜ TEDBİRLER Tehlikeli salgın şüphesi, kentin günlük yaşamını adeta felç etti. İrkutsk’taki üniversiteler yüz yüze eğitime ara vererek uzaktan eğitime geçerken, dev İrkutsk Alüminyum Fabrikası’nda (RUSAL) çalışanlara maske takma zorunluluğu getirildi. Bölgede tam koruyucu biyolojik tulumlu uzmanlar sahaya inerken, temaslıları taşıyan ambulanslara Rusya Federal Güvenlik Servisi (FSB) ekiplerinin eşlik etmesi paniğin boyutunu gözler önüne serdi.

HAVADAN BULAŞAN ÖLÜMCÜL TÜR Vakayı böylesine dehşet verici kılan en büyük detay ise hastalığın hıyarcıklı veba değil, çok daha ölümcül olan “akciğer vebası” olma ihtimali. Solunum yoluyla doğrudan insandan insana geçebilen bu tür, ilk saatlerde güçlü antibiyotik tedavisi uygulanmazsa neredeyse kesin ölümle sonuçlanıyor. Laboratuvardaki kaza sırasında bakterinin doğrudan solunması ihtimali, tehlikeyi en üst seviyeye çıkardı.

RESMİ SANSÜR VE ÇELİŞKİLİ BİLGİLER Olayın ardından Rus makamlarının bilgi karartması uyguladığı iddiaları büyük tepki topladı. Doktorlar kendi aralarında “akciğer vebası” tanısını koysa da, idari baskılar nedeniyle resmi raporlara “etiyolojisi belirsiz zatürre” yazıldığı öne sürüldü. Buryatya Cumhuriyeti Başkanı Aleksey Tsıdenov’un veba ölümünü doğrulayan mesajını dakikalar sonra değiştirmesi, İrkutsk Valisi İgor Kobzev’in “veba” kelimesini kullanmaktan kaçınması ve yayınlanan resmi seyahat uyarılarının aniden silinmesi sansür iddialarını güçlendirdi.

MOSKOVA’DAN ACİL MÜDAHALE GELDİ Krizin yerel makamların kontrolünden çıkması üzerine Rusya Baş Sıhhi Müfettişi Anna Popova, acil durum kriz masasını bizzat yönetmek üzere Moskova’dan İrkutsk’a uçtu. Federal kurum durumun kontrol altında olduğunu açıklasa da, Rusya Soruşturma Komitesi laboratuvardaki ihmaller nedeniyle “ölümle sonuçlanan iş sağlığı ve güvenliği ihlali” suçlamasıyla resmi bir adli soruşturma başlattı.