DTÖ’den Türkiye’ye Çin Otomobili Şoku

Dünya Ticaret Örgütü, Türkiye’nin Çin menşeli elektrikli ve bazı hibrit araçlara uyguladığı ek vergiler ile ithalat şartlarını haksız bularak kurallara aykırı olduğuna hükmetti.

​Çin’den ithal edilen otomobillere yönelik getirilen ek gümrük vergileri ve zorlu ithalat koşulları, Dünya Ticaret Örgütü’nde (DTÖ) Türkiye’nin adeta ayağına dolandı. DTÖ panelinin açıkladığı karara göre, Türkiye’nin uyguladığı bu gümrük politikalarının önemli bir bölümü uluslararası ticaret kurallarını açıkça ihlal ediyor.

​ELEKTRİKLİ ARAÇLARDA HAKSIZLIK SÖZ KONUSU

Çin’in 8 Ekim 2024’te başlattığı ve 28 Temmuz 2026’da yayımlanan panel raporuyla sonuçlanan sürece göre, elektrikli otomobillere uygulanan ek vergiler kurallara takıldı. Kararda, bu vergilerin Türkiye’nin DTÖ kapsamındaki tarife taahhütlerini aştığı ve Çin menşeli ürünlere karşı tarife çizelgesinde öngörülenden daha olumsuz bir muamele yarattığı ifade edildi. Bu uygulama, GATT 1994 sözleşmesinin ilgili maddelerine aykırı bulundu.

​HİBRİT VE BENZİNLİLER

Panel, belirli 34 tarife pozisyonunda yer alan hibrit araçlara getirilen ek vergileri DTÖ taahhütlerini aştığı gerekçesiyle kurallara aykırı bulurken; bu grubun dışında kalan hibrit araçlar için Çin’in iddialarını kabul etmedi. İçten yanmalı benzinli motorlu araçlara uygulanan ek vergiler konusunda ise Çin yeterli hukuki dayanak sunamadığı için Türkiye aleyhine bir ihlal kararı çıkmadı.

​SAVUNMAMIZ KABUL GÖRMEDİ

Türkiye, ek vergilerin insan, hayvan ve bitki yaşamı ile doğal kaynakların korunması gibi meşru gerekçelere dayandığını savundu. Ancak DTÖ paneli, getirilen vergiler ile bu sağlık ve çevre riskleri arasında yeterli bir bağ kurulamadığına hükmederek Türkiye’nin savunmasını reddetti.

​İTHALAT İZNİ AYRIMCI

Çin’den ithal edilen elektrikli ve şarj edilebilir hibrit araçlar için şart koşulan satış sonrası servis ağı, yetkili temsilci, çağrı merkezi ve batarya kriterlerini kapsayan İthalat İzin Belgesi Sistemi de ayrımcı bulundu. Panel, bu zorlu koşulların Çin’den gelen araçlara yerel muadillerine kıyasla daha olumsuz bir muamele yarattığını belirtti. Türkiye’nin Serbest Ticaret Anlaşması bulunan ülkelere tanıdığı muafiyetler büyük ölçüde kurallara uygun bulunsa da, Venezuela’ya tanınan muafiyet istisna sayılarak kural ihlali olarak değerlendirildi.