Diyabetin erken belirlenmesi amacıyla aile hekimliklerinde yürütülen taramalar 2026 yılında 9,6 milyon kişiye ulaştı. Çalışmalar sonucunda 376 bin kişiye diyabet tanısı konuldu ve düzenli takip süreçleri başlatıldı. Aynı dönemde aile hekimleri tarafından yaklaşık 8,2 milyon izlem gerçekleştirildi.
Diyabet, vücudun insülini yeterli üretememesi veya etkili kullanamaması nedeniyle kan şekerinin yükselmesiyle ortaya çıkıyor. Hastalık uzun süre belirti vermeden ilerleyebildiği için tarama programları büyük önem taşıyor. Kontrol altına alınmayan yüksek kan şekeri, zaman içinde kalp, böbrek, göz ve sinir sistemi üzerinde kalıcı hasarlara yol açabiliyor.
Tip 2 diyabet vakaların büyük bölümünü oluşturuyor
Diyabetin Tip 1, Tip 2 ve gebelik diyabeti olmak üzere üç temel türü bulunuyor. Vakaların yüzde 90’dan fazlasını oluşturan Tip 2 diyabette fazla kilo, hareketsiz yaşam, sağlıksız beslenme, aile öyküsü ve ileri yaş başlıca risk faktörleri arasında yer alıyor. Belirti görülmemesi, kişinin risk taşımadığı anlamına gelmiyor.
Ülke genelindeki 291 diyabet okulunda hastalar ve yakınları için beslenme, ilaç ve insülin kullanımı, kan şekeri takibi ile fiziksel aktivite konularında eğitim veriliyor. 2026’da 5 binden fazla eğitim programına 50 binden fazla kişi katıldı. Ayrıca 334 sağlık tesisindeki diyabet polikliniklerinde 52 binden fazla kişiye kişiye özel eğitim sağlandı.
Erken tanı kadar tanı sonrası düzenli izlem de önem taşıyor. Kan şekeri ölçümleri, ilaçların doğru kullanımı, göz ve böbrek kontrolleri ile günlük hareket planı hastalığın seyrini doğrudan etkiliyor. Diyabet yönetiminin yalnızca reçeteden ibaret olmadığı, sürdürülebilir bir yaşam alışkanlığı gerektirdiği vurgulanıyor.
Risk grubunda olan kişilerin belirti beklemeden aile hekimine başvurması, kilo kontrolüne dikkat etmesi ve düzenli fiziksel aktiviteyi günlük yaşamın parçası haline getirmesi öneriliyor. Yaygın tarama programı, farkında olunmayan vakaların daha erken yakalanması için önemli bir fırsat sunuyor.
