Türkiye’de hidrojenle çalışan ağır vasıtaların karayoluna çıkmasını sağlayacak önemli bir pilot yatırım için takvim netleşmeye başladı. Balıkesir’de kurulması planlanan hidrojen üretim ve dolum tesisinin ilk bölümünün 2027’nin başında devreye alınması hedefleniyor. Proje planlandığı şekilde tamamlanırsa Türkiye’nin aktif olarak hizmet veren ilk hidrojen dolum istasyonu faaliyete geçmiş olacak. Yatırım, yalnızca bir yakıt ikmal noktası kurmayı değil, üretimden araca kadar bütün sistemi aynı sahada göstermeyi amaçlıyor.
Üretim, dolum ve araç aynı pilot projede buluşacak
Hazırlanan model üç temel bileşenden oluşuyor. Sahada hidrojen üretilecek, üretilen yakıt yüksek basınçlı dolum istasyonuna aktarılacak ve hidrojen yakıt hücresiyle çalışan bir ağır vasıtada kullanılacak. Böylece hidrojenin üretim, depolama, dolum ve taşıma aşamaları uygulamalı olarak test edilebilecek. İstasyonun, ağır vasıtaların ihtiyaç duyduğu 700 bar basınç seviyesinde dolum yapabilecek şekilde tasarlanması planlanıyor.
Projenin Balıkesir’de konumlandırılması ulaşım ağı bakımından özel önem taşıyor. Kent, İzmir ile İstanbul arasındaki ana karayolu güzergâhının yaklaşık orta noktasında bulunuyor. Bu konum, hidrojenle çalışan bir tırın iki büyük şehir arasındaki hatta yakıt ikmali yapabilmesine imkân sağlayabilecek. Pilot uygulamanın başarılı olması halinde aynı modelin yük taşımacılığının yoğun olduğu başka koridorlara taşınması için de gerçek kullanım verisi elde edilmiş olacak.
Pilot istasyon için 250 milyon liralık yatırım
Açıklanan yatırım planında pilot hidrojen dolum istasyonunun maliyeti yaklaşık 250 milyon lira olarak hesaplanıyor. Projenin endüstriyel üretim boyutuna ulaşması için öngörülen tesis maliyeti ise 3 milyar lira seviyesinde. Bu iki rakam arasındaki fark, hidrojen ekonomisinde yalnızca dolum ünitesinin değil, üretim kapasitesi, enerji altyapısı, depolama güvenliği ve lojistik sisteminin de önemli yatırım gerektirdiğini gösteriyor.
Pilot safhada öncelik, teknolojinin çalışabilirliğini sahada kanıtlamak olacak. Dolum süresi, aracın menzili, yakıt tüketimi, ekipman dayanıklılığı ve işletme güvenliği gibi veriler gerçek yol şartlarında izlenecek. Endüstriyel büyüme kararı da bu uygulamadan elde edilecek teknik ve ekonomik sonuçlara göre şekillenecek. Bu nedenle 2027 başı bir seri yaygınlaşma tarihi değil, ilk aktif sistemin devreye alınması için açıklanan hedef takvim niteliği taşıyor.
Güney Marmara hidrojen merkezi olmayı hedefliyor
Balıkesir ve Çanakkale’yi kapsayan Güney Marmara hattında bir süredir yeşil hidrojen üretimi ve kullanımına yönelik çok sayıda çalışma yürütülüyor. Bölgenin güçlü yenilenebilir enerji kapasitesi, sanayi tesisleri, limanları ve ana ulaşım güzergâhları hidrojen yatırımları bakımından önemli avantaj sağlıyor. Bandırma-Biga hattında üretim, dağıtım, sanayi kullanımı ve ihracat ihtimallerini bir araya getirecek bölgesel bir hidrojen merkezi oluşturulması amaçlanıyor.
Bölgede yürütülen daha geniş ölçekli çalışmalardan biri de Türkiye’nin ilk yeşil hidrojen vadisini oluşturmayı hedefliyor. Beş yıllık program kapsamında Balıkesir’de yıllık en az 500 ton yeşil hidrojen üretimi planlanıyor. Üretilen hidrojenin seramik, cam, kimya ve madencilik gibi karbon azaltımı zor sektörlerde kullanılması öngörülüyor. Dolum istasyonu projesi ise bu sanayi merkezli yapıya karayolu taşımacılığı boyutunu ekleme potansiyeli taşıyor.
Ağır taşımacılıkta yeni bir seçenek
Bataryalı elektrikli araçlar şehir içi ve kısa mesafeli ulaşımda hızla yaygınlaşırken, uzun mesafeli ağır taşımacılıkta aracın taşıdığı yük, menzil ve şarj süresi daha farklı çözümler gerektiriyor. Hidrojen yakıt hücreli tırlar, daha kısa ikmal süresi ve yüksek enerji yoğunluğu nedeniyle bu alanda seçeneklerden biri olarak değerlendiriliyor. Ancak hidrojenin gerçekten düşük karbonlu olabilmesi için üretimde kullanılan elektriğin yenilenebilir kaynaklardan sağlanması büyük önem taşıyor.
Teknolojinin önünde maliyet, istasyon sayısı, araç tedariki, hidrojenin taşınması ve güvenli depolanması gibi başlıklar bulunuyor. Tek bir istasyonun kurulması ulusal ölçekte bir ağ anlamına gelmese de standartların, izin süreçlerinin ve işletme deneyiminin oluşması bakımından başlangıç değeri taşıyor. Pilot saha, yatırımcıların teknik riskleri daha somut biçimde değerlendirmesine ve kamu desteklerinin gerçek ihtiyaçlara göre şekillenmesine katkı sağlayabilir.
Hedef tarih 2027’nin başı
Proje geliştiricileri, pilot dolum istasyonunu 2027’nin ilk aylarında devreye almayı; ardından üretim kapasitesini büyüterek sistemi endüstriyel ölçeğe taşımayı planlıyor. Takvimin gerçekleşmesi inşaat, ekipman tedariki, izinler ve araç geliştirme çalışmalarının birlikte ilerlemesine bağlı olacak. Türkiye’nin ilk aktif hidrojen dolum istasyonu hedefi, yalnızca yeni bir yakıt noktasını değil, ağır taşımacılıkta düşük karbonlu teknolojilerin gerçek yol koşullarında sınanacağı yeni bir dönemi temsil ediyor.
