ABD’den İran Tehdidi! Türkiye için risk kapıda

ABD Başkanı Trump’ın İran’la ticaret yapan ülkelere yüzde 25 ek tarife kararı, Türkiye’yi hem Washington hem Tahran hattında ağır ekonomik risklerle baş başa bıraktı.

ABD Başkanı Donald Trump’ın, hafta içinde Washington’da yaptığı açıklamayla İran ile ticaret yapan ülkelere yüzde 25 ek gümrük vergisi uygulanacağını duyurması, Ankara’da ekonomik alarm zillerinin çalmasına neden oldu. Kararın hayata geçmesi halinde Türkiye, bir yanda İran’la yaklaşık 6 milyar dolarlık ticaretini, diğer yanda ABD ile 20 milyar doları aşan ticaret hacmini kaybetme riskiyle karşı karşıya kalabilir.

İran yaptırımları Türkiye ekonomisine yansıyabilir

ABD yönetiminin Tahran üzerindeki baskıyı artırma stratejisi, bu kez doğrudan Türkiye ekonomisini hedef alan bir boyuta ulaştı. Trump’ın, “İran ile iş yapan herhangi bir ülkenin ABD ile yaptığı tüm ticarete yüzde 25 gümrük vergisi uygulanacağı” yönündeki açıklaması, dış ticaret dengelerini sarsabilecek nitelikte değerlendiriliyor. Uzmanlar, bu tablonun 2018’deki Rahip Brunson krizinde yaşanan ekonomik dalgalanmaları hatırlattığına dikkat çekiyor.

ABD pazarında fiyat avantajı eriyebilir

Türkiye ile ABD arasındaki ticaret hacmi 20 milyar doların üzerine çıkmış durumda. ABD, Avrupa Birliği’nden sonra Türkiye’nin en büyük ikinci ihracat pazarı konumunda bulunuyor. Ancak yüzde 25’lik ek tarife, Türk ürünlerinin ABD raflarındaki rekabet gücünü ciddi biçimde zayıflatabilir. En kırılgan alanlar ise şöyle sıralanıyor:

Çelik ve metal:

2018’de uygulanan benzer tarifeler sonrası ABD’ye çelik ihracatı yüzde 23 düşmüştü. Yeni vergi, Türk çeliğini pazardan tamamen silme riski taşıyor.

Otomotiv ve tekstil:

Otomotiv yan sanayi ve hazır giyim sektörleri, yüzde 25’lik maliyet artışıyla Asyalı rakipleri karşısında hızla pazar kaybedebilir.

Savunma ve havacılık:

ABD’den ithal edilen kritik motor ve teknoloji parçalarının maliyetinin artması, savunma sanayi projelerinde yavaşlamaya yol açabilir.

Türkiye’nin İran’dan enerji alımı tehlike altında

Türkiye’nin İran ile ticareti, 2012’de 22 milyar dolarla zirve yapmışken, yaptırımlar nedeniyle 2024 itibarıyla 5,6 milyar dolara gerilemiş durumda. Buna rağmen İran, Türkiye için enerji tedarikinde hâlâ stratejik bir kaynak olmayı sürdürüyor.
Trump’ın yeni kararı, İran’dan doğalgaz ya da sınırlı petrol alımının sürmesi halinde Türk enerji şirketlerini ABD finans sisteminden dışlanma riskiyle karşı karşıya bırakabilir. Bu senaryo, enerji maliyetlerinin artması ve cari açığın büyümesi anlamına geliyor.