Havayolları iflasla karşı karşıya

Orta Doğu’daki çatışmalar ve Hürmüz Boğazı’ndaki blokaj, jet yakıtı fiyatlarını rekor seviyeye taşıdı. Ryanair CEO’su Michael O’Leary, maliyet baskısı nedeniyle Avrupa’daki havayolu şirketlerinin “havlu atabileceği” uyarısında bulunurken, sektörde kitlesel uçuş iptalleri başladı.

Orta Doğu’da 28 Şubat’ta patlak veren çatışmalar ve küresel enerji trafiğinin kalbi sayılan Hürmüz Boğazı’ndaki blokaj, Avrupa havacılık sektörünü tarihin en derin yakıt krizlerinden biriyle karşı karşıya bıraktı. Jet yakıtı fiyatlarında yaşanan fahiş artışlar ve tedarik zincirindeki kırılmalar, dev havayolu şirketlerini operasyonlarını durdurma noktasına getirirken, sektörün önde gelen isimlerinden peş peşe iflas uyarıları gelmeye başladı.

O’LEARY’DEN “HAVLU ATMA” UYARISI: FİYATLAR REKOR KIRDI

Avrupa’nın düşük maliyetli taşımacılık devi Ryanair Group’un CEO’su Michael O’Leary, mevcut krizin Avrupa havacılık haritasını değiştirebileceğini belirtti. Uçak yakıtının (Jet A-1) varil fiyatının kısa sürede 80 dolardan 150 doların üzerine çıkmasına dikkat çeken O’Leary, fiyatların yaz aylarında da bu seviyelerde seyretmesi durumunda, finansal yapısı zayıf olan şirketlerin birer birer “havlu atacağını” öngördü. Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) verileri de krizin boyutunu rakamlarla ortaya koyuyor. 27 Şubat’ta 99,4 dolar olan küresel jet yakıtı fiyatları, Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasının ardından Nisan başında %110’luk artışla 209 dolara fırladı. Kuzeybatı Avrupa’da navlun ve sigorta dahil fiyatlar 216,9 dolara çıkarak tarihi rekorunu kırdı.

ENERJİ ARZINDA ŞOK DALGALAR

Krizin temelinde, günlük 15 milyon varil ham petrol ve 5 milyon varil petrol ürününün geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatın durması yer alıyor. Bu stratejik tıkanıklık, ihtiyacının %30’unu Orta Doğu ve Körfez ülkelerinden karşılayan Avrupa Birliği (AB) rafinerilerini “kıtlık” riskiyle baş başa bıraktı. Orta Doğu’daki istikrarsızlığın doğal gaz ve ham petrol fiyatlarını da tetiklemesiyle birlikte, AB’nin 28 Şubat’tan bu yana enerji ithalatı için ödediği ek maliyet 24 milyar avroya ulaştı.

HAVAYOLU ŞİRKETLERİ KAPASİTE DÜŞÜRÜYOR

Artan maliyet yükü, havayolu şirketlerini radikal önlemler almaya zorladı. Sektördeki devler operasyonel stratejilerini şu şekilde güncelledi:

Lufthansa: Yakıt tasarrufu sağlamak amacıyla ekim ayına kadar 20 bin kısa mesafeli uçuşunu iptal etti.

Air France-KLM: Artan giderleri karşılamak için uzun mesafeli uçuşlarda yolcu başına 100 avroluk “ek yakıt harcı” uygulamasına geçti.

EasyJet: Mart ayında 25 milyon sterlinlik ek fatura ile karşılaşan şirket, yılın ilk yarısı için yaklaşık 550 milyon sterlin zarar öngörerek bilet fiyatlarında artış sinyali verdi.

SAS ve KLM: İskandinavya Havayolları (SAS) bin uçuşunu, Hollandalı KLM ise 80 uçuşunu kapasite yetersizliği ve maliyetler nedeniyle programdan çıkardı.

Ryanair ise yakıt ihtiyacının %80’ini önceden sabitleyerek kendini korumaya aldığını, bu güçlü mali yapıyla bilet fiyatlarını baskılayarak rakipleri üzerindeki piyasa baskısını artıracağını duyurdu.

AB’DEN ACİL DURUM PLANI

Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) Başkanı Fatih Birol’un “fiziksel yakıt kıtlığı” uyarısının ardından Brüksel yönetimi harekete geçti. AB Komisyonu, enerji arzını güvence altına almayı hedefleyen “AccelerateEU” planını sundu.

Plan kapsamında, üye ülkelerin petrol stokları ve rafineri üretim kapasiteleri arasında daha sıkı bir koordinasyon sağlanması kararlaştırıldı. Ayrıca, Avrupa genelindeki yakıt üretimini, stok seviyelerini ve ithalat trafiğini anlık olarak izleyecek yeni bir “Yakıt Gözlemevi” kurulacak. Bu mekanizma, olası kıtlıkları önceden tespit ederek yakıtın üye ülkeler arasında dengeli dağıtılmasını sağlayacak. Enerji analistleri, AB’nin bu adımlarının fiyatları doğrudan düşürmekten ziyade, arz zincirindeki kopmaları engellemeye ve uçuş trafiğinin tamamen durmasının önüne geçmeye odaklandığını vurguluyor. Sektör temsilcileri ise çözümün ancak Hürmüz Boğazı’nın en kısa sürede güvenli trafiğe açılmasıyla mümkün olabileceği görüşünde birleşiyor.

kaynak : Karar.com