Küresel petrol piyasasında aylardır süren sıkışıklığın ardından üretim cephesinden dikkat çekici bir toparlanma işareti geldi. Dünya petrol arzı ekim ayında bir önceki aya göre günlük 2,3 milyon varil artarak 105,4 milyon varile ulaştı. Eylülde kaydedilen günlük 3 milyon varillik artışın ardından gelen yeni yükselişle birlikte, küresel üretim ağustostan bu yana günlük toplam 5,3 milyon varil genişledi. Böylece arz, yakın dönemde yaşanan kayıpların önemli bir bölümünü telafi etti.
Körfez çıkışları toparlanmanın merkezinde
Ekim ayındaki artışın ana kaynağını Körfez’den yükselen ihracat oluşturdu. Umman hariç Körfez ülkelerinin petrol ihracatı günlük 18,4 milyon varile kadar çıktı. Bu miktar yılın önceki dönemlerine göre hâlâ düşük olsa da son aylarda yaşanan ağır kayıplara kıyasla belirgin bir toparlanmaya işaret ediyor. Ham petrol akışı günlük 15 milyon varile ulaştı. Alternatif güzergâhlar ve yeni lojistik düzenlemeler piyasa üzerindeki baskıyı kısmen hafifletti.
Üretimdeki yükseliş, yıllık kaybın boyutunu da daralttı. Mart-eylül döneminde önceki yıla göre ortalama günlük 8 milyon varile ulaşan arz eksikliği, ekim itibarıyla 2,9 milyon varile geriledi. Yılın son çeyreğine ilişkin arz tahmini günlük 3,3 milyon varil yukarı çekildi. Buna rağmen 2026 ortalamasında küresel arzın günlük 4,8 milyon varil azalması bekleniyor. Orta Doğu ve Rusya’daki kayıpların bir bölümü; ABD, Kanada, Brezilya, Arjantin ve Guyana’dan oluşan üretici grubun bu yıl sağlaması beklenen günlük 1,6 milyon varillik artışla dengeleniyor.
Arz yükseldi, fakat dizel sıkıntısı bitmedi
Ham petrol üretimindeki toparlanma, tüketicinin kullandığı ürünlerde aynı hızda rahatlama anlamına gelmiyor. Küresel rafineri faaliyetleri ekimde günlük 1,3 milyon varil azalarak mevsimsel dip olan 81,3 milyon varile indi. Rafineri işlemesinin aralık ayında 84,7 milyon varile yükselmesi bekleniyor. Ürün akışındaki kayıplar özellikle dizel piyasasını baskı altında tutmayı sürdürüyor. Ham petrol bulunabilirliğinin artması ile benzin, motorin ve diğer işlenmiş ürünlerin tüketiciye ulaşması arasında rafineri kapasitesi ve taşımacılık maliyetleri belirleyici olmaya devam ediyor.
Fiyatlardaki hareket de bu ayrışmayı açık biçimde gösterdi. Kuzey Denizi referans petrolü ekim başında varil başına 136 dolara kadar çıktıktan sonra yüzde 30’un üzerinde düşerek rapor döneminde yaklaşık 93 dolara geriledi. Avrupa’da dizel fiyatları aynı dönemde yüzde 11 düşse de varil başına yaklaşık 180 dolarla yüksek seyrini korudu. Orta Doğu’dan Asya’ya ham petrol taşıyan büyük tankerlerin navlunları da rekor düzeylere yakın kaldı.
Stoklarda artış denizde yoğunlaştı
Ekim ayında gözlenen küresel petrol stokları 52 milyon varil arttı ve hazirandan bu yana ilk kez yükseldi. Fakat bu artışın 86 milyon varillik bölümü deniz üzerindeki petrolden geldi. Karadaki stoklar gerilemeyi sürdürerek en az 2016’dan bu yana görülen en düşük seviyeye indi. OECD ülkelerinin toplam stokları 47 milyon varil, sanayi stokları ise 41 milyon varil azaldı. Yakın dönemde gözlenen küresel stoklardaki toplam kayıp 462 milyon varile ulaşmış durumda. Bu tablo, manşetteki arz artışına rağmen piyasanın şoklara karşı hâlâ sınırlı bir güvenlik yastığına sahip olduğunu ortaya koyuyor.
2027 için toparlanma beklentisi temkinli
Dünya petrol talebinin 2026’da günlük 2,7 milyon varil düşerek 102,3 milyon varile gerilemesi, yılın son çeyreğinde arz fazlası oluşabileceği beklentisini güçlendirdi. 2027’de talebin günlük 2 milyon varil toparlanacağı tahmin ediliyor; ancak artışın yaklaşık yüzde 80’inin LPG, etan ve nafta gibi petrokimya hammaddelerinden gelmesi bekleniyor. Yüksek fiyatlar, elektrikli araçların yaygınlaşması ve yakıt verimliliğindeki gelişmeler nedeniyle karayolu yakıtlarında daha sınırlı bir büyüme öngörülüyor.
Gelecek yıl küresel arzın günlük 6,6 milyon varil artarak ortalama 108,1 milyon varile çıkması bekleniyor. Bunun 5,3 milyon varillik bölümünün Körfez üretimindeki geri dönüşten, 1,1 milyon varillik bölümünün ise Amerika kıtasındaki beş büyük üreticiden gelmesi öngörülüyor. Deniz taşımacılığındaki güvenlik riskleri ve dizel arzındaki kırılganlık ise devam ediyor. Ekim verileri piyasaya nefes aldırsa da kalıcı dengelenme için yalnızca kuyudan daha fazla petrol çıkması değil, bu petrolün güvenli biçimde taşınması, rafinerilerde işlenmesi ve kara stoklarının yeniden kurulması gerekiyor.
