Sanayi reelde kan kaybederken borsada zikzak çiziyor

Türkiye sanayisi son bir yılda reel üretim ve ciro bazında gerilerken, Borsa İstanbul’daki sanayi endeksi bu tabloyla uyuşmayan farklı bir performans sergiledi.

​Türkiye ekonomisinin bel kemiğini oluşturan sanayi sektörü, son bir yılda artan maliyetler ve talep daralmasıyla fabrika bantlarında adeta kan ağlarken, Borsa İstanbul’daki sanayi hisseleri gerçek ekonomiden ayrı telden çalarak yatırımcısına enflasyon karşısında zikzaklı bir getiri tablosu sundu.

​ÜRETİM VE BORSA MAKASI AÇILDI

BIST Sınai Endeksi yıllık bazda yüzde 29,41 oranında değer kazanarak, temmuz ayında yüzde 0,3 azalan sanayi üretimiyle belirgin bir zıtlık oluşturdu. Temmuz 2026 verilerine göre alt sektörlerde madencilik ve taş ocakçılığı yüzde 3,8, elektrik, gaz ve buhar üretimi yüzde 5,6 gerilerken, imalat sanayinde ise yalnızca yüzde 0,3’lük cılız bir artış yaşandı. Yüzde 31,51’lik tüketici enflasyonu dikkate alındığında, sanayi endeksinin 10 Eylül’deki yüzde 43,6’lık zirvesinde reel getiri sağladığı, ancak son kapanışlarla birlikte bu kazançların eriyerek reel getirinin eksi yüzde 1,6’ya düştüğü görüldü.

​CİRO ARTIŞI ENFLASYONA YENİK DÜŞTÜ

Sanayi sektörünün nominal cirosunda haziran ayındaki yüzde 26,7’lik artışın ardından temmuz ayında yüzde 31,5’lik bir hızlanma kaydedildi. Ancak yüzde 27,95 seviyesindeki Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) ve yüksek enflasyon oranları göz önüne alındığında, bu artışların reel olarak eridiği ortaya çıktı. Nitekim yüzde 26,7’lik ciro artışının üretici fiyatları karşısında yaklaşık yüzde 3,8 oranında geride kalması, sanayicinin üzerindeki maliyet ve fiyatlama baskısının tüm şiddetiyle devam ettiğini kanıtladı.

​BORSA FARKLI BİR HİKAYE ANLATIYOR

Reel sektör ile finansal piyasalar arasındaki bu derin uçurumu değerlendiren uzmanlar, borsanın dinamiklerinin üretimden bağımsız olduğuna dikkat çekti. Uzmanlar konuyu şu sözlerle özetledi: “Buradaki kritik nokta, BIST Sınai Endeksi ile sanayi üretim endeksinin aynı şeyi ölçmemesi. Sanayi üretim endeksi Türkiye’deki fiziksel üretim faaliyetinin gelişimini ölçerken, BIST Sınai Endeksi Borsa İstanbul’da işlem gören sanayi şirketlerinin hisse fiyatlarını izliyor. Dolayısıyla borsa performansı yalnızca şirketlerin mevcut üretim miktarına değil; gelecekteki kârlılık beklentilerine, faizlere, şirketlerin bilanço yapısına, ihracat gelirlerine, döviz hareketlerine ve yatırımcıların şirketlere biçtiği değere bakıyor.”

​ZAYIF GÖRÜNÜM PMI VERİLERİNE YANSIDI

Sanayideki daralma eğilimi, öncü göstergelerden İstanbul Sanayi Odası Türkiye İmalat PMI verilerinde de kendini hissettirdi. Temmuzda 47,7 olan endeks ağustosta 48,1’e yükselerek son üç ayın zirvesine çıksa da, büyüme sınırı olan 50 eşik değerinin altında kalarak daralmanın sürdüğüne işaret etti. İmalatçılar üst üste üçüncü ayda da üretim seviyelerini düşürürken; yüksek finansman giderleri, artan yakıt ve petrol maliyetleri ile dış pazarlardaki belirsizlikler yeni sipariş ve ihracat rakamlarını aşağı çekmeye devam ediyor.