Mars mikropları dünyayı tehdit eder mi?

Uzayda yaşam arayışı derinleştikçe bilim insanları sadece “Uzayda hayat var mı?” sorusuyla yetinmiyor; adeta pandoranın kutusunu açma ihtimaline karşı da tetikte bekliyor. Mars ve diğer gök cisimlerinden Dünya’ya taşınabilecek olası mikrobiyal yaşamın yaratacağı biyolojik tehditlerin yanı sıra, uzay koşullarının insan bağışıklığı ve Dünya kökenli bakteriler üzerindeki sarsıcı etkileri bilim dünyasının en kritik araştırma başlıkları arasına yerleşmiş durumda.

​SPOR FORMUNDA HAYATTA KALIYORLAR

NASA’nın Perseverance aracı Mars yüzeyinde kaya ve toprak örneklerini incelerken, uzmanlar olası bir keşfin gelişmiş canlılardan ziyade mikroorganizmalar şeklinde olacağını öngörüyor. NASA ve Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) çalışmalarında yer alan astrobiyolog Dr. Michaela Musilova’nın dikkat çektiği üzere, bazı Dünya bakterileri zorlu uzay koşullarında kendilerini korumak için “spor” adı verilen dayanıklı bir forma geçiş yapabiliyor. Bu yapı, onları radyasyon ve çevresel etkilere karşı dirençli hale getirerek uzun süre canlı kalmalarına olanak tanıyor.

​ÖRNEKLER İÇİN ÖZEL GÜVENLİK ŞART

Dünya dışı bir yaşam bulunduğunda bunun gezegenimiz için tehdit oluşturup oluşturmayacağı en büyük soru işaretlerinden biri. Uzmanlara göre Mars’tan getirilecek örneklerin Dünya’da hastalık yapma ihtimali oldukça düşük olsa da, NASA ve ESA bu riski hiçbir şekilde göz ardı etmiyor. ESA bilim insanı Silvio Sinibaldi, bu örneklerin muhafazası ve incelenmesi için yüksek güvenlik standartlarına sahip laboratuvarlara ihtiyaç duyulacağını, taşıyıcı araçların dış yüzeylerinin de biyolojik bulaşma ihtimaline karşı sıkı kontrolden geçirileceğini belirtiyor.

​UZAY ŞARTLARI BAKTERİLERİ DEĞİŞTİREBİLİR

Meselenin bir diğer boyutunda ise Dünya’dan uzaya taşınan mikroorganizmaların geçirdiği mutasyonlar bulunuyor. Eski astronot ve mikrobiyolog Dr. Kate Rubins, mikro yerçekimi ve uzay uçuşunun yarattığı stresin, bazı bakterilerde hastalık yapma kapasitesiyle ilişkili genleri aktif hale getirebileceği uyarısında bulunuyor. Üstelik uzay uçuşlarının insan bağışıklık sistemini baskılaması, vücutta daha önce uykuya geçmiş bazı virüslerin yeniden uyanmasına da zemin hazırlayabiliyor.

​DÜNYA MİKROPLARI ARAŞTIRMALARI YANILTABİLİR

İnsanlığın kendi mikroorganizmalarını başka gezegenlere taşıması da bilimsel açıdan ciddi bir kriz potansiyeli taşıyor. Musilova’ya göre, gelecekte Mars’ta bir yaşam formu bulunursa öncelikle bunun gerçekten Mars’a mı ait olduğu yoksa Dünya’dan mı taşındığı kesin olarak kanıtlanmak zorunda. Bu tehlikeli karışıklığı önlemek için uzay araçlarının sterilizasyonu hayati önem taşıyor. ESA’nın 2028’de fırlatmayı planladığı Rosalind Franklin keşif aracı da tam bu sebeple kuru ısı, ultraviyole ışınlar ve gama radyasyonu gibi yöntemlerle yüksek sterilizasyon standartlarından geçiriliyor.