Drina’nın Sessiz Tanıklığı: 3 Bin Gül, 3 Bin Hayat

Tarih bazen susar… Ama bazı nehirler konuşur.

Drina Nehri işte onlardan biridir.

Bosna Hersek’in doğusunda yer alan Vişegrad, sadece coğrafi bir nokta değil; hafızanın, acının ve insanlık sınavının en ağır yaşandığı yerlerden biri. 1992–1995 yılları arasında yaşanan Bosna Savaşı sırasında burada yaklaşık 3 bin insan katledildi. Ve o insanların çoğu, son yolculuklarına Drina’nın soğuk sularında uğurlandı.
Her yıl olduğu gibi, katliamın yıl dönümünde bir araya gelen aileler ve vicdan sahibi insanlar, tarihi Sokullu Mehmed Paşa Köprüsü üzerinden nehre güller bırakıyor.
“3 bin hayat için 3 bin gül”…
Bu sadece bir anma değil; bu, unutmaya karşı verilen sessiz bir direniş.
Bu köprü, yalnızca bir mimari eser değildir. Bosna Hersek’in Vişegrad kentinde yer alan ve tüm ihtişamıyla ayakta duran “Drina Köprüsü”, 1571–1577 yılları arasında Mimar Sinan tarafından, Sokullu Mehmed Paşa adına inşa edilmiştir. Yüzyıllar boyunca nice medeniyete, geçişe ve hatıraya tanıklık eden bu köprü; bugün artık sadece tarih değil, aynı zamanda büyük bir acının sembolüdür.
Güller suya düşerken, aslında bir milletin hafızası yeniden canlanıyor. Her bir gül, bir isim… Her bir dalga, yarım kalmış bir hayatın hikâyesi.

Bosna Savaşı sırasında Vişegrad’da, Drina Nehri üzerinde yaşanan bir başka olay, savaşın en sarsıcı insan hikâyelerinden biri olarak anlatılır.
Hasena Kasapović, Sırp milisler tarafından köprüde yakalanır ve boğazı kesilerek nehre atılır.
Ancak aldığı yara ölümcül değildir ve nehrin sığ bir noktasında hayatta kalmayı başarır. Büyük bir çabayla kıyıya ulaşmaya çalışırken fark edilir.
Ne yazık ki ikinci kez yakalanır; tekrar boğazı kesilir ve yeniden Drina Nehri’ne atılır.
Bu olay, savaş sırasında sivillere yönelik vahşetin ve insanlık dışı uygulamaların simgelerinden biri olarak hafızalara kazınmıştır.
Bu hikâye, Bosna Savaşı’nda yaşanan trajedilerin ve bireysel acıların ne kadar derin ve sarsıcı olduğunu gösteren çarpıcı bir örnektir.

Bu sadece bir cinayet değil; bu, insanlığın hafızasına kazınmış karanlık bir döngüdür.

Drina Nehri, belki de dünyanın en ağır yükünü taşıyor:
Sessiz çığlıkları…
Bugün hâlâ kayıp olan yüzlerce insan var. Toprağa verilemeyen bedenler, kapanmayan yaralar, dinmeyen gözyaşları… Ama buna rağmen adalet arayışı sürüyor. Çünkü unutmak, ikinci bir ölüm demektir.
Bu yüzden Vişegrad’da atılan her gül, aslında bir söz veriyor:
“Sizi unutmayacağız.”
Ve belki de en çok bu yüzden, Drina hâlâ akıyor…

Ama hiçbir zaman eskisi gibi değil.

Drina’nın Sesi
Drina Konuşmaz!
Drina susmaz!
Sadece insanlar duymamayı seçer bazen.
Drinadan kuşlar su içmez!
Drina Nehri ağır ağır akar,
ama su değil taşıdığı;
isimlerdir…
yarım kalmış dualardır…
ve bir daha söylenemeyen son sözlerdir.
Vişegrad’da akşam erken iner,
çünkü güneş bile utanır bazı hatıralardan.
Köprünün taşları konuşur geceleri,
ama duyan yoktur…
çünkü bazı gerçekler, kalbe ağır gelir…
Sokullu Mehmed Paşa Köprüsü yüzyıllar boyu insanları birbirine bağladı, ama bir gün…
insanı insandan koparan bir uçuruma dönüştü.
Bir gül düşer suya…
sonra bir tane daha…
ve sonra binlerce…
Her biri bir hayat,
her biri bir “anne”…
bir “baba”…
bir “çocuk” diye yankılanır dalgalarda.
“Unutmayın bizi…” der gibi, ama sesleri suyun altında boğulur.
Ve bir kadın…
iki kez ölümü tadan bir can…
Hasena Kasapović
boğazında yarım kalan bir hayatla
akıntıya bırakılır.
Su onu alır,
ama kader geri verir bir anlığına…
Sonra insan,
bir kez daha yenilir kendine.
Ve Drina…
o gün biraz daha ağır akar.
Ey zaman…
sen gerçekten geçiyor musun?
Yoksa sadece acıyı derinlere mi gömüyorsun?
Bugün hâlâ bazı mezarlar eksik, başlar kesik!
bazı anneler hâlâ bekliyor kapıda,
bazı isimler sadece bir gülden ibaret.
Ama bil ki Drina,
unutmaz hiçbirini…
Her damlasında bir hatıra saklar,
her kıvrımında bir çığlık taşır.
Ölüsünü mezara bırakır!
Ve biz…
her gül attığımızda suya
aslında söz veririz:
“Sizi unutursak,
biz de insan değiliz.”
Drina akıyor…
ama artık su değil bu
bu, hatıradır.
bu, vicdandır.
bu, insanlığın sınavıdır.