Dünyanın en büyük varlık fonundan İsrail bankalarına yaptırım

Norveç Varlık Fonu, etik nedenler ve insan hakları ihlalleri riskini gerekçe göstererek beş İsrail bankasındaki 661 milyon dolarlık yatırımını geri çekti.

​Yaklaşık 1,9 trilyon dolarlık devasa büyüklüğüyle küresel piyasalarda adeta kartları yeniden dağıtan Norveç Varlık Fonu, savaş ve çatışma bölgelerindeki ağır ihlallere karşı sessiz kalmayarak İsrail bankacılık sektörüyle ipleri tamamen kopardı.

​BEŞ BANKADAN YATIRIMLAR GERİ ÇEKİLDİ

Norveç Merkez Bankası bünyesinde yönetilen ve dünya çapında 8 bin 600’den fazla şirkette hissesi bulunan Norveç Varlık Fonu, İsrail bankacılık sektörüne yönelik etik incelemesini tamamladı. Arab News ve Filistin Haber Ajansı verilerine göre fon, geçtiğimiz haziran ayı itibarıyla ulaştığı 661 milyon dolarlık hissesini pazartesi günü duyurduğu kararla geri çekti. Bu tarihi karardan etkilenen finans kuruluşları; First International Bank of Israel, FIBI Holdings, Bank Leumi, Mizrahi Tefahot Bank ve Bank Hapoalim olarak sıralandı.

​KARARIN ARKASINDA İNSAN HAKLARI VAR

Söz konusu çekilme kararının temelinde şirketlerin çatışma ortamlarında insan hakları ihlallerine ortak olma ihtimali yatıyor. Fon yönetimi, bu şirketleri yatırım portföyünden çıkarma gerekçesini net bir alıntı ile kamuoyuna şu şekilde duyurdu: “Şirketlerin savaş veya çatışma durumlarında bireylerin haklarının ciddi biçimde ihlal edilmesine katkıda bulunmasına yönelik kabul edilemez risk.”

​CATERPILLAR İÇİN DE ADIM ATILMIŞTI

Fonun etik radarında yalnızca bankalar yer almıyor. Ağustos 2025’te, ABD merkezli iş makinesi üreticisi Caterpillar da benzer gerekçelerle yatırım listesinden çıkarılmıştı. İsrail makamlarının işgal altındaki Doğu Kudüs, Batı Şeria ve Gazze Şeridi’nde Filistinlilere ait evleri ve mülkleri yıkarken Caterpillar üretimi buldozerleri kullanması bu kararda etkili oldu. Fon, hak ihlallerinin altını çizerek şirketin araçların bu amaçla kullanımını engellemek için hiçbir önlem almadığını belirtti.

​ÖNCEKİ YATIRIMLAR DA ELDEN ÇIKARILDI

Gazze’deki savaşın devam ettiği süreçte fonun yatırımları mercek altına alınmış ve bir İsrailli jet motoru üreticisine fon sağlandığının ortaya çıkması büyük yankı uyandırmıştı. Yaşanan bu gelişmenin ardından Norveç Varlık Fonu, yine Ağustos 2025’te aldığı kararla 11 İsrail şirketindeki tüm yatırımlarını elden çıkarmış ve bölgedeki ekonomik varlığını büyük ölçüde sonlandırmıştı.