Fon krizinde 48 saatte 30 milyar dolar silindi

Türkiye’de 131 fonun tasfiyeye alınmasıyla patlak veren fon fiyaskosu dünya basınına taşındı; The Economist, olağanüstü kâr vaatleriyle şişirilen balonun sönmesiyle piyasadan 48 saatte 30 milyar doların buharlaştığını ve finans merkezi vizyonunun ağır yara aldığını yazdı.

​Türkiye sermaye piyasalarında deyim yerindeyse deprem etkisi yaratan ve binlerce yatırımcıyı mağdur eden fon krizi, İngiliz ekonomi dergisi The Economist’in analizine konu oldu; dergi, “gerçek olamayacak kadar iyi rakamlar” ile kurulan sistemin çöküşünü ayrıntılarıyla masaya yatırdı.

​BALON PATLADI VE PARALAR BUHARLAŞTI

Tera’nın ana fonunun üç yılda yüzde 60 binin üzerinde değer kazanması ve Destek Finans Faktoring’in halka arzından 17 ay sonra hisselerinin yüzde 7 bin artması gibi olağanüstü yükselişlerin ardından kriz patlak verdi. Tera ve bazı portföy şirketlerinin çıkış yapmak isteyen yatırımcılara ödeme yapamaması üzerine, bir yetkilinin “Ponzi benzeri” olarak nitelendirdiği çark çöktü; Borsa İstanbul’da iki gün içinde yaklaşık 30 milyar dolar silindi.

​131 FON İÇİN TASFİYE KARARI ÇIKTI

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), toplam büyüklüğü yaklaşık 18 milyar doları bulan 131 yatırım fonunu tasfiye etme kararı aldı. En az 450 bin mağdur yatırımcı paralarını ne zaman ve ne kadar alabileceğini beklerken; polis aralarında Tera Yönetim Kurulu Başkanı’nın da bulunduğu birçok tepe yöneticiyi gözaltına aldı, şüphelilerin mal varlıklarına el konuldu.

​UYARILAR ÇOK DAHA ÖNCE GELMİŞTİ

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in geçen yıldan bu yana şüpheli işlemleri işaret ettiği ve uluslararası endeks sağlayıcısı MSCI’ın Haziran ayında Türkiye’yi “gelişen piyasa” statüsünden “sınır piyasası” ligine düşürmekle uyardığı hatırlatıldı. Ancak SPK’nın fonların tek şirket hissesinde yoğunlaşmasını önleyici tedbirleri ancak ağustos sonunda alması, portföy yöneticilerinin hisse satışı yapmasına ve yatırımcıların kaçışıyla “kapıların kapanmasına” yol açtı.

​ŞİMŞEK SİSTEMİK BİR RİSK GÖRMÜYOR

Bakan Şimşek, yaşananları birkaç “çürük elma”ya bağlayarak piyasa genelinde sistemik bir risk bulunmadığını savundu; yabancı fon yöneticileri de krizin genel ekonomiye yayılmadığını ve borsadan çıkan yerli yatırımcının döviz yerine yüksek faizli TL mevduata geçtiğini aktardı. Buna karşın analistler, yabancıların Türkiye hisse senedi piyasasını “Vahşi Batı” olarak gördüğünü vurgulayarak, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın İstanbul’u küresel finans merkezi yapma hedefine büyük darbe vurulduğunu ifade etti.

​ENFLASYONDAN KAÇANLAR ÇARPIK SİSTEME YAKALANDI

Analizde, resmi enflasyonun yüzde 80’leri aşıp yüzde 30 bandında seyrettiği Türkiye’de, vatandaşların birikimlerini koruma telaşıyla deneyimsiz şekilde aşırı oynak hisselere yöneldiği belirtildi. The Economist değerlendirmesini şu çarpıcı tespitle tamamladı: “Türkiye’de tüketici fiyatlarının sürekli yükselmesine alışan yatırımcılar, hisse fiyatlarının ters yönde de hareket edebileceğini acı biçimde öğrendi. Bir hissenin yüzde 7 bin yükselmesi kutlama değil, endişe nedeni olarak görülmeli.”