Azerbaycan’dan Türkiye’ye ‘bankanız değiliz’ çıkışı

İki devlet tek millet şiarıyla ilerleyen Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinde son haftalarda patlak veren başörtüsü ve zirve krizinin perde arkasından ekonomik beklentilerdeki uyuşmazlıklar çıkarken; Bakü medyasında yer alan “Azerbaycan bütçesi Türk hükümetinin yedek fonu değil” çıkışı, iki ülke arasındaki dengelerin duygusal kardeşlikten ziyade somut çıkarlara doğru evrildiğini gözler önüne seriyor.

​TÜRKİYE’NİN YEDEK FONU DEĞİLİZ

Başörtüsü tartışmaları ve Aliyev’in Ankara Zirvesi’ne katılmamasıyla su yüzüne çıkan krizin uluslararası basındaki yansımalarında, ekonomik anlaşmazlıklar öne çıkıyor. BBC’nin analizinde atıf yapılan, Azerbaycan hükümetine yakın Day.az sitesinde yayımlanan bir makalede yer alan “Bakü’yü yeni bir Katar’a dönüştürmeye gerek yok. Azerbaycan bütçesi, Türk hükümetinin yedek fonu değil” ifadeleri, Bakü’nün Türkiye’nin sürekli mali destekçisi konumuna itilmek istemediğinin en net göstergesi olarak yorumlandı.

​BİR MİLYAR EUROLUK MEVDUAT HAMLESİ

İlişkilerdeki ekonomik sınır çizme çabasının geçmişi 2022 yılına kadar uzanıyor. Türk lirasının değer kaybettiği dönemde bir swap (takas) anlaşması yerine, Azerbaycan Devlet Petrol Fonu (SOFAZ) üzerinden Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’na 1 milyar euroluk vadeli mevduat yatırılması, Bakü’nün Türkiye’nin finansal istikrarına katkı sunarken sürekli bir mali güvence rolünü üstlenmekten kaçındığı şeklinde değerlendiriliyor.

​KÜÇÜK KARDEŞ OLMAK İSTEMİYORLAR

Siyasi analistlere göre, 2020 Karabağ Savaşı sonrasında Azerbaycan’ın Türkiye ile ilişkilerinde “büyük kardeş – küçük kardeş” dinamiğinden çıkarak eşit ortaklık zeminini vurgulamaya başladığı belirtiliyor. Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in son dönemde, silah ve mühimmatın tamamı için dünya piyasalarının bile üzerinde ödeme yaptıklarını belirterek “dışarıdan karşılıksız yardım almadıklarını” söylemesi, Ankara’ya yönelik siyasi borçluluk hissine bir itiraz olarak okunuyor.

​DEV YATIRIMLAR VE ENERJİ BAĞI

Ekonomik anlaşmazlıklara rağmen iki ülke arasındaki entegrasyon devasa boyutlarda. Azerbaycan devlet enerji şirketi SOCAR, STAR Rafinerisi ve Petkim başta olmak üzere Türkiye’de 18 milyar doları aşan yatırımıyla 5 bin kişiye istihdam sağlıyor. İki ülkenin karşılıklı doğrudan yatırımları toplamda 39 milyar dolara yaklaşırken, 2029’dan itibaren 15 yıl boyunca Abşeron sahasından Türkiye’ye taşınacak 33 milyar metreküplük doğalgaz anlaşması da stratejik bağı güçlendiriyor.

​DİPLOMATİK KOPUŞ BEKLENMİYOR

Başörtüsü krizinin ardından Oktay Saral’ın Cumhurbaşkanlığı Başdanışmanlığı görevinden alınması, 31 Türk vatandaşına ülkeye giriş yasağı konulması ve Aliyev’in Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi’ne katılmamasıyla tırmanan gerilime rağmen uzmanlar ilişkilerde tam bir kopuş öngörmüyor. Mevcut durum; Erdoğan’ın zirvede verdiği “aile fotoğrafında ayrılığa yer yok” mesajına karşılık, Azerbaycan’ın kardeşlik söylemini sürdürürken ekonomik ilişkilerde hesapları ayırdığı yeni ve pragmatik bir döneme geçiş olarak tanımlanıyor.